ASPİLSAN havacılık bataryaları: F-16’dan KAAN’a uçak aküleri
ASPİLSAN, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin uçak ve helikopter aküsü ihtiyacını karşılayan tek yerli üretici konumundadır; şirket kendisini nikel-kadmiyum kimyasında Türkiye’nin ilk ve tek havacılık batarya sistemi üreticisi olarak tanımlar. 1993’te başlayan uçak aküsü üretimi bugün 37 tipte nikel-kadmiyum akü ile F-16’dan KAAN’a uzanan geniş bir platform yelpazesini besler. 2018’de alınan EASA sertifikasyonu, ürünlerin sivil havacılıkta da kullanılmasının önünü açmıştır.
Nikel-kadmiyum kimyası havacılıkta neden sürüyor?
Uçak aküleri; motor çalıştırma, acil durum gücü ve yer işletmesi için yüksek anlık akım, geniş sıcaklık aralığı ve öngörülebilir bakım ömrü ister. Nikel-kadmiyum hücreler bu gereksinimleri onlarca yıldır karşıladığı için sivil ve askeri havacılıkta halen yaygındır. ASPİLSAN’ın F ve FP kodlu hücre aileleri (FP 3.3H1C’den FP40H1C’ye) akülerin yapı taşıdır; hücreler de Kayseri’de üretilir. Şirketin lityum-iyon tarafındaki birikimi INR18650 dosyasında ayrıca incelenmiştir.
Model ailesi ve platform eşleşmeleri
Resmî ürün sayfalarında F 19/40H1C ile F 20/7’den F 20/40’a uzanan H1C türevleri listelenir. Savunma Sanayii Başkanlığı katalog kayıtlarında bu modeller belirli platformlarla ilişkilendirilir; aşağıdaki eşleşmeler söz konusu kayıtlara dayanır ve güncel konfigürasyonlar için üreticiye başvurulmalıdır.
| Model | İlişkilendirilen platformlar |
|---|---|
| F 19/40H1C | F-4, T-38, NF-5, RF-5, AB-206, Cessna 210/310 |
| F 20/40H1C | KT-1T, C-160, B-212, T-37, UH-1H |
| F 20/40H1CT-2 | KT-1T başlangıç eğitim uçağı |
| F20/40 H1C-D | MİLGEM-5 (deniz platformu uyarlaması) |
| F 20/12H1CT4 – F 20/27H1CM | Çeşitli uçak ve helikopter tipleri |
Kayseri Sanayi Odası kayıtlarında şirketin F-16, CASA CN-235 ve Cougar helikopterlerinin akü ihtiyaçlarını karşıladığı belirtilir. Deniz uyarlamaları raylı ulaşım ve deniz dosyasında ele alınmıştır.
Yeni nesil platformlar: KAAN, HÜRJET, GÖKBEY
Anadolu Ajansı’nın Ocak 2025 tarihli haberine göre ASPİLSAN; KAAN, HÜRJET ve HÜRKUŞ uçakları, GÖKBEY ve ATAK-2 helikopterleri ile ANKA ve AKSUNGUR insansız hava araçları için batarya sistemleri tasarlamaktadır. Genel Müdür Prof. Dr. Ahmet Turan Özdemir, KAAN’ın ilk uçuşunun ASPİLSAN bataryasıyla yapıldığını aynı haberde açıklamıştır. Bu projelerde hangi kimyanın kullanıldığı platform bazında resmî olarak açıklanmadı.
Sivil havacılık ve EASA
Şirketin Ocak 2024 tarihli duyurusuna göre havacılık bataryalarında EASA sertifikasyon süreci tamamlanmış, süreçte Türk Hava Yolları destek vermiştir. İlk EASA belgesinin 2018’de alındığı ansiklopedik kaynaklarda yer alır. Sertifikasyon, akülerin yalnızca askeri filoda değil sivil işletmecilerde de kullanılabilmesi için ön koşuldur. Avrupa merkezli iki köklü üreticinin hakim olduğu bu pazarda sertifikalı üçüncü bir tedarikçinin varlığı, işletmeciler için fiyat ve teslim süresi rekabeti anlamına gelir; ASPİLSAN’ın sivil pazar payına ilişkin veri resmî olarak açıklanmadı. Akülerin bakım ve şarj altyapısı şarj cihazları dosyasında incelenmiştir.
Bakım, test ve lojistik
Uçak aküsü, planlı bakım gerektiren bir üründür: nikel-kadmiyum akülerde periyodik derin deşarj, hücre dengeleme ve kapasite testleri uçuşa elverişliliğin parçasıdır. Kayseri Sanayi Odası kaydında şirketin ürün gamı içinde laboratuvar test sistemleri de sayılır; aküler korumalı taşıma kutularıyla sevk edilir ve bakım döngüsünde hücre değişimiyle yenileştirilebilir. Yerli üreticinin varlığı, yurt dışı bakım merkezlerine bağımlılığı ve akü başına lojistik süreyi azaltır. 1993’te Hava Kuvvetleri’nin nakliye uçakları için başlayan üretim, ansiklopedik kayıtlara göre otuz yılı aşkın sürede TSK’nın tüm hava araçları filosuna yayılmıştır.
Üretimin hücre ayağı da yurt içindedir: FP kodlu nikel-kadmiyum hücreler Kayseri’de üretilir ve akü gruplarına monte edilir. Bu dikey bütünleşme, kapasite artışlarında ve acil ihtiyaçlarda üretim önceliğinin şirket içinde belirlenmesine imkan tanır; hücre üretim hatlarının kapasitesi resmî olarak açıklanmadı.
Sık sorulan sorular
Ni-Cd aküler lityumla değişecek mi?
Havacılıkta sertifikasyon gereksinimleri nedeniyle geçiş yavaştır. ASPİLSAN her iki kimyada da üretim yapar; yeni platformlardaki tercihler proje bazında resmî olarak açıklanmadı.
Akülerin kapasite aralığı nedir?
Model kodlarındaki sayılar amper-saat sınıfına işaret eder; örneğin F 20/40H1C, 40 Ah sınıfı bir aküdür. Model bazlı kesin değerler için üretici veri sayfaları esas alınmalıdır.
ASPİLSAN kaç tip uçak aküsü üretiyor?
45. yıl basın metinlerinde 37 tipte nikel-kadmiyum uçak ve helikopter aküsü üretildiği belirtilir.
Sivil uçaklara satış yapılıyor mu?
EASA sertifikasyonu sivil satışın önünü açmıştır; şirket 2024’te sivil havacılık pazarına açıldığını duyurdu. Müşteri bazında teslimat bilgisi resmî olarak açıklanmadı.
Aküler ihraç ediliyor mu?
Şirket depolanabilir enerji ürünlerinde ihracat yaptığını açıklar; uçak aküsü özelinde ülke bazlı resmî liste yayımlanmadı. Genel tablo ihracat dosyasında yer alır.
Kaynaklar ve doğrulama notu
Platform eşleşmeleri SSB katalog kayıtlarına ve şirket ürün sayfalarına dayanır; proje bazlı bilgiler AA haberlerinden aktarılmıştır (erişim: 13 Ağustos 2026).
- https://www.aspilsan.com/cozum-kategori/havacilik-aku-bataryalari/
- https://www.aspilsan.com/wp-content/uploads/2025/04/ASPILSAN-Enerji-Ni-Cd-Havacilik-Bataryalari-Kitapcigi.pdf
- https://www.aa.com.tr/tr/savunma-sanayisi/aspilsan-urettigi-pil-ve-bataryalarla-savunma-sanayisine-guc-katiyor/3442088
- https://www.aspilsan.com/aspilsan-enerji-kabiliyetlerini-sivil-havacilik-sektorune-tasiyor/
- https://www.kayso.org.tr/tr/69/Aspilsan.html
- https://tr.wikipedia.org/wiki/ASP%C4%B0LSAN_Enerji
