UMTAS Uzun Menzil Tanksavar Füzesi: Menzil ve Özellikler

UMTAS (Uzun Menzilli Tanksavar Füze Sistemi), ROKETSAN tarafından geliştirilen, ağırlıklı olarak havadan-yere görevlerde kullanılan uzun menzilli bir tanksavar güdümlü füzesidir. Temel sürümün menzili 0,5-8 km, füze ağırlığı ise yaklaşık 37,5 kg‘dır. Kızılötesi (IIR) arayıcı ve RF veri bağı ile güdülen füze, birincil olarak T129 ATAK taarruz helikopteri ve Bayraktar TB2 gibi insansız hava araçlarından kullanılır. Seri üretimine 2017’de başlanmıştır.

UMTAS nedir?

UMTAS, açılımıyla Uzun Menzilli Tanksavar Füze Sistemi, ROKETSAN tarafından tasarlanıp üretilen yerli bir tanksavar güdümlü füzedir (ATGM). Adından da anlaşılacağı gibi ROKETSAN’ın tanksavar füze ailesinin en uzun menzilli üyesidir; orta menzilli OMTAS ve omuzdan atılan kısa menzilli KARAOK ile birlikte üç kademeli bir mesafe yelpazesini tamamlar. UMTAS özellikle havadan-yere kullanım için optimize edilmiştir; yani ana kullanım biçimi helikopter ve insansız hava araçlarından modern muharebe tanklarına ve zırhlı hedeflere karşı atılmasıdır.

Füzenin geliştirilme amacı, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin taarruz helikopterlerine ve insansız hava araçlarına yerli, uzun menzilli ve modern bir tanksavar kabiliyeti kazandırmaktır. Uzun süre bu görev için yabancı sistemlere bağımlı kalınmasının ardından UMTAS, T129 ATAK taarruz helikopterinin ana tanksavar mühimmatı olarak konumlanmıştır. Seri üretimine 2017’de başlanan füze, aynı zamanda Bayraktar TB2 gibi silahlı insansız hava araçlarının da tanksavar arsenaline girmiştir.

UMTAS, hedefi görerek kilitleme ve ateşle-unut prensibiyle çalışabildiği gibi, RF veri bağı sayesinde atış sonrası güncelleme de yapabilir. Bu esneklik, füzeye hem doğrudan hem de tepeden vuruş modu kullanabilme imkânı verir ve modern tankların en zayıf noktası olan üst zırhının hedeflenmesini mümkün kılar.

Teknik özellikleri ve nasıl çalışır?

UMTAS’ın temel sürümünün menzili 0,5 ila 8 km arasındadır. Füzenin ağırlığı yaklaşık 37,5 kg, uzunluğu 1,8 m ve çapı 160 mm’dir. Bu boyutlar, füzeyi omuzdan atılan hafif sistemlerden ayırır; UMTAS bir platformdan (helikopter, insansız hava aracı veya araç) atılmak üzere tasarlanmıştır.

Güdüm sistemi, füzenin en ayırt edici yönüdür. Standart sürüm, kızılötesi görüntüleme (IIR) arayıcı ve RF veri bağı kombinasyonu kullanır. IIR arayıcı, hedefin ısı imzasını görerek kilitlenmesini sağlar ve ateşle-unut kabiliyeti sunar; RF veri bağı ise atıcının füzeyi uçuş sırasında yeni bir hedefe yönlendirmesine veya güncelleme yapmasına imkân tanır. Ayrıca L-UMTAS adı verilen lazer güdümlü bir varyant da mevcuttur; bu sürüm, hedefin lazerle işaretlenmesi esasına dayanır ve özellikle insansız hava araçlarıyla entegrasyonda esneklik sağlar.

Harp başlığı, farklı hedef tiplerine karşı seçilebilir niteliktedir: modern tankların tepki zırhını aşmak için tandem HEAT (çift şarjlı biçimli), yumuşak hedefler ve mevziler için parça tesirli ve kapalı mekân/tahkimat hedefleri için termobarik seçenekler bulunur. Harp başlığının kesin ağırlığı resmî olarak açıklanmamıştır. Tahrik sistemi ise HTPB esaslı katı yakıtlı bir roket motorudur. Füze, doğrudan vuruş ve tepeden (top-attack) vuruş modlarını destekler.

• Menzil: 0,5-8 km (temel sürüm).
• Güdüm: IIR arayıcı + RF veri bağı; ayrıca L-UMTAS lazer sürümü.
• Harp başlığı: tandem HEAT / parça / termobarik (seçilebilir); ağırlık açıklanmadı.
• Vuruş modu: doğrudan ve tepeden vuruş.
• Tahrik: HTPB katı yakıt.

UMTAS, uluslararası pazarda benzer sınıftaki uzun menzilli havadan-yere tanksavar füzeleriyle karşılaştırılır. Aşağıdaki tablo, UMTAS ile öne çıkan muadillerini menşe ülke temelinde özetler.

Platformlar, kullanıcılar ve ihracat

UMTAS’ın birincil platformu T129 ATAK taarruz helikopteridir; füze bu helikopterin ana tanksavar mühimmatı olarak entegre edilmiştir. Bunun yanı sıra Bayraktar TB2 başta olmak üzere silahlı insansız hava araçlarından da atılabilir. UMTAS ayrıca kara araçlarına ve deniz helikopterlerine de entegre edilebilecek şekilde tasarlanmıştır; bu da onu çok platformlu bir sistem hâline getirir.

Bilinen kullanıcı Türk Silahlı Kuvvetleri‘dir. UMTAS, Türkiye’nin yürüttüğü sınır ötesi operasyonlarda ve iç güvenlik görevlerinde ATAK helikopterleri ile insansız hava araçları üzerinden kullanılmıştır. Füzenin ihracatına ilişkin alıcı ülke ise resmî olarak açıklanmamıştır; savunma ihracatı hassas bir alan olduğu için belirli müşteri ülkeler ve sözleşme detayları çoğunlukla kamuya açık kayıtların dışında tutulur.

İkincil kaynaklarda, geliştirilmiş bir sürüm olarak anılan UMTAS-GM için 16-50 km aralığında çok daha yüksek menziller telaffuz edilmektedir. Ancak bu değerler yalnızca ikincil kaynaklara dayanmaktadır ve ROKETSAN tarafından bu makalenin doğrulandığı tarihte tek bir resmî rakamla teyit edilmemiştir. Bu nedenle söz konusu yüksek menziller burada kesin bir veri olarak değil, ihtiyat kaydıyla ve bir aralık olarak sunulmaktadır.

Türk savunma sanayiindeki yeri: avantajlar ve sınırlamalar

UMTAS, Türkiye’nin tanksavar füze kabiliyetinde yerlileşmenin en önemli adımlarından biridir. OMTAS (orta menzil) ve KARAOK (kısa menzil, omuzdan atılan) ile birlikte, farklı mesafe ve platform ihtiyaçlarına cevap veren üç kademeli bir aile oluşturur. UMTAS’ın en belirgin avantajı, helikopter ve insansız hava araçlarına yerli, uzun menzilli bir tanksavar seçeneği sunması ve böylece bu görevde dışa bağımlılığı azaltmasıdır. IIR, RF veri bağı ve lazer güdüm seçenekleri, füzeyi farklı senaryolara uyarlanabilir kılar; tandem HEAT harp başlığı ise modern tankların tepki zırhına karşı etkinlik hedefler.

Öte yandan bazı sınırlamaların altını çizmek gerekir. Harp başlığının kesin ağırlığı gibi bazı teknik değerler resmî olarak açıklanmamıştır; bu makale yalnızca açıklanmış ve doğrulanabilir verilere dayanır. UMTAS-GM’in yüksek menzil iddiaları ise resmî teyit beklemektedir. İhracat bağlamında, füzenin hangi ülkelere satıldığı da resmî kayıtlarda yer almamaktadır. Bu belirsizlikler, ürünün kabiliyetinden çok, savunma sanayiindeki gizlilik uygulamalarının doğal bir sonucudur ve resmî açıklamalar yayımlandıkça güncellenecektir.

Genel olarak UMTAS, ROKETSAN’ın havadan-yere hassas mühimmat portföyünün merkezinde yer alır ve MAM ailesi gibi süzülen mühimmatların motorlu, uzun menzilli bir tamamlayıcısı olarak konumlanır. T129 ATAK ve TB2 gibi ihracat potansiyeli yüksek platformlarla entegrasyonu, füzenin gelecekteki dış pazar performansı açısından da belirleyici olacaktır.

Sık Sorulan Sorular

UMTAS’ın menzili kaç kilometredir?

UMTAS’ın temel sürümünün menzili 0,5 ila 8 km arasındadır. İkincil kaynaklarda UMTAS-GM adlı geliştirilmiş sürüm için 16-50 km aralığında çok daha yüksek menziller telaffuz edilse de, bu değerler resmî olarak tek bir rakamla teyit edilmemiştir ve ihtiyatla değerlendirilmelidir.

UMTAS’ı kim kullanıyor?

Bilinen kullanıcı Türk Silahlı Kuvvetleri’dir. Füze, ağırlıklı olarak T129 ATAK taarruz helikopterleri ve Bayraktar TB2 gibi insansız hava araçları üzerinden kullanılmaktadır. İhracat edildiği alıcı ülkeler resmî olarak açıklanmamıştır.

UMTAS hangi platformlardan atılır?

Birincil platform T129 ATAK taarruz helikopteridir. Ayrıca Bayraktar TB2 gibi silahlı insansız hava araçları, kara araçları ve deniz helikopterlerinden de kullanılabilecek şekilde tasarlanmıştır.

L-UMTAS ile UMTAS arasındaki fark nedir?

Standart UMTAS, kızılötesi görüntüleme (IIR) arayıcı ve RF veri bağı ile güdülür. L-UMTAS ise lazer güdümlü bir varyanttır; hedefin lazerle işaretlenmesi esasına dayanır ve özellikle insansız hava araçlarıyla entegrasyonda esneklik sağlar.

UMTAS’ın muadili hangi sistemlerdir?

UMTAS, sınıf olarak İsrail’in Spike-LR/ER ailesi ve ABD’nin Hellfire (AGM-114) havadan-yere füzesiyle karşılaştırılır. Bu sistemler uzun menzilli, helikopter ve insansız hava aracı platformlarına yönelik tanksavar füzeleridir.

UMTAS ne zaman hizmete girdi?

UMTAS’ın seri üretimine 2017 yılında başlanmıştır. Füze, ROKETSAN’ın uzun menzilli tanksavar füze ailesinin ana ürünü olarak T129 ATAK helikopterine ve insansız hava araçlarına entegre edilmiştir.

Kaynaklar

• ROKETSAN resmî — roketsan.com.tr
• Wikipedia (EN) — UMTAS / L-UMTAS maddesi
• Savunma sanayii yayınları ve açık kaynak (OSINT) kayıtları
• UMTAS-GM yüksek menzil değerleri: ikincil kaynaklar (resmî teyit beklemede)
• Veriler 22 Temmuz 2026 tarihinde doğrulanmıştır

İlgili İçerikler