En Uzun Menzilli Türk Füzeleri: TAYFUN’dan SOM’a Tam Liste 2026
Türkiye’nin karadan karaya balistik füze envanterinin başında Roketsan tarafından Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) koordinasyonunda geliştirilen TAYFUN ailesi geliyor. TAYFUN, Türkiye’nin ilk kısa menzilli balistik füzesi (SRBM) olarak tanımlanıyor ve zaman içinde birden fazla blok halinde geliştirildi.
TAYFUN Block-1 ve Block-2
TAYFUN’un ilk versiyonu Ekim 2022’de görüntülerinin sızmasıyla kamuoyuna yansıdı, seri üretimine Mayıs 2023’te başlandığı açıklandı. Açık kaynaklarda menzili 500-800 km bandında tartışılıyor; Roketsan bu rakamı resmi olarak teyit etmiyor, bu nedenle rakam uzman değerlendirmesi olarak okunmalı. TAYFUN Block-2, Aralık 2025’teki isabetli atış testinin ardından Mayıs 2026’da Türk Silahlı Kuvvetleri envanterine resmen girdi; bu, programın test aşamasından seri konuşlanmaya geçtiğini gösteren somut bir eşik.
TAYFUN Block-3 ve Block-4 (hipersonik)
Block-3 varyantı Temmuz 2026’da deniz hedefine yönelik bir testle gündeme geldi. Asıl dikkat çeken gelişme ise Block-4: Temmuz 2025’te tanıtılan bu hipersonik varyant, gövde uzunluğunu yaklaşık 10 metreye, fırlatma ağırlığını da 7,2 tona çıkarıyor. Ekim 2025’teki testin ardından açık kaynaklarda 1.000-1.500 km bandında menzil rakamları telaffuz ediliyor. Bu rakam henüz Roketsan tarafından resmi bir teknik föyle doğrulanmadı; uzman yorumu ve haber kaynaklarına dayanıyor, ihtiyatla değerlendirilmeli.
Bora (KHAN/KAAN ihracat adı)
2017’de envantere giren Bora, MZKT-7909 8×8 tekerlekli araçtan atılan, INS/GPS güdümlü taktik balistik füze. Türk Silahlı Kuvvetleri versiyonunun menzili bazı kaynaklarda 360 km olarak geçiyor; ihracat versiyonu KHAN ise Füze Teknolojisi Kontrol Rejimi (MTCR) sınırlarına uyum için 280 km altında tutuluyor. Bora, Mayıs 2019’da Pençe Harekatı sırasında Kuzey Irak’ta operasyonel olarak kullanıldı – bu, Türk yapımı bir balistik füzenin savaş sahasındaki ilk kullanımı olarak kayıtlara geçti. Daha uzun menzilli Bora-2 varyantı geliştirme aşamasında olduğu belirtiliyor, ancak açık kaynaklarda somut menzil rakamı yok.
Seyir füzesi kategorisinde asıl tasarım otoritesi TÜBİTAK SAGE; Roketsan bu ailede üretim ve pazarlama rolünü üstleniyor.
SOM ailesi
SOM (Stand-off Muharebe Mühimmatı), Türkiye’nin ilk yerli stand-off seyir füzesi olarak, önce 180 km’nin üzerinde bir menzille tanıtıldı. Güncel SOM-B1 varyantı için Roketsan teknik föyünde belirtilen menzil yaklaşık 250 km; füze 230 kg’lık patlayıcı parçalayıcı savaş başlığı taşıyor. Haziran 2025’te SOM, yerli KTJ-3200 turbojet motoruyla ilk kez test edildi – bu, motor bağımsızlığı açısından önemli bir eşik. SOM-B1T versiyonu Fransız menşeli motorunu bırakıp yerli motora geçti.
SOM-J
SOM-J, F-35 iç silah istasyonlarına uyacak şekilde tasarlandı, ancak Türkiye’nin F-35 programından çıkarılmasının ardından F-16 ve insansız hava araçlarına (İHA/SİHA) yönlendirildi. Açık kaynaklarda menzili 275 km, savaş başlığı 140 kg olarak veriliyor. Mart 2025’te 401. Test Filosu’na ait bir F-16’dan ilk kez atıldı ve deniz hedefini isabetle vurdu.
Çakır
Çakır, kara, deniz ve hava platformlarından atılabilen yeni nesil bir seyir füzesi. Mart 2022’de Roketsan’ın Lalahan tesisinde tanıtıldı, ilk test atışı Mayıs 2023’te Bayraktar AKINCI’dan yapılarak Sinop’taki hedefi vurdu. Temmuz 2024’te seri üretime geçti. Menzili açık kaynaklarda 150 km üzeri olarak veriliyor; kesin üst sınır kamuya açıklanmadı. Kale KTJ-1750 turbojet motoruyla çalışıyor ve uçuş sırasında rota/hedef güncellemesi yapılabilen çift yönlü veri hattına sahip.
Atmaca, Türk Deniz Kuvvetleri’nin envanterindeki Harpoon füzelerinin yerini almak üzere Roketsan tarafından geliştirilen milli gemisavar füzesi.
Deniz Atmaca
2019’da TCG Kınalıada korvetinden ilk testini gerçekleştiren Atmaca, Şubat 2021’de yine TCG Kınalıada’dan canlı savaş başlıklı atışla hedefi vurdu. Açık kaynaklarda menzili 220-280 km bandında değişkenlik gösteriyor; Deniz Kuvvetleri kaynaklı bir açıklamada 250 km rakamı öne çıkıyor. Prototip füzelerin envantere girişinin ardından Roketsan seri üretim Atmaca teslimatlarına başladı; teslim edilen adet sayısı iki haneli rakamlara ulaştı.
Kara Atmaca
Taktik tekerlekli araçlardan atılabilen karadan karaya versiyon olan Kara Atmaca için SSB ve Roketsan arasında ayrı bir sözleşme imzalandı. Bu versiyonun menzili 280 km olarak açıklandı – deniz versiyonuna göre daha net ve tutarlı bir rakam.
Neden önemli
Gemisavar kategorisinde Atmaca, NATO envanterindeki Harpoon’un (120-220 km bandı) üzerinde bir menzil sunarak Türkiye’yi bu alanda dışa bağımlılıktan çıkarma hedefini taşıyor.
GÖKTUĞ projesi kapsamında TÜBİTAK SAGE tarafından geliştirilen bu ikili, Türkiye’nin ilk yerli hava-hava füze ailesini oluşturuyor.
Gökdoğan (görüş ötesi menzil)
Orta menzilli, aktif radar güdümlü, görüş ötesi menzil (BVR) füzesi. Kilitlen-sonra-fırlat (LOAL) ve ateşle-unut kabiliyetine sahip. Menzili konusunda açık kaynaklarda tutarsızlık var: bazı kaynaklar 65 km derken, Savunma Sanayii Başkanı’nın açıklamasına atfen 100 km üzeri rakamlar da dolaşımda. Bu fark muhtemelen farklı atış profilleri (yükseklik, hız, hedef manevrası) veya art arda gelen güncellemelerden kaynaklanıyor; kesin ve güncel resmi rakam yok.
Bozdoğan (görüş içi menzil)
Kızılötesi güdümlü, itki vektör kontrollü, yüksek manevra kabiliyetli kısa menzilli bir füze. Açık kaynaklarda menzili 25 km üzeri olarak geçiyor.
Platform entegrasyonu
Ekim 2025’te her iki füze de F-16’dan başarıyla test atıldı. MIL-STD-1553/1760 veri yolu ve LAU-129 fırlatıcı arayüzüyle tasarlanan füzeler, F-16, KAAN ve Bayraktar Akıncı’nın standart hava-hava silah paketi olması planlanıyor. Seri üretime geçiş açıklandı.
Bu kategori, uzun menzilli stratejik füzelerden farklı olarak taktik topçu roketi ve tanksavar sistemlerini kapsıyor – karşılaştırma tablosunda menzil sıralamasının en altında yer alıyorlar, ancak envanterdeki kullanım yoğunluğu yüksek.
TRG-300 Kaplan
Uzun menzilli güdümlü roket sistemi; Block I için 20-120 km, Block II için 20-90 km menzil aralığı bildiriliyor. Bangladeş’e ihraç edilmesi planlanan sistemlerden biri.
TRG-230
20-70 km menzil aralığında, GPS/INS güdümlü, 210 kg ağırlığında, 50 kg savaş başlıklı bir güdümlü roket. Roketsan bu aileyi deniz platformlarına da sunuyor.
Cirit ve UMTAS
Cirit, 2.75 inç güdümsüz roketlerle güdümlü tanksavar füzeleri arasındaki taktik boşluğu dolduran, lazer güdümlü bir mühimmat; menzili yaklaşık 8 km. UMTAS (Uzun Menzilli Tanksavar Silah Sistemi), taarruz helikopterleri için geliştirilen, gündüz/gece kızılötesi arayıcı başlıklı bir tanksavar füzesi; menzili yine yaklaşık 8 km bandında. Her iki sistem de kesin menzil rakamlarını değil, taktik kategori aralığını temsil ediyor; bu nedenle bu makaledeki “en uzun menzilli” sıralamasının dışında, referans amaçlı yer alıyor.
| Füze | Tip | Menzil (km) | Görev | Üretici | Durum |
|---|---|---|---|---|---|
| TAYFUN Block-4 | Hipersonik balistik | ~1.000-1.500 (doğrulanmamış) | Karadan karaya derin vuruş | Roketsan | Test (Ekim 2025) |
| TAYFUN Block-1/2 | Kısa/orta menzilli balistik | 500-800 | Karadan karaya vuruş | Roketsan | Envanterde (Block-2, Mayıs 2026) |
| Bora (TSK versiyonu) | Taktik balistik | 280-360 | Karadan karaya vuruş | Roketsan | Envanterde (2017’den beri), operasyonel kullanım 2019 |
| Kara Atmaca | Karadan karaya seyir füzesi | 280 | Karadan karaya/gemisavar | Roketsan | Geliştirme |
| SOM-J | Hava-yer seyir füzesi | 275 | Stand-off hassas vuruş | TÜBİTAK SAGE / Roketsan | Test (F-16, Mart 2025) |
| Atmaca (deniz) | Gemisavar | 220-280 | Gemisavar | Roketsan | Seri üretim/teslimat |
| SOM-B1/B2 | Hava-yer seyir füzesi | ~250 | Stand-off hassas vuruş | TÜBİTAK SAGE / Roketsan | Envanterde |
| Çakır | Çok platformlu seyir füzesi | 150+ | Kara/deniz hedefleri | Roketsan | Seri üretim (Temmuz 2024) |
| TRG-300 Kaplan | Güdümlü topçu roketi | 20-120 | Derinlik ateşi | Roketsan | Envanterde, ihracat (Bangladeş) |
| Gökdoğan | Görüş ötesi hava-hava | 65-100+ (çelişkili) | Hava-hava BVR | TÜBİTAK SAGE | Seri üretim (F-16 testi Ekim 2025) |
| TRG-230 | Güdümlü roket | 20-70 | Nokta hedef vuruşu | Roketsan | Envanterde |
| Bozdoğan | Görüş içi hava-hava | 25+ | Yakın muharebe | TÜBİTAK SAGE | Seri üretim (F-16 testi Ekim 2025) |
| Cirit | Lazer güdümlü mühimmat | ~8 | Hafif zırhlı hedef | Roketsan | Envanterde, geniş ihracat |
| UMTAS | Tanksavar füzesi | ~8 | Zırhlı araç imhası | Roketsan | Envanterde |
Not: Menzil rakamları açık kaynaklardan derlenmiştir; Roketsan ve TÜBİTAK SAGE, ulusal güvenlik gerekçesiyle bazı sistemlerin (özellikle TAYFUN Block-4) tam teknik menzilini resmi olarak yayınlamamaktadır. Tabloda verilen üst sınırlar uzman değerlendirmesi ve test sonrası haber kaynaklarına dayanır.
Türk füzelerinin menzil seviyesini daha iyi anlamak için, benzer görev tipindeki NATO ve müttefik ülke sistemleriyle kıyaslamak faydalı bir çerçeve sunuyor.
| Yabancı füze | Menzil (km) | Menşei | Türk emsali |
|---|---|---|---|
| Tomahawk | ~2.000 | ABD (RTX) | Çakır (menzil olarak çok gerisinde) |
| Storm Shadow/SCALP-EG | 300-560 | İngiltere/Fransa (MBDA) | SOM/Çakır |
| ATACMS | 160-300 | ABD (Lockheed Martin) | Bora / TAYFUN Block-1 |
| Naval Strike Missile | ~185 | Norveç (Kongsberg) | Atmaca |
| Harpoon | 120-220 | ABD (Boeing) | Atmaca (üzerini hedefliyor) |
| AMRAAM (AIM-120) | 105-180 | ABD (RTX) | Gökdoğan |
Bu kıyas gösteriyor ki TAYFUN Block-1/2, menzil sınıfı olarak ATACMS’in üst bandına yakın; Block-4 hipersonik iddiaları doğrulanırsa Storm Shadow’un üzerine çıkan, fakat Tomahawk’ın hâlâ gerisinde kalan bir kategori oluşturuyor. Atmaca, Harpoon’un üst varyantlarıyla aynı bantta. Gökdoğan’ın 100 km üzeri iddiası doğruysa AMRAAM’ın en uzun menzilli varyantlarına yaklaşıyor; 65 km rakamı doğruysa daha geride kalıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
En uzun menzilli Türk füzesi hangisi?
Açık kaynaklara göre TAYFUN Block-4 hipersonik varyant, 1.000-1.500 km bandında iddia edilen menzille en uzun menzilli Türk füzesi konumunda. Ancak bu rakam Roketsan tarafından resmi olarak teyit edilmedi; test aşamasında olan bir sistem için ihtiyatla değerlendirilmeli. Envantere fiilen girmiş sistemler arasında en uzun menzilli TAYFUN Block-2.
TAYFUN füzesinin gerçek menzili kaç km?
Roketsan resmi bir menzil rakamı yayınlamıyor. Açık kaynak haberlerde Block-1/2 için 500-800 km, Block-4 hipersonik varyant için 1.000-1.500 km rakamları geçiyor. Bu farklılık, füzenin ulusal güvenlik gerekçesiyle tam teknik verilerinin gizli tutulmasından kaynaklanıyor.
SOM ve SOM-J arasındaki fark nedir?
SOM, Türkiye’nin ilk stand-off seyir füzesi ailesi olup B1 varyantı yaklaşık 250 km menzile sahip. SOM-J ise başlangıçta F-35’in iç silah yuvasına uyacak boyutta tasarlanan, günümüzde F-16 ve İHA/SİHA platformlarına entegre edilen, yaklaşık 275 km menzilli bir alt varyant.
Atmaca füzesi hangi füzenin yerini alıyor?
Atmaca, Türk Deniz Kuvvetleri envanterindeki Amerikan yapımı Harpoon gemisavar füzelerinin yerini almak üzere geliştirildi. Menzili açık kaynaklarda 220-280 km bandında; bu, Harpoon’un çoğu varyantının üzerinde bir rakam.
Gökdoğan füzesinin menzili neden tartışmalı?
Bazı haber kaynakları Gökdoğan’ın menzilini 65 km olarak verirken, Savunma Sanayii Başkanlığı yetkilisine atfedilen bir açıklamada 100 km üzeri rakam telaffuz edildi. İki rakam da resmi bir teknik föyle doğrulanmadığından, makale her iki değeri de kaynağıyla birlikte aktarıyor.
Bu füzelerin hangileri hâlâ test aşamasında?
TAYFUN Block-3 ve Block-4, Çakır’ın uzun menzilli varyantları ve Kara Atmaca gibi sistemler test/geliştirme aşamasında. TAYFUN Block-1/2, Bora, Atmaca (deniz), SOM-B1, TRG-300 ve TRG-230 ise seri üretim veya envanter aşamasında kabul ediliyor.
Sonuç
Türkiye’nin füze envanteri son on yılda taktik roketlerden balistik ve hipersonik sınıfa uzanan geniş bir yelpazeye yayıldı. Menzil verilerine dürüstçe bakıldığında iki farklı tablo ortaya çıkıyor: bir yanda TAYFUN Block-2, Atmaca, SOM-B1/SOM-J, Çakır ve TRG serisi gibi test aşamasını geride bırakmış, envantere girmiş veya seri üretime geçmiş sistemler; diğer yanda TAYFUN Block-4 gibi menzil iddiaları henüz resmi olarak teyit edilmemiş, test sürecindeki sistemler. Bu ayrımı gözetmeden yapılan “en uzun menzilli” sıralamaları yanıltıcı olabilir.
Açık kaynak verileri Roketsan ve TÜBİTAK SAGE’nin resmi föylerinden ziyade haber kaynakları, uzman yorumları ve test sonrası açıklamalara dayandığından, özellikle TAYFUN ve Gökdoğan gibi hassas sistemlerde rakamlar arasında belirgin farklar var. Bu makale, mevcut açık kaynak konsensüsünü kaynağıyla birlikte sunmayı; abartılı veya doğrulanmamış tekil iddiaları tek gerçekmiş gibi sunmaktan kaçınmayı hedefledi. Program ilerledikçe ve yeni testler yapıldıkça bu rakamların güncellenmesi bekleniyor.
İlgili Haberler
Kaynaklar
- Roketsan resmi ürün sayfaları (roketsan.com.tr) – Çakır, TRG-230, TRG-300, Bora, SOM-J, Kara Atmaca
- TÜBİTAK SAGE resmi sitesi (sage.tubitak.gov.tr) – SOM seyir füzesi ailesi
- Wikipedia (İngilizce) – Tayfun (missile), SOM (missile), Harpoon (missile), AIM-120 AMRAAM, Storm Shadow
- Vikipedi (Türkçe) – Atmaca (füze), Çakır (füze), Bora (füze)
- Army Recognition – TAYFUN Block-4 testleri, SOM-J deniz hedefi doğrulaması, Bozdoğan/Gökdoğan F-16 testi
- The War Zone / TWZ – TAYFUN Block-4 hipersonik analiz
- Janes – TAYFUN Block-3 test haberi
- Missile Threat (CSIS) – Harpoon teknik verileri
- Shephard Media – Gökdoğan menzil güncellemesi, Çakır ve Kuzgun analizi, Kara Atmaca sözleşmesi
- resmî kaynak – Atmaca menzil revizyonu, ilk seri üretim Atmaca teslimatı, TRG deniz platformu entegrasyonu
- Anadolu Ajansı (aa.com.tr) – Atmaca teslimat haberi
- The Aviationist – SOM-J F-16 ilk atış testi (Mart 2025)
- Quwa Defence News – SOM-B1T motor değişimi haberi
