Bayraktar TB2 Kullanan Ülkeler: Baykar’ın 34+ Ülkeye İhraç Edilen SİHA’sının Tam Listesi

Bayraktar TB2 Nedir?

Bayraktar TB2, Baykar Teknoloji tarafından tasarlanıp üretilen, sabit kanatlı, tek motorlu ve itici pervaneli bir taktik silahlı insansız hava aracıdır. “SİHA” (silahlı insansız hava aracı) kategorisinde değerlendirilen platform; keşif, gözetleme, hedef tespiti ve hassas güdümlü mühimmatla taarruz görevlerini tek uçuşta birleştirir. İlk uçuşunu 2014’te yapan TB2, Türk Silahlı Kuvvetleri envanterine 2015-2016’da girdi ve kısa sürede sınır ötesi operasyonların ana istihbarat-taarruz unsuru hâline geldi.

TB2’yi öne çıkaran unsur ne tek başına menzili ne de hızıdır; asıl fark, görece düşük maliyetle sürekli havada kalan bir gözlem ve vuruş kabiliyetini orta ölçekli ordulara ulaşılabilir kılmasıdır. Bir sistem yalnızca hava aracından ibaret değildir: standart bir TB2 sistemi genellikle altı hava aracı, yer kontrol istasyonları, yer veri terminalleri ve destek ekipmanından oluşur. Bu bütünsel paket, ihracat pazarında platformun cazibesini artıran en önemli etkendir.

Baykar’ın bu noktaya gelişi kısa sürede olmadı. Şirket, 2000’lerin başında mini insansız hava araçlarıyla başlayıp kademeli olarak taktik SİHA segmentine yükseldi. TB2, bu birikimin olgunlaştığı üründür: gövde, aviyonik, otopilot ve yer sistemleri büyük ölçüde yerli olarak geliştirildiğinden, Baykar ihracat sözleşmelerinde üçüncü ülke izinlerine takılmadan hareket edebilmektedir. Batılı bazı platformlarda satışı zorlaştıran ihracat kontrolü kısıtlarının TB2’de görece hafif olması, özellikle Batılı tedarikçilerden istediği koşullarla SİHA alamayan ülkeler için belirleyici bir avantaj hâline geldi.

Ne İşe Yarar?

TB2 üç ana görev başlığında kullanılır: (1) İstihbarat, gözetleme ve keşif (ISR) — elektro-optik/kızılötesi kameralı görev yükü ile gündüz-gece hedef takibi; (2) Hedef tespiti ve lazerle işaretleme — kendi mühimmatı veya dost topçu/hava unsurları için; (3) Hassas taarruz — MAM-L ve MAM-C gibi hafif akıllı mühimmatlarla nokta hedeflerin imhası. Bu çok yönlülük, TB2’yi düşük yoğunluklu çatışmalarda ve terörle mücadelede maliyet-etkin bir araç hâline getirir.

Teknik Özellikler

Aşağıdaki değerler üretici Baykar ve açık savunma kaynaklarının paylaştığı doğrulanabilir verilere dayanır. TB2 kasıtlı olarak yüksek irtifa/yüksek hız yerine dayanıklılık ve maliyet dengesi üzerine tasarlanmıştır.

Taşıdığı Mühimmat

TB2, ağırlıklı olarak Roketsan’ın yerli MAM (Mini Akıllı Mühimmat) ailesini kullanır: MAM-L (lazer güdümlü, ~8-14 km menzil, zırhlı araç ve mevzi hedefleri), MAM-C (daha hafif hedefler) ve MAM-T (uzatılmış menzil). Bunlara ek olarak L-UMTAS uzun menzilli tanksavar füzesi, Cirit 70 mm güdümlü roket, BOZOK ve KEMANKEŞ gibi mühimmatlar da entegre edilmiştir. Bu mühimmatların büyük kısmının yerli olması, TB2’yi kullanan ülkelerin lojistik zincirini tek tedarikçiye bağlar ve ihracat paketini bütünleşik hâle getirir.

Bayraktar TB2’yi Kullanan Ülkeler

Bayraktar TB2, Türkiye dahil 30’un üzerinde ülkenin silahlı kuvvetlerinde hizmettedir; Baykar’ın açıkladığı sipariş ülke sayısı 34’ü aşmıştır. Türkiye açık ara en büyük operatördür (Kara Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri, Jandarma, Sahil Güvenlik ve Emniyet dahil 250’yi aşan platform). Aşağıdaki tablo, açık kaynaklarda teyit edilmiş başlıca operatörleri bölgelere göre özetler.

Bölge Bölge Talebin Gerekçesi

Avrupa ve NATO: Polonya’nın 2021’deki 24 uçaklık siparişi, TB2’yi satın alan ilk NATO ve AB üyesi olarak sembolik bir eşiği aştı; ardından Romanya, Hırvatistan, Arnavutluk ve Kosova geldi. Bu ülkeler için TB2, sınır gözetimi ve caydırıcılık ihtiyacını NATO standartlarıyla uyumlu ve hızlı teslim edilebilir bir maliyetle karşıladı.

Afrika: Kıta, platformun en hızlı büyüyen pazarı oldu. Fas, Etiyopya, Nijer, Nijerya, Mali ve Tunus gibi ülkeler, iç güvenlik ve terörle mücadele operasyonlarında sürekli havada kalan bir keşif-taarruz unsuruna ihtiyaç duyuyordu. Türkiye, Afrika’da insansız hava aracı ihracatında pazar payını istikrarlı biçimde artırdı ve bu alanda önemli bir tedarikçi hâline geldi.

Orta Doğu ve Asya: Katar ve Azerbaycan erken operatörler arasında yer aldı; Ukrayna ise savaş öncesi ve sırasında önemli bir kullanıcı oldu. Pakistan, Bangladeş ve Maldivler ise platformu ekonomik bir taktik SİHA çözümü olarak envanterine kattı.

İhracat Başarısının Anahtarı

Baykar, 2021’den bu yana Türkiye’nin en çok ihracat yapan savunma şirketi konumunu korumakta ve gelirinin büyük bölümünü ihracattan elde etmektedir. TB2’nin ihracattaki başarısı yalnızca fiyatla açıklanamaz; kısa teslim süresi, kapsamlı operatör eğitimi, teknoloji transferine görece açık yaklaşım, yerli mühimmatla bütünleşik paket ve muharebe sahasında kanıtlanmış olma (“combat proven”) algısı bir arada bu talebi besledi. Küresel filonun 1 milyon uçuş saatini aşması, potansiyel alıcılar için sistemin olgunluğunun somut bir göstergesi olarak öne çıkmaktadır.

Operasyon Tecrübesi

TB2’nin ihracat performansının arkasında, birden fazla çatışmada elde edilen görünür sonuçlar vardır:

Suriye / Irak (Türkiye): TB2, Türkiye’nin sınır ötesi operasyonlarında keşif-taarruz döngüsünün merkezine yerleşti. Mart 2020’deki Bahar Kalkanı Harekâtı’nda zırhlı araç, topçu ve hava savunma unsurlarına yönelik yoğun kullanımı, platformun düşük-orta yoğunluklu çatışmadaki etkinliğini gösterdi.

Libya (2019-2020): TB2, Libya’daki iç çatışmada Ulusal Mutabakat Hükûmeti güçleri tarafından kullanıldı ve zırhlı araçlara, hava savunma sistemlerine ve ikmal hatlarına yönelik operasyonlarda rol aldı. Bu, platformun Türkiye ve Azerbaycan dışında farklı bir cephede sınandığı ilk büyük örneklerden biri oldu ve uluslararası dikkati erken dönemde TB2’ye çekti.

Dağlık Karabağ (Azerbaycan, 2020): Azerbaycan ordusu TB2’yi tank, topçu ve hava savunma sistemlerine karşı etkin biçimde kullandı. Bu çatışma, ucuz SİHA’ların modern kara birliklerine karşı orantısız bir üstünlük sağlayabileceği tezini popülerleştirdi ve TB2’ye küresel ilgiyi katladı.

Ukrayna (2022): Savaşın ilk haftalarında TB2, Rus konvoylarına, hava savunma sistemlerine ve ikmal hatlarına yönelik başarılı vuruşlarla öne çıktı; hatta kültürel bir sembole dönüştü. Ancak ilerleyen dönemde yoğunlaşan Rus hava savunması karşısında kayıplar arttı ve TB2’nin rolü giderek keşif ağırlıklı hâle geldi — bu tecrübe, platformun sınırlarını da açıkça ortaya koydu.

Rakipleriyle Karşılaştırma

TB2, orta sınıf MALE SİHA pazarında Amerikan MQ-9 Reaper, Çin CH-4 / Wing Loong II ve İsrail Heron gibi platformlarla kıyaslanır. Ancak bu kıyas adil yapılmalıdır: TB2, Reaper ile aynı ağırlık, menzil veya yük sınıfında değildir; farklı bir maliyet-kabiliyet noktasında konumlanır. Aşağıdaki tablo temel sayısal farkları gösterir.

Tablodan görülebileceği gibi TB2’nin üstünlüğü ham performansta değil, erişilebilirlik ve maliyet-etkinlik ekseninde ortaya çıkar. Reaper daha ağır yük taşır ve daha yüksekten uçar; buna karşılık TB2, çok daha düşük maliyetle ve ihracat kısıtı olmadan benzer bir keşif-taarruz döngüsü sunar. Baykar’ın daha büyük AKINCI ve TB3 platformları ise bu boşluğu üst segmentte kapatmak üzere geliştirilmiştir.

Avantajlar ve Sınırlamalar