Türk Savunmada Yerlilik Haritası: Hangi Platform Nerede Yerli, Nerede Bağımlı?

Bu serinin önceki dosyalarında KAAN, AKINCI, HİSAR O+, MİLGEM ve ALTAY’ın tedarik zincirlerini tek tek inceledik. Bu dosyada ise yerlilik haritasını çıkarıyor; hangi platformun hangi alt sistemde yerli, hangisinde dışa bağımlı olduğunu yan yana koyuyoruz. Amaç, tek tek doğru olan tablonun bütün hâlinde ne anlattığını görmek.

Önemli not: Bu karşılaştırma, resmi olarak açıklanmış kesin yerlilik yüzdelerine değil; bu seride derlenen açık kaynak bilgisine dayalı niteliksel bir değerlendirmedir. ‘Yerli’, ‘karma’ ve ‘dışa bağımlı’ etiketleri, ilgili alt sistemin ağırlıklı tedarik kaynağını yansıtır; kesin oran iddiası taşımaz.

Gövde ve platform: en güçlü yerlilik alanı

Beş platformun tamamında gövde ve ana platform üretimi yerlidir. KAAN’da TUSAŞ, AKINCI’da BAYKAR, MİLGEM’de deniz tersaneleri ve STM, ALTAY’da BMC ve Otokar, HİSAR’da ise ROKETSAN ve ASELSAN bu sorumluluğu üstlenmektedir. Platform üretimi, Türk savunma sanayiinin en olgun ve en bağımsız kabiliyet alanıdır. Bu, son yirmi yılda kurulan tasarım ve imalat altyapısının doğrudan sonucudur.

Motor ve tahrik: ortak kırılganlık

Yerlilik haritasının en dikkat çekici bulgusu, motor ve tahrik sütununun neredeyse tüm platformlarda kırmızıya boyanmasıdır. KAAN, olgunlaşana kadar GE F110 motorlarını kullanmakta; AKINCI yabancı turboprop motorlara bağımlı; MİLGEM’in ana sevk sistemi yabancı menşeli dizel ve gaz türbinlerinden oluşmaktadır. ALTAY’da güç grubu yerli BATU motoru olgunlaşana kadar geçici çözümlerle ilerlemektedir.

Bu tablonun tek istisnası HİSAR O+’dır. HİSAR bir füze sistemi olduğundan ‘tahrik’ onun için roket motorudur ve bu da ROKETSAN tarafından yerli olarak üretilmektedir. Yani büyük platformların aksine, füze sistemlerinde Türkiye tahrik konusunda da bağımsızdır. Bu fark, sorunun ‘havacılık ve deniz ana tahrik motorları’ alanında yoğunlaştığını göstermektedir.

Radar, sensör ve mühimmat: yerli ağırlık

Radar ve sensör sütununda ASELSAN’ın belirleyici ağırlığı, platformların büyük bölümünü yerli kılmaktadır. AKINCI ve MİLGEM gibi platformlarda bazı sensör alt bileşenlerinin ithal olması nedeniyle ‘karma’ değerlendirmesi yapılmıştır. Silah ve mühimmat sütununda ise ROKETSAN, TÜBİTAK SAGE ve MKE’nin geniş portföyü sayesinde yerlilik yüksektir; yalnızca MİLGEM’de bazı silah sistemlerinin yabancı kökenli olması ‘karma’ değerlendirmeyi getirmiştir.

Yazılım ve komuta-kontrol: sessiz başarı

Yerlilik haritasının en istikrarlı yeşil sütunu yazılım ve komuta-kontroldür. HAVELSAN’ın savaş yönetim ve aviyonik yazılımları, ASELSAN’ın komuta-kontrol sistemleri ve BAYKAR’ın otonom görev yazılımları, platformların ‘karar veren beynini’ yerli kılmaktadır. Yazılımın yerli olması, bir platformun dış bağımlılık olmadan güncellenebilmesi ve yeni sistemlerle entegre edilebilmesi anlamına geldiğinden, stratejik olarak en değerli yerlilik alanlarından biridir.

Yerlilik haritası ne anlatıyor?

Tablo bütün hâlinde okunduğunda, Türk savunma sanayiinin bir ‘platform ve elektronik gücü’ olduğu; buna karşılık ‘motor gücü’ olma yolunda hâlâ mesafe bulunduğu görülmektedir. Bu, kötü bir tablo değil; olgunlaşmanın doğal sırasıdır. Çünkü motor, savunma sanayiinde en son ve en zor yerlileşen halkadır. Aynı tablo on yıl önce çizilseydi, radar ve mühimmat sütunları da kırmızı olurdu; bugün bu alanlar yeşile döndü. Motor sütununun da TF35000, TS1400 ve BATU gibi programlarla zamanla yeşile dönmesi hedeflenmektedir.

Kaynaklar

• Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB)
• TUSAŞ
• ASELSAN
• ROKETSAN
• BAYKAR