TF35000 motorunda kritik tasarımdan 2030 uçuş hedefine uzanan takvim

Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) Genel Müdürü Mehmet Demiroğlu, KAAN’ın yerli TF35000 motoruyla 2030’un başlarında uçmasını planladıklarını açıkladı. Demiroğlu, bu takvimi Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de düzenlenen ADEX 2026 fuarında paylaştı.
TF35000, Millî Muharip Uçak KAAN için geliştirilen art yakıcılı turbofan motoru. Motor programı, 2026’nın başında kritik tasarım gözden geçirme (CDR) aşamasına ulaştı. Program, ağustos ayında TEI Teknoloji A.Ş. çatısı altında yeniden yapılandırıldı. Bu haberde TF35000 için resmî ağızlardan açıklanan aşamalar ve tarihler bir araya getirildi.
KAAN’ın bugün kullandığı General Electric F110 motoru ile yerli motor hedefi arasındaki temel farkları KAAN motoru rehberimizde ayrıntılı olarak ele aldık.
ADEX 2026’da açıklanan hedef
GDH’nin 1 Ekim 2026’da aktardığı açıklamada Demiroğlu, motor ekibinin büyüklüğüne de değindi. Demiroğlu, projede 1.200’ün üzerinde mühendisin görev yaptığını söyledi.
Demiroğlu, “Birinci, ikinci ve üçüncü işleri KAAN motoru.” dedi. Türbinli motorların tasarım ve üretim açısından zorlu olduğunu da kaydetti.
Demiroğlu, hedefi şu sözlerle ifade etti: “Biz 2030’un başlarında KAAN’ımızla motorumuzu buluşturmayı planlıyoruz.”
TF35000 takvimi: açıklanan aşamalar
Aşağıdaki tablo, TF35000 programına ilişkin kamuya açık resmî açıklamaları tarih sırasıyla gösteriyor.
| Tarih | Gelişme | Kaynak |
|---|---|---|
| Haziran 2025 | Kavramsal tasarımın neredeyse tamamlandığı, yıl sonunda ilk prototiplemeye geçilebileceği açıklandı. 2026’da erken testler, 2032’den itibaren KAAN entegrasyonu hedeflendi. | TUSAŞ Genel Müdürü Demiroğlu, Paris Air Show (Breaking Defense) |
| 23 Ocak 2026 | Motorun 2032’de bitmiş ve entegrasyonun yarıya gelmiş olması hedeflendi. Blok 10 ve Blok 20’deki 20-40 KAAN’ın F110 motoruyla üretileceği belirtildi. | Demiroğlu, SAHA Sohbet (AA, ANKA) |
| 1 Şubat 2026 | Programın kritik tasarım gözden geçirme (CDR) aşamasına ulaştığı açıklandı. | TEI Genel Müdürü Prof. Dr. Mahmut Faruk Akşit (GDH) |
| 24 Haziran 2026 | ABD yönetimi, F110-GE-129E/F motorlarının TF-X uçağına entegrasyonuna yönelik satışı Kongre’ye bildirdi. | Transmittal No. 24-051 (Congress.gov) |
| 25 Haziran 2026 | Gebze’de TF35000 alt sistemlerinin de test edileceği TRMOTOR Alt Sistemler Test Merkezi açıldı. | TRMOTOR açıklaması (AA) |
| 7 Ağustos 2026 | TF35000 ve TS3000 programlarının TRMOTOR’un yeni adı olan TEI Teknoloji’ye devredileceği duyuruldu. | TEI basın açıklaması, SSB teyidi (Janes) |
| 1 Ekim 2026 | Yerli motorla ilk uçuş için 2030’un başları hedeflendi. | Demiroğlu, ADEX 2026 (GDH) |
Kritik tasarım gözden geçirme aşaması
TUSAŞ Motor Sanayii (TEI) Genel Müdürü Prof. Dr. Mahmut Faruk Akşit, CDR açıklamasını Antalya’da yaptı. Akşit, 5. Savunma ve Havacılık Sanayiinde Küresel Stratejiler Konferansı’nda konuştu.
Akşit’in açıklaması, GDH’de 1 Şubat 2026’da yayımlandı. Akşit, aşamayı şöyle tanımladı: “Bu, motorun çalışması ve oluşmasından önceki son kritik tasarım aşaması.”
Havacılık programlarında CDR, ayrıntılı tasarımın üretim öncesinde son kez denetlendiği aşama olarak biliniyor. CDR’nin kapanmasıyla tasarım dondurulur ve prototip üretimine geçilir.
CDR sürecinin tamamlandığına ilişkin resmî bir duyuruya bu haberin hazırlandığı sırada ulaşılamadı. Motorun ilk tam çalıştırılmasına dair resmî bir açıklama da bulunamadı.
Gebze’deki alt sistem test altyapısı
TRMOTOR Alt Sistemler Test Merkezi, Gebze Teknik Üniversitesi yerleşkesinde 25 Haziran 2026’da açıldı. Açılışa Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün katıldı.
AA’nın aktardığı TRMOTOR açıklamasına göre merkezde TF35000 için iki ayrı test rigi yer alacak. TF35000 Deoiler Test Rigi, yağlama sistemindeki hava-yağ ayrıştırma ünitesini doğrulayacak.
TF35000 FMU Test Rigi ise yakıt kontrol ünitesinin akış, basınç ve debi koşullarına tepkisini ölçecek. Merkezde yakıt kontrolü, yağlama ve yüksek devir dayanımı gibi işlevler de test edilecek.
Program TEI Teknoloji çatısında
TEI’nin 7 Ağustos 2026’daki açıklamasına göre TF35000 ve TS3000 programları TEI Teknoloji’ye devrediliyor. TEI Teknoloji, 2017’de kurulan TRMOTOR’un yeni adı.
Açıklamaya göre programların fikri ve sınai mülkiyet hakları Savunma Sanayii Başkanlığına (SSB) ait. TEI’de bu programlarda çalışan mühendislik ekipleri de TEI Teknoloji’ye geçiyor.
Yeni yapıda TEI; üretim, teslimat, ürün desteği ve olgun motor programlarına odaklanacak. TS1400 ve PD170 programları TEI’de kalıyor. Janes’in aktardığına göre SSB, devri 10 Ağustos’ta teyit etti.
Yeniden yapılanmanın ayrıntılarını TRMOTOR’un TEI Teknoloji adını alması haberimizde aktarmıştık.
TF35000’in itki sınıfı
Janes’in TEI Teknoloji’ye dayandırdığı bilgiye göre TF35000, 35 bin libre-kuvvet (155,7 kilonewton) sınıfında planlanan bir turbofan. Motorun test verisine dayalı kesin performans değerleri açıklanmadı.
Demiroğlu, ocak ayındaki konuşmasında F110’u geçici motor olarak tercih ettiklerini söyledi. Demiroğlu, “35 bin istiyoruz ama onlar 29-30 bin bandındalar.” dedi.
Demiroğlu, F110’un test ve bakım altyapısının hazır olmasını tercih nedeni olarak gösterdi. Bu motorla geliştirme fazını tamamlamayı planladıklarını belirtti.
2032 ve 2030 hedefleri
Demiroğlu’nun 2025 ve ocak 2026 açıklamalarında 2032, motorun KAAN’a entegrasyonu için hedef yıl olarak öne çıktı. ADEX 2026’daki açıklamada ise yerli motorla uçuş için 2030’un başları dile getirildi.
Demiroğlu, ocak ayında takvimi şöyle anlattı: “2031’lerde siz motoru artık nihai haline getirmişsiniz, ön üretimlere başlamışsınız ve teste sokmuşsunuz.”
Demiroğlu, entegrasyonun bu sürece paralel yürütülmesi gerektiğini de vurguladı. “Bu gerçekten zor bir konu ama yapmak zorunda olduğumuz bir konu.” dedi.
Yerli motorun hangi üretim bloğundan itibaren KAAN’a takılacağına ilişkin ayrıntılı bir resmî takvim yayımlanmadı. KAAN’ın teslimat planını KAAN teslimat takvimi haberimizde ele aldık.
Geçiş döneminde F110
ABD yönetimi, Transmittal No. 24-051 kapsamındaki satışı 24 Haziran 2026’da Kongre’ye bildirdi. Bildirim, F110-GE-129E/F motorlarının TF-X uçağına entegrasyonu, testi ve sertifikasyonuna yönelik hizmetleri kapsıyor.
ABD Temsilciler Meclisi üyesi Dina Titus, 2 Temmuz 2026’da satışa karşı bir ortak karar tasarısı sundu. Congress.gov kayıtlarına göre tasarı Dış İlişkiler Komitesi’ne havale edildi.
Jet motorlarının temel çalışma ilkelerini jet motoru nasıl çalışır rehberimizde, TEI’nin turboşaft deneyimini TS1400 turboşaft motoru yazımızda anlattık.
Sık sorulan sorular
TF35000 hangi aşamada?
TEI Genel Müdürü Akşit, 2026’nın başında programın kritik tasarım gözden geçirme (CDR) aşamasına ulaştığını açıkladı. CDR’nin tamamlandığına ilişkin resmî duyuruya ulaşılamadı.
KAAN yerli motorla ne zaman uçacak?
TUSAŞ Genel Müdürü Demiroğlu, ADEX 2026’da yerli motorla uçuş için 2030’un başlarını hedeflediklerini söyledi. Daha önceki açıklamalarda entegrasyon için 2032 hedefi verilmişti.
TF35000’i hangi kuruluş geliştiriyor?
TEI’nin ağustos 2026 açıklamasına göre program TEI Teknoloji A.Ş. çatısında yürütülüyor. Fikri ve sınai mülkiyet hakları SSB’ye ait.
TF35000’in itkisi ne kadar?
Janes’in TEI Teknoloji’ye dayandırdığı bilgiye göre motor, 35 bin libre-kuvvet (155,7 kilonewton) sınıfında planlanıyor. Test verisine dayalı değerler açıklanmadı.
Kaynaklar
- TEI, basın açıklaması (7 Ağustos 2026)
- Anadolu Ajansı, Gebze test merkezi (25 Haziran 2026)
- Anadolu Ajansı, Demiroğlu SAHA Sohbet (23 Ocak 2026)
- ANKA Haber Ajansı (23 Ocak 2026)
- GDH, Akşit’in CDR açıklaması (1 Şubat 2026)
- GDH, Demiroğlu ADEX 2026 açıklaması (1 Ekim 2026)
- Janes, TEITECH yapılanması
- Breaking Defense, Paris Air Show 2025
- Congress.gov, H.J.Res.200
Kapak fotoğrafı: KAAN prototipi. Fotoğraf: Dimir, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

