ABD Hava Kuvvetleri, Minuteman III Test Setlerini PCB Bulgusu Sonrası Askıya Aldı

ABD Küresel Vuruş Komutanlığı (AFGSC), Minuteman III kıtalararası balistik füze filosunun haberleşme sistemlerinin test edilmesinde kullanılan AN/PRM-10 test osilatör setlerinin kullanımını askıya aldı. 29 Ağustos 2026’da kamuoyuna yansıyan karar, envanter incelemesinde sekiz setin altısında kalıntı şüphesi tespit edilmesinin ardından alındı.

Olay nasıl ortaya çıktı?

Sürecin başlangıcı, Wyoming’deki F.E. Warren Hava Üssü’nde ağustos ayı içinde yapılan rutin bir kontrole dayanıyor. Bir hava eri, AN/PRM-10 kitinin bir parçasında kalıntı fark etti ve inceleme sırasında bu maddeye temas etti. Personel tıbbi müdahale gördü ve olumsuz bir etki gözlenmeden göreve döndü.

Laboratuvar analizi, söz konusu setteki kalıntının poliklorlu bifenil (PCB) içerdiğini doğruladı. Bunun üzerine 20. Hava Kuvveti, komutanlık genelindeki tüm AN/PRM-10 kitlerinin tek seferlik denetimden geçirilmesi emrini verdi. Denetim, sekiz setin altısında benzer kalıntı ihtimalini ortaya çıkardı.

PCB neden sorun?

Poliklorlu bifeniller, yalıtkanlık ve ısıya dayanıklılık özellikleri nedeniyle 20. yüzyılın ortasında elektrikli cihazlarda, transformatörlerde ve kondansatörlerde yaygın olarak kullanıldı. Maddenin çevrede uzun süre bozunmadan kalması ve canlı dokularda birikmesi nedeniyle üretimi ABD’de 1979’da yasaklandı. Uzun süreli maruziyetin sağlık üzerindeki etkileri, düzenleyici kurumlar tarafından kanserojen risk kategorisinde değerlendiriliyor.

AN/PRM-10 setleri, Minuteman III sisteminin geliştirildiği dönemde tasarlanmış eski nesil test donanımı. PCB’nin bu cihazlarda bulunması, yasak öncesi üretim standardının doğrudan sonucu. Hava Kuvvetleri, birliklerin PCB içermeyen modern test cihazlarına geçiş sürecinde olduğunu ve askıya almanın görev kabiliyetinde herhangi bir aksamaya yol açmadığını bildirdi.

Daha geniş bir sorunun parçası

Olay, ABD füze topluluğunda yıllardır süren bir tartışmanın üzerine geliyor. Malmstrom Hava Üssü’nde görev yapmış füze subaylarında görülen kanser vakalarının ardından Hava Kuvvetleri, füze tesislerindeki çevresel maruziyeti inceleyen kapsamlı bir çalışma başlatmıştı. İncelemelerde bazı fırlatma kontrol merkezlerinde PCB seviyelerinin eşik değerlerin üzerinde ölçüldüğü rapor edilmiş, Kongre üyeleri çalışmanın kapsamı ve şeffaflığı konusunda ek denetim talep etmişti.

Bu bağlamda AN/PRM-10 bulgusu, tekil bir donanım arızasından çok, altmış yılı aşkın süredir hizmette olan bir silah sisteminin çevresindeki eski altyapının yaşlanma sorununa işaret ediyor. Minuteman III, 1970’lerin başında hizmete girdi ve defalarca ömür uzatma programından geçti.

Sentinel gölgesi

ABD, Minuteman III’ü LGM-35A Sentinel ile değiştirmeyi planlıyor. Ancak program, maliyet artışı ve takvim kayması nedeniyle Nunn-McCurdy incelemesine tabi tutuldu ve yeniden yapılandırıldı. Silo altyapısının ve haberleşme ağının yenilenmesi, programın maliyetini büyüten ana kalemler arasında.

Sentinel’in gecikmesi, Minuteman III’ün öngörülenden daha uzun süre hizmette kalacağı anlamına geliyor. Bu da yaşlanan destek donanımının, tesis altyapısının ve bu tür çevresel bulguların önümüzdeki yıllarda gündemde kalmaya devam edeceğini gösteriyor. Nükleer caydırıcılığın kara ayağını oluşturan filonun sürdürülebilirliği, yalnızca füzenin kendisiyle değil, onu çalışır tutan yer donanımıyla da ölçülüyor.

Minuteman III neden hâlâ hizmette?

LGM-30G Minuteman III, 1970’te hizmete girdi ve ABD nükleer üçlüsünün kara ayağını tek başına taşıyor. Filo, Montana, Kuzey Dakota ve Wyoming’e yayılmış silolarda konuşlu. Füzeler onlarca yıl boyunca güdüm setinin yenilenmesi, katı yakıt motorlarının değiştirilmesi ve savaş başlığı taşıyıcı aracının güncellenmesi gibi ömür uzatma programlarından geçti.

Bu programlar füzeyi çalışır tuttu; ancak silolar, fırlatma kontrol merkezleri, kablolama ve yer destek donanımı aynı hızda yenilenmedi. Askıya alınan AN/PRM-10 setleri de bu kategoriye giriyor. Nükleer caydırıcılığın işletme maliyetinin büyük bölümü, füzenin kendisinden çok bu çevre altyapısında toplanıyor.

Personel sağlığı boyutu

Hava Kuvvetleri’nin son yıllarda yürüttüğü füze topluluğu kanser çalışması, silo ve kontrol merkezi ortamlarındaki çevresel maruziyeti geniş bir örneklemle inceliyor. Çalışmanın ara bulguları, bazı tesislerde PCB dahil çeşitli kirleticilerin eşik üzeri seviyelerde ölçüldüğünü gösterdi. Kongre üyeleri, incelemenin kapsamının genişletilmesini ve sonuçların düzenli olarak paylaşılmasını talep etti.

Bu çerçevede AN/PRM-10 kararı, kurumsal refleksin değiştiğine dair bir işaret olarak da okunabilir: tek bir personelin rutin kontrolde fark ettiği kalıntı, komutanlık genelinde tek seferlik denetim emrine ve donanımın kullanımdan kaldırılmasına yol açtı.

Kabiliyette kesinti var mı?

Hava Kuvvetleri, askıya almanın görev kabiliyetinde herhangi bir aksamaya yol açmadığını açıkladı. AN/PRM-10 setleri, füzeleri ateşleyen ya da hedef bilgisini işleyen sistemler değil; füze sahalarındaki haberleşme bağlantılarının bakım ve doğrulama işlemlerinde kullanılan yer test donanımı. Birlikler bu işlevi PCB içermeyen yeni nesil test cihazlarıyla sürdürüyor.

Yine de olay, modernizasyon takvimindeki gecikmenin operatif olmayan alanlarda nasıl birikimli bir risk oluşturduğunu gösteriyor. Yer donanımının yenilenmesi, füzenin kendisinin yenilenmesi kadar görünür bir başlık değil; bütçe önceliklerinde de genellikle sonra geliyor.