İngiltere Dört Füzeyi Sürekli Üretime Aldı: CAMM, LMM, ASRAAM ve NLAW

Londra, 17 Eylül 2026 — İngiltere, savunma yatırım planı kapsamında dört füze sistemini “sürekli üretim” statüsüne alma kararı aldı. CAMM hava savunma füzesi, Hafif Çok Görevli Füze (LMM), ASRAAM kısa menzilli hava-hava füzesi ve NLAW tanksavar sistemi, sipariş gelmesini beklemeden kesintisiz üretilecek. Karar, savunma sanayii kapasitesini artık bir “tedarik kalemi” değil, doğrudan harekât hazırlığının parçası sayan bir yaklaşım değişikliğini işaret ediyor.

Plan neyi değiştiriyor?

Bugüne kadar Batılı füze üreticileri, üretim hatlarını büyük ölçüde imzalanmış sözleşmelerin hacmine göre çalıştırıyordu. Sipariş yoksa hat yavaşlıyor, kalifiye personel dağılıyor, tedarikçi zinciri küçülüyordu. Yeni sipariş geldiğinde ise kapasiteyi tekrar ayağa kaldırmak aylar, bazen yıllar alıyordu.

İngiltere’nin açıkladığı “her zaman açık” (always-on) modeli bu döngüyü kırmayı hedefliyor. Dört öncelikli silah için üretim bandı, sipariş beklenmeden çalışır durumda tutulacak. Böylece hem stok yenileme süresi kısalacak hem de kriz anında kapasiteyi büyütmek için gereken başlangıç süresi ortadan kalkacak.

Plana göre İngiltere, Ukrayna’ya hava savunma füzesi tedariki için 1,6 milyar sterlinlik bir taahhüt de üstlendi. Bu füzelerin önemli bölümü Kuzey İrlanda’daki üretim tesislerinde imal edilecek. Belfast hattı, son üç yılda Avrupa’nın kısa menzilli hava savunma ve tanksavar mühimmatı üretiminde kritik düğüm noktalarından biri haline gelmişti.

Altı yeni fabrika, 2026 sonunda ilk kazma

Planın sanayi ayağında, İngiltere, İskoçya ve Galler’e dağıtılacak en az altı yeni mühimmat ve enerjetik madde fabrikası yer alıyor. Enerjetik maddeler — itki barutu, patlayıcı dolgu ve tahrik kimyasalları — mühimmat üretiminin en dar boğazı sayılıyor; bir füze gövdesi haftalar içinde üretilebilirken, dolum kapasitesi yıllarca sabit kalabiliyor.

İlk fabrikanın inşaatına 2026 sonundan önce başlanması planlanıyor. Program kapsamında en az 1.000 yeni istihdam öngörülüyor. Fabrika yatırımı için ayrılan tutar 1,5 milyar sterlin düzeyinde; önümüzdeki dört mali yıl için silah ve mühimmata ayrılan toplam bütçe ise 11,1 milyar sterlin olarak açıklandı.

Planda ayrıca Sting Ray hafif torpidosunun üretiminin yeniden başlatılmasının değerlendirildiği, sonobuoy (denizaltı arama şamandırası) üretiminin de ülke içine taşınmasının hedeflendiği belirtiliyor. Her iki kalem de denizaltı savunma harbinde sarf malzemesi niteliğinde; yani çatışma sürdükçe tüketimi hızla artan ürünler.

Dört silah, dört farklı üretici

CAMM (Common Anti-air Modular Missile): MBDA UK üretimi. Kraliyet Donanması’nda Sea Ceptor adıyla dikey fırlatma silolarından, kara kuvvetlerinde ise Sky Sabre sistemiyle kullanılıyor. Aktif radar güdümlü, soğuk fırlatmalı bir füze. Menzilli versiyonu CAMM-ER ile 45 kilometre sınıfına çıkıyor.

LMM / Martlet: Thales UK’in Belfast hattında üretilen hafif çok görevli füze. Helikopter, gemi ve kara platformlarından atılabiliyor; küçük insansız hava araçlarına ve hızlı hücumbotlarına karşı düşük maliyetli bir çözüm olarak konumlandırılıyor.

ASRAAM (AIM-132): Yine MBDA imalatı kızılötesi güdümlü kısa menzilli hava-hava füzesi. Typhoon ve F-35 platformlarında taşınıyor. Ukrayna’da kara platformuna entegre edilerek hava savunma rolünde de kullanıldı.

NLAW: İsveçli Saab tarafından geliştirilen, İngiltere’de üretilen tek atımlı tanksavar sistemi. Tepeden vuruş modu sayesinde zırhın en ince bölgesini hedef alıyor.

Neden şimdi?

Kararın arkasındaki temel gerekçe, Ukrayna’daki savaşın ortaya çıkardığı tüketim hızı. Yoğun çatışma koşullarında bir NATO ülkesinin barış dönemi yıllık üretiminin günler içinde tüketilebildiği görüldü. Hava savunma füzeleri ve tanksavar mühimmatı bu tabloda en hızlı eriyen kalemler oldu.

Avrupa genelinde benzer eğilim var. Almanya, Fransa ve Polonya son iki yılda mühimmat üretim kapasitesini artırmaya dönük ayrı programlar açıkladı; Rheinmetall, MBDA ve Nammo yeni hatlar devreye aldı. İngiltere’nin farkı, kapasiteyi doğrudan devlet taahhüdüyle sabitlemeyi tercih etmesi: üretim sürekli çalışacak, ürün stoklanacak.

Türkiye açısından anlamı

Türkiye, mühimmat ve füze üretiminde kapasite sürekliliğini uzun süredir farklı bir modelle çözüyor. Roketsan ve MKE’nin üretim hatları, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin düzenli tedarik programları ve artan ihracat hacmiyle beslendiği için hat kapatma-açma döngüsü Batı Avrupa’daki kadar keskin yaşanmıyor. HİSAR ailesi, SUNGUR, TOLUN ve KARAOK gibi sistemlerde seri üretim kararları, sipariş sonrası değil program başlangıcında alınıyor.

İngiltere’nin kararı, Türk savunma sanayii için iki yönlü bir sonuç doğuruyor. Birincisi, Avrupa pazarında kısa menzilli hava savunma ve tanksavar mühimmatı rekabeti sertleşiyor; CAMM ve LMM’in sürekli üretime alınması, aynı segmentte ihracat arayan üreticiler için fiyat baskısı anlamına geliyor. İkincisi, Avrupa’nın enerjetik madde darboğazı sürdüğü sürece, bu alanda kapasitesi bulunan ülkeler — Türkiye dahil — tedarik zincirinde daha görünür hale geliyor.

Planın en belirgin eksiği, açıklanan taahhütlerin ürün bazında somutlaşmamış olması. Her silah için ayrılan bütçe, yıllık üretim hedefi, sözleşme süreleri ve sürekli üretime geçiş takvimi paylaşılmadı. Bu başlıklar netleşmeden, “her zaman açık” modelinin gerçekte ne kadar kapasite yarattığını ölçmek mümkün olmayacak.

Kaynakça

• UK Defence Investment Plan 2026 kapsamındaki resmî duyurular, 17 Eylül 2026
• Defence Industry Europe, “Britain to fund continuous production of CAMM, LMM, ASRAAM and NLAW”, 17 Eylül 2026
• Janes, UK Defence Investment Plan 2026 değerlendirmesi