Hırvatistan 18 K239 Chunmoo Roketatar Alıyor: 435 Milyon Euro

Hırvatistan, kara topçusunda kuşak atlamaya hazırlanıyor. Zagreb hükümeti, Güney Kore menşeli K239 Chunmoo çok namlulu roketatar sisteminden 18 adet tedarik edilmesine onay verdi. Vergiler hariç 435,2 milyon euro değerindeki alım, ülkenin bağımsızlığından bu yana kara kuvvetlerine yönelik en büyük tekil yatırımlardan biri olarak tanımlanıyor.

Kararın ayrıntıları

Hırvatistan Başbakanı Andrej Plenković, kararı duyururken alımın amacını “her türlü tehdidi caydırmak” ve “vatandaşların, toprakların ve ulusal çıkarların güvenliğini garanti altına almak” sözleriyle özetledi. Savunma Bakanı Ivan Anušić ise sistemin orduya “kısa, orta ve uzun menzilde hassas ve etkili ateş desteği” kazandıracağını belirtti.

Tedarikin ana yüklenicisi Güney Koreli Hanwha Aerospace. Sistemin komuta kontrol katmanının ise Polonyalı WB Group tarafından sağlanması öngörülüyor. Sözleşmenin resmî imza töreninin önümüzdeki günlerde yapılması bekleniyor; hükümet kararı alındı, imza aşaması ise henüz tamamlanmadı. Teslimatların 24-36 ay içinde tamamlanması, malzemenin büyük bölümünün 2028’e kadar Hırvat ordusuna geçmesi, ödemelerin ise 2026-2029 dönemine yayılması planlanıyor.

Yeni sistem, Hırvat topçusunda hâlâ envanterde bulunan Sovyet ve Yugoslav dönemi M-92 Vulkan ve Romen menşeli APR-40 roketatarlarının yerini alacak. Bu araçlar 122 mm güdümsüz roket sınıfında kaldığı için menzil ve isabet açısından modern muharebe ihtiyaçlarını karşılamıyordu.

K239 Chunmoo nedir?

K239 Chunmoo, Güney Kore Ordusu için Hanwha tarafından geliştirilen ve 2015’ten bu yana seri üretimde olan bir çok namlulu roketatar (ÇNRA) ailesidir. Sistemin en belirgin özelliği çift kapsül (pod) mimarisidir: aracın üzerindeki iki yuvaya farklı kalibrelerde mühimmat kapsülleri takılabilir. Böylece aynı araç, göreve göre 130 mm güdümsüz roketten 239 mm güdümlü rokete, oradan da taktik balistik füzeye kadar farklı mühimmatları atabilir.

Bu mimari, Chunmoo’yu tek kalibreli klasik roketatarlardan ayırıyor. 239 mm güdümlü roketler yaklaşık 80 kilometre menzile ulaşırken, aynı fırlatıcıdan atılabilen CTM-290 taktik balistik füze sınıfı mühimmat 290 kilometrenin üzerinde bir vuruş derinliği sunuyor. Hırvat yetkililerin “30 kilometreden 300 kilometrenin üzerine uzanan menzil bandı” tarifi de bu mühimmat çeşitliliğine işaret ediyor.

Fırlatıcı, 8×8 taktik tekerlekli araç üzerine entegre edilmiş durumda. Atış sonrası hızlı mevzi değiştirme (shoot-and-scoot) kabiliyeti, otomatik kapsül değişimi ve dijital ateş idare sistemi, sistemin öne çıkan operasyonel özellikleri arasında.

Avrupa’da dördüncü kullanıcı

Hırvatistan, sözleşmenin imzalanmasıyla birlikte Chunmoo’yu envanterine alan dördüncü Avrupa ülkesi olacak. Sistemi daha önce Polonya (Homar-K adıyla), Estonya ve Norveç tercih etmişti. Güney Kore savunma sanayii, 2022 sonrasında Avrupa’nın hızlanan silahlanma döngüsünde teslimat hızını ve fiyat rekabetçiliğini öne çıkararak dikkat çekici bir pazar payı yakaladı.

Zagreb’in tercihinde, ABD menşeli M142 HIMARS alternatifi de değerlendirildi. Chunmoo’nun çift kapsül esnekliği ve daha kısa teslimat takvimi sunması, kararda belirleyici oldu. HIMARS’ta talep yoğunluğu nedeniyle oluşan teslimat kuyruğu, Avrupalı alıcıları Kore seçeneğine yönelten temel etkenlerden biri olmayı sürdürüyor.

Bölgesel anlam

Karar, Batı Balkanlar’daki askerî denge tartışmalarından bağımsız düşünülemez. Hırvat yetkililer, komşu Sırbistan’ın son yıllarda hızlanan modernizasyon programına ve İsrail menşeli PULS roketatar sistemini tedarik etmesine açıkça atıf yaptı. Bölgede uzun menzilli topçu kabiliyetinin karşılıklı olarak derinleşmesi, Balkanlar’daki caydırıcılık denklemini yeniden şekillendiriyor.

NATO açısından bakıldığında ise alım, İttifak’ın doğu ve güneydoğu kanadında derinlemesine ateş (deep fires) kabiliyetinin yaygınlaşması eğilimiyle örtüşüyor. Ukrayna savaşının en net operasyonel derslerinden biri, menzilli ve hassas topçunun manevra birliklerinin hayatta kalma şansını doğrudan belirlediğiydi. Avrupa orduları bu dersi bütçelerine yansıtıyor.

Teknik ve operasyonel önem

Çok namlulu roketatarların modern muharebedeki değeri, tek bir salvoda geniş bir alana yoğun ateş uygulayabilmelerinden gelir. Ancak son on yılda bu sınıfın rolü değişti: güdümsüz roketle alan doyurma yerine, güdümlü mühimmatla nokta hedef vurma öne çıktı. Chunmoo’nun 239 mm güdümlü roketleri ve CTM-290 füzeleri, bu dönüşümün somut örneği.

Böyle bir kabiliyet, sahada üç şeyi değiştirir. Birincisi, düşman topçusunun ve hava savunmasının konuşlandığı derinlik artık cephe hattından değil, yüzlerce kilometre geriden tehdit altındadır. İkincisi, lojistik düğüm noktaları, komuta merkezleri ve köprüler gibi sabit yüksek değerli hedefler hava kuvvetleri devreye girmeden vurulabilir. Üçüncüsü, atış sonrası mevzi değiştirme hızı sayesinde karşı-batarya ateşine karşı hayatta kalma oranı yükselir.

Sistemin dijital ateş idare altyapısının Polonyalı WB Group tarafından sağlanacak olması da ayrıca önemli. Bu tercih, Hırvat topçusunun NATO’nun ortak veri standartlarıyla ve müttefik keşif-gözetleme ağlarıyla entegre çalışabilmesini hedefliyor. Roketatarın menzili kadar, hedef verisinin ne kadar hızlı fırlatıcıya ulaştığı da sonucu belirliyor.

Türkiye açısından

Türkiye, çok namlulu roketatar alanında kendi ekosistemini kurmuş sayılı ülkelerden biri. ROKETSAN’ın TRG-230 ve TRG-300 KAPLAN aileleri, T-122 SAKARYA ve T-300 KASIRGA platformlarıyla birlikte 30 ile 150 kilometre arasında değişen bir menzil bandını kapsıyor. TRLG-230 gibi lazer güdümlü versiyonlar ise hareketli hedeflere karşı hassasiyet sağlıyor.

Chunmoo’nun Avrupa’daki yayılımı, Türk sanayii için hem bir rekabet göstergesi hem de bir pazar sinyali niteliğinde. Balkanlar ve Orta Avrupa’da açılan topçu modernizasyon pencereleri, teslimat hızını garanti edebilen üreticileri öne çıkarıyor. Bu, Türk savunma sanayiinin son yıllarda kendi ihracat argümanı hâline getirdiği bir üstünlük alanı.