GÖKBEY Nedir? T625 GÖKBEY Teknik Özellikleri, Motoru, Görevleri ve Geliştirme Süreci
GÖKBEY (askerî tip adıyla T625), Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) tarafından tasarlanıp geliştirilen, 6 ton sınıfında, çift turboşaft motorlu, çok amaçlı bir genel maksat helikopteridir. Türkiye’nin özgün helikopter yeteneğinin sembol platformlarından biri olan GÖKBEY; asker ve yük taşımadan hava ambulansına, arama kurtarmadan yangın söndürmeye kadar geniş bir görev yelpazesi için tasarlanmıştır. Modern cam kokpiti, 4 eksenli sayısal otopilotu ve yüksek yerlilik hedefiyle, hem Türk Silahlı Kuvvetleri’nin hem de sivil kurumların ihtiyaçlarını tek bir gövdede karşılamayı amaçlar.
GÖKBEY ne işe yarar?
GÖKBEY, “tek platform, çok görev” yaklaşımıyla tasarlanmıştır. Aynı temel hücre; askerî nakliye, kargo taşıma, hava ambulansı (MEDEVAC), arama kurtarma (SAR), VIP taşıma, açık deniz (offshore) operasyonları ve yangınla mücadele gibi konfigürasyonlara dönüştürülebilir. Bu esneklik, kurumların ayrı ayrı tipler yerine tek bir helikopter ailesiyle envanterini sadeleştirmesini sağlar ve bakım-idame maliyetlerini düşürür.
T625 neden GÖKBEY oldu?
Program başında T625 teknik/proje adıyla anılan genel maksat helikopterinin ismi, 12 Aralık 2018’de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından Savunma Sanayii Zirvesi’nde “GÖKBEY” olarak açıklanmıştır. Türkçe kökenli isim, tarihsel bir unvanı çağrıştıran biçimde “gök (mavi/gökyüzü) + bey” anlam örgüsüne sahiptir. “T625” bugün hâlâ platformun teknik/askerî tip adı olarak kullanılırken, “GÖKBEY” tanıtım ve envanter adıdır.
GÖKBEY teknik özellikleri (tablo)
Not: Bazı kaynaklar azami hızı ~306 km/s’e kadar belirtir; TUSAŞ resmî sayfası azami seyir hızını 297 km/s (160 kts) olarak verir. Envanter Medya, resmî TUSAŞ değerini esas alır.
GÖKBEY motoru: CTS800 ve yerli TS1400
Hâlihazırda seri üretim GÖKBEY’ler iki adet LHTEC CTS800-4AT turboşaft motoru ile uçmaktadır (her biri ~1.373 shp / 1.024 kW, FADEC kontrollü). Türkiye’nin stratejik hedefi ise platformu tamamen yerli TEI TS1400 motoruna geçirmektir. GÖKBEY, 19 Nisan 2023’te yerli TS1400 ile ilk uçuşunu başarıyla gerçekleştirmiş; böylece “yerli gövde + yerli motor” hedefine doğru kritik bir eşik aşılmıştır.
TS1400; iki kademeli santrifüj kompresör, iki kademeli türbin, 12:1 basınç oranı ve 1.400 °C türbin giriş sıcaklığıyla tasarlanmış, Türkiye’nin ilk yerli helikopter motorudur. Motor 7 Mart 2017’de başlatılan proje kapsamında geliştirilmiş, 11 Aralık 2020’de kamuoyuna tanıtılmıştır.
GÖKBEY hangi görevlerde kullanılacak?
Resmî tanıma göre GÖKBEY’in görev yelpazesi: askerî nakliye ve personel taşıma, kargo, hava ambulansı (MEDEVAC), arama kurtarma (SAR), VIP/özel taşıma, açık deniz operasyonları ve yangınla mücadele. Bu sayede platform; Jandarma, Kara Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri, Sahil Güvenlik, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Sağlık Bakanlığı gibi çok sayıda kurumun farklı ihtiyaçlarını karşılayabilir.
GÖKBEY geliştirme ve teslimat süreci (tablo)
İlk seri üretim örneği J6004; öncekilere göre ~200 kg hafifletme, geliştirilmiş bakım panelleri, iki parçalı sürgülü kokpit kapağı, paraşütçü kapı mekanizması ve güncellenmiş aviyonik/yazılım gibi iyileştirmeler taşır. IDEF 2025’te (24 Temmuz 2025) verilen 57 adetlik yeni paketin teslimatlarının 2028’de başlaması ve bu partinin yerli TS1400 motoruyla teslim edilmesi planlanmaktadır; paket içinde Sahil Güvenlik için 6 adet yer almaktadır.
GÖKBEY kullanıcı kurumlar (tablo)
GÖKBEY neden önemli?
GÖKBEY; “gövde + motor + aviyonik + yazılım” zincirinin giderek yerlileşmesiyle Türkiye’nin dışa bağımlılığını azaltan bir platformdur. TS1400 motoruna geçiş tamamlandığında GÖKBEY, hem tedarik güvenliği hem ihracat serbestisi açısından stratejik bir kaldıraç hâline gelecektir. Çok görevli mimarisi sayesinde tek bir tip, ordu ve sivil kurumların onlarca farklı ihtiyacını karşılayarak ölçek ekonomisi ve idame kolaylığı sağlar.
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
GÖKBEY nedir? TUSAŞ’ın geliştirdiği 6 ton sınıfında, çift motorlu, çok amaçlı genel maksat helikopteridir (askerî tip adı T625).
GÖKBEY kaç kişilik? 2 mürettebat + 12 yolcu.
GÖKBEY’in motoru nedir, kaç beygir? Seri üretimde 2× LHTEC CTS800-4AT (her biri ~1.373 shp). Yerli TEI TS1400 ise kalkışta 1.400 shp üretir ve platforma entegre edilmektedir.
GÖKBEY’in azami hızı ve menzili nedir? Azami seyir hızı 297 km/s; menzil 740 km (yardımcı tankla 948 km).
GÖKBEY ilk uçuşunu ne zaman yaptı? 6 Eylül 2018’de; yerli TS1400 motoruyla ilk uçuşunu ise 19 Nisan 2023’te yaptı.
GÖKBEY’i hangi kurumlar kullanıyor? Jandarma, Kara Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri, Sahil Güvenlik, Emniyet ve Sağlık Bakanlığı (hava ambulansı).
