FEMSAN elektromekanik aktüatörleri: RCWS’den GÖKBEY’e
FEMSAN elektromekanik aktüatörleri, şirketin servo motor teknolojisinin üzerine kurulan ikinci ana ürün alanıdır. Kamuya açık kaynaklara göre şirket; uzaktan komutalı silah sistemlerinin (RCWS) eyleyicilerini, GÖKBEY helikopterinin burun iniş takımı teker merkezleme kilit mekanizmasını ve uydu fırlatma sistemlerine yönelik yüksek güç yoğunluklu elektromekanik aktüatörleri geliştirmiştir. Bu ürünler, hidrolik sistemlere kıyasla bakım ve entegrasyon yükünü azaltan elektrikli tahrik eğiliminin savunma alanındaki örnekleridir.
Elektromekanik aktüatör nedir?
Elektromekanik aktüatör; elektrik motorunun dönme hareketini redüktör, vidalı mil veya kayış-kasnak gibi elemanlarla doğrusal ya da açısal harekete çeviren tahrik birimidir. Hidrolik ve pnömatik muadillerinden farkı, güç kaynağının yalnızca elektrik olması ve akışkan hattı gerektirmemesidir. Savunma uygulamalarında silah kulesi döndürme ve yükseltme, kapak-rampa hareketleri, iniş takımı kilitleri ve kontrol yüzeyi tahriki tipik kullanım alanlarıdır.
| Uygulama | FEMSAN’ın rolü (kamuya açık) | Kaynak |
|---|---|---|
| Uzaktan komutalı silah sistemleri | Eyleyicilerin yerli tedariki; SARP ailesi haberlerde anılıyor | SAHA İstanbul/AA, Dünya |
| GÖKBEY (T625) helikopteri | Burun iniş takımı teker merkezleme kilit mekanizması geliştirme ve kalifikasyonu | SAHA İstanbul/AA |
| Uydu fırlatma sistemleri | Yüksek güç yoğunluklu elektromekanik aktüatör | SAHA İstanbul/AA |
| Güdümlü mühimmat | Kanatçık tahrikinde kullanılan motorlar | SAHA İstanbul/AA |
Uzaktan komutalı silah sistemlerinde eyleyiciler
RCWS türü sistemlerde silahın yatay ve dikey eksendeki hareketi, atış anındaki geri tepme yükü altında dahi hassas konum kontrolü sağlayan eyleyicilerle yürütülür. SAHA İstanbul aracılığıyla yayımlanan habere göre FEMSAN’ın yerlileştirme çalışmaları, bu eyleyicilerin yurt içinden teminini mümkün kılmıştır. Konkordato sürecine ilişkin basın haberlerinde şirketin ASELSAN’ın SARP sistemi için çalıştığı ifade edilmiştir; sistem bazında sözleşme kapsamı resmî olarak açıklanmadı. Eyleyicinin çekirdeğindeki motor teknolojisi servo motor dosyasında anlatılmaktadır.
Havacılık uygulaması: GÖKBEY iniş takımı mekanizması
FEMSAN, GÖKBEY platformunda burun iniş takımı teker merkezleme kilit mekanizmasını geliştirip kalifiye ettiğini duyurmuştur. İniş takımı mekanizmaları, uçuş emniyeti doğrudan etkilendiği için havacılık otoritesi gereklilikleri ve AS9100 kalite yönetim sistemi kapsamında doğrulama testlerinden geçmektedir. Şirketin havacılıktaki diğer çalışmaları arasında insansız hava araçlarına alternatör tedariki de bulunmaktadır; bu alan alternatör ve güç sistemleri dosyasında ele alınmıştır.
Tasarım yaklaşımı
RCWS eyleyicisi gibi uygulamalarda tasarımın belirleyici parametreleri boşluk (backlash) değeri, kendinden kilitlenme özelliği ve elektrik kesintisinde elle kurtarma imkânıdır. Boşluk, nişan hassasiyetini doğrudan etkiler; kendinden kilitlenen aktarma, atış geri tepmesinde silahın konumunu tutar. Bu gereksinimler; redüktör oranının, vida tipinin ve fren seçiminin platforma göre belirlenmesini zorunlu kılar.
Şirket, katalogunda kendisini bileşen üreticisinin ötesinde “çözüm ortağı” olarak konumlandırmakta; müşteri gereksinimine göre özel sargı, özel mekanik arayüz ve projeye özel kalifikasyon içeren tasarımlar yaptığını belirtmektedir. Aktüatör tarafında bu yaklaşım, motor-redüktör-fren-geri besleme zincirinin tek sorumlulukta toplanması anlamına gelmektedir. Ürün gamının tamamı FEMSAN ürünleri rehberinde listelenmiştir.
Kalifikasyon ve test süreci
Savunma sınıfı bir aktüatör, katalog ürününden farklı olarak platform gereksinim setine göre doğrulanır: titreşim ve mekanik şok, sıcaklık ve nem çevrimleri, elektromanyetik uyumluluk ile atış geri tepmesi altında konum tutma başlıca test başlıklarıdır. FEMSAN’ın AS9100 Rev D belgesi havacılık kalite yönetim sistemini, Millî Savunma Bakanlığı ve NATO kapsamındaki Tesis Güvenlik Belgeleri ise gizlilik dereceli projelerde çalışma yeterliliğini belgelemektedir. GÖKBEY iniş takımı mekanizması için şirketin “geliştirme ve kalifikasyon” ifadesini birlikte kullanması, ürünün test sürecinin tamamlandığını göstermektedir; test ayrıntıları resmî olarak açıklanmadı. Şirketin genel belge seti kurumsal profil dosyasında listelenmiştir.
Sık sorulan sorular
Elektromekanik aktüatör hidrolikten neden farklı?
Güç iletimi akışkan yerine elektrik motoru ve mekanik dönüşüm elemanlarıyla yapılır; hat sızıntısı riski bulunmaz, entegrasyon ve bakım gereksinimleri farklıdır.
FEMSAN hangi silah sistemleri için eyleyici üretti?
Basına yansıyan bilgiye göre uzaktan komutalı silah sistemleri için eyleyici üretmiştir; haberlerde SARP ailesi anılmaktadır. Tam sistem listesi resmî olarak açıklanmadı.
GÖKBEY’deki çalışmanın kapsamı nedir?
Burun iniş takımı teker merkezleme kilit mekanizmasının geliştirilmesi ve kalifikasyonudur; adet ve sözleşme bilgisi açıklanmamıştır.
Uydu fırlatma aktüatörü ne işe yarar?
Fırlatma sistemlerinde yönlendirme veya mekanizma tahriki için kullanılan, kütleye oranla yüksek güç üretmesi beklenen aktüatörlerdir; FEMSAN’ın çalışmasının ayrıntıları kamuya açık değildir.
Aktüatörlerde hangi motorlar kullanılıyor?
Uygulamaya göre fırçasız DC veya servo motorlar kullanılmaktadır; FEMSAN’ın BLDC ürün ailesi BLDC motorlar dosyasında incelenmiştir.
Kaynaklar ve doğrulama notu
Uygulama bilgileri şirket açıklamaları ile sektör ve ekonomi basınından derlenmiştir; sözleşme kapsamları açıklanmadığından belirtilmemiştir. Erişim tarihi: 13 Ağustos 2026.
- http://www.sahaistanbul.org.tr/firma-haberleri/femsan-savunma-sanayisinin-yerlilik-oranini-artiran-cozumler-sunuyor
- https://www.ilhamipektas.com/femsan-savunma-sanayi-icin-elektrikli-motorlar-uretiyor/
- https://www.dunya.com/ekonomi/aselsan-ve-roketsanla-calisan-savunma-sanayi-sirketi-femsandan-konkordato-basvurusu-haberi-787049
- https://www.sahaistanbul.org.tr/firma/femsan-elektrik-motorlari-san-ve-tic-a-s
- https://www.hannovermesse.de/apollo/hannover_messe_2023/obs/Binary/A1228817/FEMSAN%20END-2019-ENG.pdf
