Fas’ın İlk F-16 Block 72’si ABD’de Uçtu: 48 Uçaklık Filoya Giden Yolda Kritik Eşik
Fas Kraliyet Hava Kuvvetleri için üretilen ilk F-16 Block 72 savaş uçağı, Amerika Birleşik Devletleri’nde ilk test uçuşunu başarıyla tamamladı. Lockheed Martin tarafından üretilen uçak, teslimat öncesi planlanan test kampanyasına geçti. Gelişme, 2019’da onaylanan 25 uçaklık F-16C/D Block 72 siparişinin yedi yıllık sürecinde somut bir üretim aşamasına işaret ediyor.
Infodefensa’nın Salı günü yayımladığı habere göre uçak, Pratt & Whitney F100-PW-229 motoruyla ve AN/APG-83 AESA radarıyla donatılmış durumda. Bu radar, F-16’nın daha eski Block 50/52 versiyonlarında bulunmayan taranabilir dizi (AESA) teknolojisini Fas filosuna getiriyor. Haberi EurasianTimes de aynı gün doğruladı ve Army Recognition ile Janes de konuyu güncel gelişmeler arasında işledi.
2019’da ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından onaylanan paketin toplam değeri yaklaşık 3,787 milyar dolar. Satış kapsamında 25 F-16C/D Block 72 uçağının yanı sıra 29 motor (4’ü yedek), 26 radar, görev bilgisayarları, Link 16 taktik veri sistemi, seyrüsefer ekipmanı, hedefleme sistemleri ve hava-hava/hava-yer mühimmatı da yer alıyor. Teslimat tarihi için resmî bir takvim şu an için paylaşılmadı; üretici, uçağın planlanan test kampanyasına devam edeceğini belirtti.
Programın diğer bacağında ise Fas’ın elinde bulunan 23 adet F-16C/D Block 50/52 uçağının Block 70/72 standardına yükseltilmesi var. Bu modernizasyon tamamlandığında Fas Kraliyet Hava Kuvvetleri, biri yeni üretim diğeri modernize edilmiş olmak üzere toplam 48 F-16 Block 70/72 seviyesinde uçaktan oluşan tek tip bir filoya kavuşacak. Ağustos 2026’da CAE ile imzalanan 42,1 milyon dolarlık ayrı bir sözleşme de bu filo için eksiksiz görev eğitim sistemlerinin tedarikini kapsıyor.
İlk uçuşun önemi, yalnızca tek bir uçağın havalanmasından ibaret değil. 2019’da onaylanan FMS (Yabancı Askeri Satış) dosyalarının önemli bir kısmı, tedarik zinciri ve bütçeleme nedeniyle yıllarca üretim bandına giremeden bekleyebiliyor; bu uçağın test uçuşuna başlaması, programın artık teslimat öncesi son aşamaya girdiğini gösteriyor. Fas için bu adım, bölgesel hava gücü dengesinde kritik bir eşik anlamına geliyor.
Kuzey Afrika’da Fas ile Cezayir arasındaki hava kuvveti modernizasyon rekabeti, son yıllarda bölgesel savunma analizlerinde sık işlenen bir başlık. Cezayir’in Rus kaynaklı Su-30MKA ve Su-34 filosuna karşı Fas, F-16 Block 72 ile NATO standartlarında 4,5. nesil bir platforma geçişi hızlandırıyor. AN/APG-83 radarı, uçağa daha geniş menzilli tespit ve çoklu hedef takibi kabiliyeti sağlıyor; bu da bölgesel caydırıcılık hesaplarında doğrudan etkili bir unsur.
Fas’ın savunma bütçesinde hava kuvvetleri modernizasyonu son on yılın en büyük kalemlerinden biri. Ülke, F-16 filosunun yanında füze savunma ve İHA envanterini de büyütüyor; ABD ile 2019’da imzalanan bu paket, Rabat’ın çok yönlü tedarik stratejisinin hava gücü ayağını oluşturuyor. Aynı dönemde Cezayir’in Rusya ve Çin kaynaklı tedarik hattını sürdürmesi, iki ülke arasındaki hava gücü karşılaştırmalarını savunma analistleri için güncel bir izleme başlığı haline getiriyor.
Türkiye açısından bakıldığında gelişme iki eksende takip edilmeyi hak ediyor. İlki, Türk Hava Kuvvetleri’nin dünyanın en büyük F-16 operatörlerinden biri olması nedeniyle, Block 70/72 standardındaki teknoloji ve eğitim altyapısı deneyimlerinin karşılaştırmalı bir referans oluşturması. İkincisi ise, Lockheed Martin’in bu tür ihracat başarılarının, TUSAŞ’ın KAAN ve Hürjet gibi platformlarının hedeflediği aynı pazarlardaki rekabet ortamını somutlaştırması. Fas örneği, orta ölçekli hava kuvvetlerinin filo modernizasyonunda hangi kriterleri öne çıkardığını gösteren güncel bir vaka olarak öne çıkıyor.
Fas, F-16 ailesiyle 2011’den itibaren tanışmış bir hava kuvveti. Rabat yönetimi o dönemde 24 adet F-16C/D Block 52 uçağını teslim almış, filoyu yıllar içinde kademeli yükseltmelerle güncel tutmaya çalışmıştı. Block 72 siparişi, bu birikimin üzerine inşa edilen ve filonun tamamını tek bir teknolojik standarda taşımayı hedefleyen daha kapsamlı bir adım niteliğinde. Block 70 ile Block 72 arasındaki fark esasen müşteri tercihine bağlı donanım paketinden ibaret; her iki versiyon da aynı AESA radar ve motor seçeneklerini paylaşıyor, ancak Fas’ın siparişi “72” koduyla anılıyor.
Lockheed Martin için bu teslimat, F-16 üretim hattının hâlâ aktif sipariş defterine sahip olduğunun bir göstergesi. Şirket, Block 70/72 hattını Bahreyn, Slovakya, Bulgaristan ve Ürdün gibi ülkelere yapılan teslimatlarla son yıllarda yoğun tutmuştu; Fas siparişi bu hattın Kuzey Afrika’daki ilk büyük müşterisi konumunda. Üretim takvimindeki yoğunluk, yeni FMS taleplerinin teslimat sürelerini doğrudan etkileyen bir unsur olarak öne çıkıyor.
Test kampanyasının önümüzdeki aylarda nasıl ilerleyeceği ve ilk teslimatların ne zaman gerçekleşeceği, programın bir sonraki kritik eşiği olacak. Fas Kraliyet Hava Kuvvetleri’nin 48 uçaklık tek tip filoya ne zaman kavuşacağı, hem bölgesel hava gücü dengesi hem de Lockheed Martin’in F-16 üretim hattının doluluk oranı açısından izlenmeye değer bir gelişme olarak kalıyor.
Kaynaklar
- Infodefensa, “El primer F-16 Block 72 de la Real Fuerza Aérea de Marruecos completa su vuelo de prueba en EEUU”, 7 Ekim 2026 — https://www.infodefensa.com/texto-diario/mostrar/6042449/primer-f-16-block-72-real-fuerza-aerea-marruecos-completa-vuelo-prueba-eeuu (ana haber kaynağı, sözleşme ve teknik detaylar)
- EurasianTimes, “F-35 Bid Stalls — But Morocco’s 1st F-16 Block 72 Fighter Jet Completes Maiden Flight”, 7 Ekim 2026 — https://www.eurasiantimes.com/f-35-bid-stalls-moroccos-1st-f-16-block-72-fighter-jet-completes-maiden-flight/ (doğrulama ve bölgesel bağlam)
