EC-130H Compass Call Son Uçuşunu Yaptı: Sıra EA-37B’de

ABD Hava Kuvvetleri’nin dört on yılı aşan elektronik taarruz sembolü EC-130H Compass Call, son görev uçuşunu yaptı. Uçak, tarihinde ilk kez halefi EA-37B Compass Call ile aynı formasyonda uçarak Arizona semalarında bayrağı devretti. Resmî emeklilik töreninin 18 Eylül’de Davis-Monthan Hava Üssü’nde yapılması planlanıyor.

Bir devrin sonu

EC-130H filosunun tamamını işleten 55’inci Elektronik Muharebe Grubu, son uçuşu grubun ana üssü Davis-Monthan yakınlarında, Güney Arizona üzerinde gerçekleştirdi. Pervaneli platformun ABD Hava Kuvvetleri’nin elektronik taarruz görevindeki rolü böylece resmen sona erdi.

Uçağın operasyonel karnesi hacimli. Yalnızca son yirmi yılda EC-130H mürettebatının, dünya genelinde çeşitli adlandırılmış harekâtlar kapsamında 76 binin üzerinde muharebe saati uçtuğu bildiriliyor. Platform, 1980’lerin başından itibaren Panama’dan Balkanlar’a, Irak ve Afganistan’dan Suriye’ye kadar geniş bir coğrafyada görev aldı.

Compass Call ne yapar?

Compass Call, klasik anlamda bir radar karıştırma uçağı değildir. Görevi, düşmanın komuta kontrol ve muhabere ağını hedef almaktır. Uçak; telsiz muhaberesini, veri bağlantılarını, erken ihbar ağlarını ve hava savunma sisteminin unsurları arasındaki bilgi akışını bozarak düşmanı sağır ve dilsiz bırakmayı amaçlar.

Bu görev tanımı, “elektronik taarruz” başlığının en az bilinen ama en belirleyici alanlarından biri. Bir hava savunma sisteminin füzesi ne kadar iyi olursa olsun, radar ile komuta merkezi arasındaki bağ koptuğunda sistem bütünlüğünü kaybeder. Compass Call, tam olarak bu bağ üzerinde çalışır. Son yıllarda platforma siber saldırı vektörleri ve haberleşme ağlarına sızma kabiliyetleri de eklendiği açıklanmıştı.

EA-37B: aynı görev, yeni uçak

EA-37B Compass Call, Gulfstream G550 iş jeti gövdesi üzerine kurulu. Uçak, L3Harris ve BAE Systems’in görev sistemi entegrasyonuyla şekillendi; elektronik taarruz altyapısının önemli bölümü EC-130H’den aktarıldı ve modernize edildi.

Platform değişikliğinin operasyonel gerekçesi açık. Pervaneli C-130 gövdesi, düşük irtifa ve düşük hızda çalışıyordu; bu, uçağın modern uzun menzilli hava savunma sistemlerinin tehdit halkası dışında kalarak görev yapmasını zorlaştırıyordu. Jet motorlu G550, belirgin biçimde daha yüksek irtifaya çıkabiliyor, daha hızlı intikal ediyor ve görev bölgesine daha uzaktan etki edebiliyor.

Yükseklik, elektronik harpte doğrudan menzil demektir. Elektromanyetik yayılım büyük ölçüde görüş hattına bağlı olduğundan, on binlerce fit daha yükseğe çıkan bir platform, aynı vericiyle çok daha geniş bir alanı etkileyebilir. EA-37B’nin en somut kazanımı budur.

Neden önemli?

Elektronik harp, son üç yılda savunma gündeminin merkezine yerleşti. Ukrayna cephesi, GPS karıştırmanın güdümlü mühimmatı etkisizleştirebildiğini; telsiz istihbaratının topçu ateşini yönlendirebildiğini; İHA bağlantısını kesen bir sistemin cephe hattını değiştirebildiğini gösterdi.

Bu ortamda ABD’nin elektronik taarruz filosunu daha hızlı, daha yüksek uçan ve idamesi daha ucuz bir platforma taşıması, kabiliyet sürekliliği açısından anlamlı bir tercih. Öte yandan geçiş dönemi risk de taşıyor: EC-130H’nin envanterden çıkması ile EA-37B’lerin tam operasyonel kapasiteye ulaşması arasındaki boşluk, filo yönetiminin en hassas kalemi olacak.

Filo geçişinin sayısal tablosu

ABD Hava Kuvvetleri, EA-37B filosunu on adetlik bir hedef üzerinden planladı. İlk uçaklar 2024’ten itibaren teslim edilmeye başlandı ve mürettebat eğitimiyle operasyonel değerlendirme süreci paralel yürütüldü. EC-130H filosu ise kademeli olarak envanterden çıkarıldı; son uçak, 55’inci Elektronik Muharebe Grubu bünyesinde görevini tamamladı.

Geçişin en dikkat çekici yanı, görev sisteminin platformdan bağımsız tasarlanmış olması. Elektronik taarruz paketinin büyük bölümünün eski uçaklardan sökülüp yenilerine aktarılabilmesi, hem maliyeti düşürdü hem de kabiliyet kaybını sınırladı. Bu yaklaşım, savunma sanayiinde “platform değil kabiliyet satın alma” mantığının somut bir örneği olarak öne çıkıyor.

Öte yandan iş jeti gövdesinin taşıma kapasitesi C-130’unkinden düşük. Bu, gelecekte eklenecek yeni görev sistemleri için ağırlık ve güç bütçesinin daha dikkatli yönetilmesini gerektirecek bir kısıt olarak kayda geçiyor.

Türkiye açısından

Türk Hava Kuvvetleri, elektronik harp alanında ASELSAN merkezli yerli bir ekosistem geliştirdi. Koral kara konuşlu elektronik harp sistemi, hava platformlarına entegre edilen kendini koruma paketleri ve HAVELSAN’ın yürüttüğü elektronik istihbarat çalışmaları bu alanın omurgasını oluşturuyor.

Türkiye’nin envanterinde EC-130H sınıfında adanmış bir stratejik elektronik taarruz uçağı bulunmuyor; bu kabiliyet ağırlıklı olarak kara konuşlu sistemler ve platform üstü paketlerle karşılanıyor. İnsansız hava araçlarına elektronik harp yükü entegrasyonu ise son yıllarda üzerinde çalışılan başlıklardan biri. EA-37B örneği, adanmış elektronik taarruz platformunun modern hava savunma ortamında hangi irtifa ve menzil ölçütlerini gerektirdiğini göstermesi bakımından takip edilmeye değer.