Dünyanın En Büyük Savaş Uçağı Üreticileri: F-35 Rekoru ve KAAN’ın 48 Uçaklık İhracatı (2026)
Dünyanın en büyük savaş uçağı üreticileri sorusunun tek cevabı yok, çünkü bu pazar tek bir yarış değil: adet yarışını Lockheed Martin açık ara önde götürüyor — F-35 hattı 2025’te 191 uçaklık teslimat rekoru kırdı ve toplam teslimat 1.293’e ulaştı. Sipariş defteri yarışında Dassault’nun 220 uçaklık Rafale birikimi Avrupa’nın en dolu tek-şirket kuyruğu; dört ülkeli Eurofighter konsorsiyumu ise Türkiye dahil yeni siparişlerle hattını 12 uçaktan 20’ye çıkarma hazırlığında. Asya’dan gelen meydan okuma net: KAI’nin KF-21’i Temmuz 2026’da geliştirme aşamasını resmen tamamladı ve ilk seri uçaklar 2026 sonunda teslim ediliyor. Türkiye bu tabloya beşinci nesil bir programla giriyor: KAAN’ın seri teslimatları 2028-29’da başlayacak ve Endonezya’yla imzalanan 48 uçaklık sözleşme, uçak daha seri üretime girmeden gelen ilk ihracat anlaşması olarak programın en dikkat çekici verisi. Envanter Medya, askerî motor üreticileri dosyasının ardından serinin bu dosyasında savaş uçağı üreticilerini üretim temposu, sipariş defteri, kullanıcı tabanı ve teknoloji ölçütleriyle ayrı ayrı karşılaştırdı.
Editoryal not: Bu sıralama, Envanter Medya tarafından kamuya açık veriler kullanılarak hazırlanan editoryal bir araştırmadır; resmî bir uluslararası sıralama değildir. Veri kaynakları ve yöntem, yazının sonundaki “Araştırma nasıl hazırlandı?” bölümünde açıklanmıştır.
Araştırma bir bakışta
“En büyük” hangi ölçüte göre?
Savaş uçağı, savunma sanayiinin en yüksek giriş bariyerli alanı: bugün dünyada kendi tasarımı muharip uçağı seri üreten ülke sayısı bir elin parmaklarını ancak geçiyor. Pazar da tek tip değil — beşinci nesil ağır programlar (F-35, J-20, Su-57, KAAN), 4,5’inci nesil çok rollü uçaklar (Rafale, Typhoon, KF-21, Gripen E) ve hafif taarruz/eğitim türevleri (FA-50, HÜRJET) farklı liglerde yarışıyor. “En büyük üretici” sorusunun cevabı bu yüzden ölçüte göre değişiyor: yıllık teslimat mı, sipariş defteri mi, kullanıcı ülke sayısı mı, teknoloji kuşağı mı? Envanter Medya dördünü de ayrı ayrı ölçtü.
Teslimat temposuna göre: F-35 hattı tek başına bir lig
2025, F-35 programının bugüne kadarki en yoğun yılıydı: Lockheed Martin yıl içinde 191 uçak teslim ederek kendi rekorunu kırdı ve programın toplam teslimatını 1.293’e taşıdı (927 F-35A, 238 F-35B, 128 F-35C). Şirketin açıkladığı hedef, yıllık temponun 156 uçağın üzerinde tutulması — bu tek başına, dünyadaki diğer tüm Batılı savaş uçağı hatlarının toplamından fazla. Kıyas için: Dassault 2025’te 26 Rafale teslim etti (15’i ihracat, 11’i Fransa); Eurofighter hattı yılda yaklaşık 12-14 uçak seviyesinde çalışıyor ve konsorsiyum bu tempoyu 20’ye, talep hâlinde 30’a çıkarma hazırlığında.
Koyu çubuklar 2025’te gerçekleşen teslimatları, açık çubuklar üreticilerin resmî tempo hedeflerini gösterir. Kaynaklar: Lockheed Martin ve Dassault Aviation resmî açıklamaları, Eurofighter konsorsiyum verileri. Çin ve Rusya hatları için doğrulanabilir teslimat verisi yayımlanmadığından grafiğe alınmadı.
Sipariş defterine göre: Rafale kuyruğu 220 uçak
Teslimat temposunun aynadaki yansıması sipariş defteri. Lockheed Martin’in F-35 birikimi 2025 sonunda 368 uçaktı; Dassault’nun Rafale kuyruğu 220 uçak (45 Fransa + 175 ihracat) ve mevcut tempoyla yaklaşık sekiz yıllık iş anlamına geliyor — şirketin kapasite artışına gitmesinin nedeni de bu. Eurofighter tarafında bugüne kadar 761 uçak sipariş edildi, 613’ü teslim edildi; aradaki 148 uçaklık fark, Türkiye’nin üretim planına giren siparişiyle birlikte hattı yeniden doldurdu. KF-21’in kesinleşmiş siparişi 40 uçak; Güney Kore’nin açıklanan planı 2032’ye kadar 120 uçağa ulaşıyor. KAAN’ın Endonezya sözleşmesi ise 48 uçaklık paketiyle, seri üretim öncesi alınmış dikkat çekici bir ön taahhüt.
Eurofighter rakamı toplam siparişten (761) teslim edilenlerin (613) düşülmesiyle hesaplanmıştır. KAAN satırı, uçağın seri üretimi başlamadan sözleşmeye bağlanmış ihracat adedidir; Türk programı ayrıca işaretlenmiştir.
Üretim, sipariş ve teslimatlara göre: Doğrulanmış rakamlar
| Şirket | Ülke | Uçak | Doğrulanmış üretim/sipariş göstergesi | Veri türü |
|---|---|---|---|---|
| Lockheed Martin | ABD | F-35, F-16 Block 70 | 2025’te 191 F-35 teslimatı (rekor); toplam 1.293; backlog 368; hedef 156+/yıl. F-16 Block 70/72 hattı Greenville’de ayrıca çalışıyor | R |
| Dassault Aviation | Fransa | Rafale | 2025’te 26 teslimat (15 ihracat + 11 Fransa); backlog 220 uçak (45 FR + 175 ihracat); tempo hedefi 2029-30’da 35/yıl | R |
| Eurofighter (Airbus, BAE, Leonardo) | DE-UK-IT-ES | Typhoon | 761 sipariş / 613 teslimat; tempo 12-14’ten 20’ye çıkarılıyor (30 potansiyel); Türkiye siparişi üretim planında, ilk teslimat 2030 | R |
| Boeing | ABD | F-15EX, F/A-18, F-47 | F-15EX teslimatları sürüyor; ABD Hava Kuvvetleri’nin 6. nesil F-47 programını Mart 2025’te kazandı; F/A-18 hattı kapanışa yaklaşıyor | R/T |
| KAI | G. Kore | KF-21, FA-50 | KF-21 geliştirmesi Temmuz 2026’da tamamlandı; ilk seri teslimat 2026 H2, 2028’e kadar 47 uçak, hedef 30+/yıl. FA-50: Polonya 48, Malezya 18, Filipinler siparişleriyle en çok ihraç edilen hafif muharip uçaklardan | R |
| Saab | İsveç | Gripen E/F | İsveç 60, Brezilya 36 (yerel üretim ortaklı) Gripen E programları yürüyor; yeni ihracat görüşmeleri sürüyor | R/T |
| HAL | Hindistan | Tejas Mk1A | 83 + 97 uçaklık iki Mk1A siparişi (toplam 180); teslimatlar motor tedarik gecikmeleri nedeniyle takvimin gerisinde | R/T |
| TUSAŞ 🇹🇷 | Türkiye | KAAN, HÜRJET | KAAN: ilk uçuş Şubat 2024; seri teslimat hedefi 2028-29; Endonezya’yla 48 uçaklık sözleşme (120 ayda teslim). HÜRJET seri üretimde; F-16 ÖZGÜR modernizasyonu sürüyor | R |
| AVIC/Chengdu-Shenyang | Çin | J-20, J-35, J-10C | Üretim adetleri açıklanmıyor; J-10C Pakistan’a ihraç edildi | D (iç) / T (ihracat) |
| UAC/Sukhoi | Rusya | Su-57, Su-35, Su-34 | Yaptırımlar sonrası güvenilir üretim verisi yayımlanmıyor | D |
Veri türü: R = resmî/şirket beyanı, T = güvenilir sektör raporu, D = veri yetersiz. Modernizasyon programları (F-16 ÖZGÜR gibi) sıfır üretimden ayrı değerlendirilir.
Kullanıcı ülke sayısına göre: F-16 tabanı hâlâ rakipsiz
Sipariş vermiş ülkeler dahil yaklaşık değerlerdir (T etiketi); kiralama ve ikinci el devirler sayılmamıştır. KAAN satırı Türkiye ile sözleşme imzalayan Endonezya’yı kapsar; Türk programı ayrıca işaretlenmiştir.
Envanter Medya Bileşik Endeksi: EM-GDPI
Dokuz kriter (üretim 25, gelir 15, ihracat 15, kullanıcı ülke 10, çeşitlilik 10, kapasite 10, sipariş 5, teknoloji 5, büyüme 5) 100 puanlık editoryal bileşik endekste birleştirildi. AVIC ve UAC, iç üretim verilerinin şeffaf olmaması nedeniyle puanlanmadı — bu, Çin’in ve Rusya’nın savaş uçağı üretmediği anlamına gelmez; veri yoksa puan da yok. SIPRI’nin Aralık 2025 verilerine göre Lockheed Martin dünyanın en büyük savunma şirketi; TUSAŞ ise 2,16 milyar dolarla listenin 65. sırasında.
Editoryal bileşik endeks; resmî bir sıralama değildir. AVIC ve UAC veri yetersizliği nedeniyle puanlanmadı. Türk şirketi ayrıca işaretlenmiştir.
| Şirket | Üretim (25) | Gelir (15) | İhracat (15) | Kullanıcı (10) | Diğer 5 kriter (35) | TOPLAM |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Lockheed Martin | 25,0 | 15,0 | 13,5 | 10,0 | 30,0 | 93,5 |
| Dassault Aviation | 15,0 | 9,0 | 13,5 | 7,0 | 34,0 | 78,5 |
| Eurofighter kons. | 12,5 | 12,0 | 12,0 | 8,0 | 29,5 | 74,0 |
| Boeing | 15,0 | 13,5 | 10,5 | 6,0 | 26,5 | 71,5 |
| KAI | 15,0 | 6,0 | 12,0 | 6,0 | 30,0 | 69,0 |
| Saab | 12,5 | 7,5 | 9,0 | 5,0 | 29,5 | 63,5 |
| HAL | 10,0 | 7,5 | 3,0 | 2,0 | 26,5 | 49,0 |
| TUSAŞ 🇹🇷 | 5,0 | 4,5 | 4,5 | 2,0 | 30,5 | 46,5 |
Endeksin özeti: Lockheed Martin’i zirveye taşıyan, teslimat temposunun (191/yıl) rakiplerinin toplamını aşması ve F-16’dan F-35’e uzanan kullanıcı tabanı. Dassault sipariş birikiminin derinliğiyle, Eurofighter dört ülkeli sanayi ağı ve yeniden dolan hattıyla, KAI ise dünyanın en hızlı olgunlaşan yeni programıyla üst sıralarda. TUSAŞ’ın 46,5 puanı bir başlangıç fotoğrafı: üretim ve ihracat kriterlerinde puanlar düşük çünkü KAAN henüz seri üretimde değil — buna karşılık teknoloji (beşinci nesil), sipariş (48 uçaklık ihracat sözleşmesi) ve büyüme kriterlerinde Türk programı üst dilimde puan aldı.
Türkiye bu sıralamada nerede?
Türkiye, savaş uçağı liginin en yeni oyuncusu ve tabloyu abartısız yazmak gerekiyor: KAAN henüz seri üretimde değil. İlk uçuşunu Şubat 2024’te yapan uçağın seri teslimat hedefi 2028-29; prototip ve ön seri uçaklar TUSAŞ’ın Ankara-Kahramankazan hattında üretiliyor. Buna karşılık programın iki verisi uluslararası ölçekte dikkat çekiyor. Birincisi kulüp üyeliği: beşinci nesil savaş uçağını uçurabilmiş ülke sayısı dünyada beşi geçmiyor ve Türkiye bu kulüpte. İkincisi ihracat: Endonezya, Haziran 2025’te Jakarta’daki Indo Defence fuarında başlayan süreci Temmuz 2025’te İstanbul’da 48 uçaklık resmî sözleşmeye bağladı — teslimatlar 120 aylık takvimle yapılacak. Bir savaş uçağının seri üretime girmeden ihracat sözleşmesi alması, programa duyulan güvenin ölçülebilir bir göstergesi.
KAAN tek başına değil: hattın genişliği
TUSAŞ’ın muharip uçak ekosistemi tek platformdan ibaret değil. HÜRJET jet eğitim/hafif taarruz uçağı seri üretimde ve Türk Hava Kuvvetleri’ne teslimatlar başladı; HÜRJET rehberimizde ayrıntılarıyla inceledik. F-16 ÖZGÜR modernizasyonu, mevcut filoya yerli aviyonik ve ASELSAN radarı kazandırıyor. Motor tarafında TEI’nin TF-6000 ve TF-10000 ailesi ile KAAN için hedeflenen TF-35000, motor üreticileri dosyamızda anlattığımız “beş ülke kulübü” hedefinin parçaları. ASELSAN’ın AESA burun radarı, TÜBİTAK SAGE ve Roketsan’ın hava-hava/hava-yer mühimmatı da uçağın etrafındaki yerli zinciri tamamlıyor.
Türkiye nerede geride?
Veriyle konuşalım: KAAN’ın seri üretim adedi bugün itibarıyla sıfır; Lockheed Martin aynı süre içinde her iki günde bir uçak teslim ediyor. İlk seri KAAN’lar General Electric F110 motoruyla uçacak — yerli TF-35000’in entegrasyonu gelecek on yılın işi. Kullanıcı tabanında da mesafe açık: F-16’nın yaklaşık 25, F-35’in 20 ülkelik ağına karşılık KAAN’ın bugünkü müşterisi Türkiye ve Endonezya. Türkiye’nin bu tablodaki gerçek dayanağı zaman değil zincir: motor hariç gövde, radar, aviyonik ve mühimmatta yerlilik oranının yüksek kurulması, programın dışa bağımlılık riskini F-35 ortaklığından dışlanma tecrübesinden ders çıkararak azaltıyor.
Araştırma nasıl hazırlandı?
Veri yılı: Teslimat ve sipariş verileri Ocak 2025 – Ağustos 2026 resmî duyuruları; gelir referansları SIPRI’nin Aralık 2025 yayını (2024). Kapsam: Muharip uçak (savaş uçağı) üreten 10 grup; jet eğitim uçakları yalnızca üreticinin muharip türevleri bağlamında not edildi. Eksik veriler: AVIC ve UAC’nin üretim adetleri kamuya açık değildir; tahmin edilmedi. EM-GDPI: Dokuz kriter 0-10 puanlanıp ağırlıklandırıldı; grup içi göreli ve editoryaldir; veri eksik şirketler puanlanmadı.
| Şirket | Veri güvenilirliği | Açıklama |
|---|---|---|
| Lockheed Martin, Dassault, Eurofighter, KAI, TUSAŞ | A | Resmî teslimat/sözleşme duyuruları güncel |
| Boeing, Saab, HAL | B | Program verileri kısmen açık; teslimat kırılımı sınırlı |
| AVIC, UAC | D | Güvenilir güncel veri yok; endekse alınmadı |
Sık sorulan sorular
Dünyanın en büyük savaş uçağı üreticisi hangi şirket?
Ölçüte göre değişiyor: yıllık teslimatta ve kullanıcı tabanında Lockheed Martin açık ara önde (2025’te 191 F-35); tek şirket sipariş kuyruğunda Dassault’nun 220 uçaklık Rafale birikimi dikkat çekiyor. Envanter Medya bileşik endeksinde ilk sıra Lockheed Martin’in.
2025’te kaç F-35 teslim edildi?
Lockheed Martin 2025’te 191 F-35 teslim ederek program rekoru kırdı; toplam teslimat 1.293 uçağa ulaştı (927 F-35A, 238 F-35B, 128 F-35C).
KAAN ne zaman seri üretime girecek?
TUSAŞ’ın açıkladığı hedef, ilk seri KAAN’ların (Blok 10) 2028-29’da Türk Hava Kuvvetleri’ne teslim edilmesi. İlk uçuş Şubat 2024’te yapıldı; prototip ve ön seri üretim sürüyor.
Endonezya kaç KAAN alacak?
Endonezya, Temmuz 2025’te İstanbul’da 48 KAAN için resmî sözleşme imzaladı; teslimatlar 120 aylık (10 yıllık) takvimle yapılacak. Bu, KAAN’ın ilk ihracat sözleşmesi.
Rafale’in sipariş defterinde kaç uçak var?
Dassault’nun 2025 sonu resmî verisine göre 220 uçak: 45’i Fransa, 175’i ihracat müşterileri için. Şirket üretim temposunu 2029-30’da yılda 35 uçağa çıkarmayı planlıyor.
Türkiye Eurofighter alacak mı?
Türkiye’nin Eurofighter Typhoon siparişi konsorsiyumun üretim planına girdi; ilk uçakların 2030’da teslim edilmesi öngörülüyor. Böylece Typhoon kullanıcısı ülke sayısı 10’a çıkıyor.
KF-21 hangi aşamada?
Güney Kore’nin KF-21 Boramae programı Temmuz 2026’da geliştirme aşamasını resmen tamamladı; ilk seri uçaklar 2026’nın ikinci yarısında teslim ediliyor. 2028’e kadar 47 uçak planlanıyor; kesinleşmiş sipariş 40, uzun vadeli plan 120 uçak.
Beşinci nesil savaş uçağı üreten ülkeler hangileri?
Beşinci nesil uçağını uçurabilmiş ülkeler ABD (F-22, F-35), Çin (J-20, J-35), Rusya (Su-57) ve prototip aşamasını geçen Türkiye (KAAN) ile Güney Kore’nin 4,5+ nesil KF-21’i sayılıyor; sınıflandırma kaynaklara göre değişebiliyor.
F-16 kaç ülkede kullanılıyor?
F-16 ailesi yaklaşık 25 ülkenin envanterinde — dünyanın en yaygın savaş uçağı. Türkiye hem büyük bir F-16 kullanıcısı hem de ÖZGÜR programıyla filosunu yerli aviyonikle modernize ediyor.
HÜRJET savaş uçağı mı?
HÜRJET öncelikle jet eğitim uçağı; hafif taarruz türevi de geliştiriliyor. Seri üretimde ve Türk Hava Kuvvetleri’ne teslimatlar başladı. KAAN’dan farklı bir sınıfta yarışıyor.
Rusya ve Çin yılda kaç savaş uçağı üretiyor?
Güvenilir açık veri bulunmuyor. Bu araştırma doğrulanamayan rakamları yayımlamamayı tercih ediyor; AVIC ve UAC bu nedenle endekse alınmadı.
KAAN’ın motoru yerli mi?
İlk seri uçaklar General Electric F110 motoruyla uçacak; TEI’nin geliştirdiği TF-35000 turbofanının sonraki bloklarda entegre edilmesi hedefleniyor. Ayrıntı için motor üreticileri dosyamıza, platform profilleri için Savunma Atlası‘na ve karşılaştırma aracımıza bakabilirsiniz.
Kaynaklar ve metodoloji notları
Bu çalışma; kamuya açık resmî şirket verileri, kurum raporları, sözleşme ve teslimat kayıtları ile sektör kaynaklarının karşılaştırılması sonucunda Envanter Medya tarafından hazırlanmış editoryal bir araştırmadır. Kullanılan başlıca kaynaklar:
- Lockheed Martin resmî açıklaması (Ocak 2026) — 2025’te 191 F-35 teslimatı, toplam 1.293, tempo hedefi
- Dassault Aviation resmî verileri (31 Aralık 2025) — 26 Rafale teslimatı, 220 uçaklık backlog
- Türkiye Today — Eurofighter üretim verileri (761/613), Türkiye siparişi ve 2030 teslimat planı
- UPI — KF-21 geliştirmesinin tamamlanması, seri üretim takvimi
- TUSAŞ resmî duyurusu — Endonezya’yla 48 KAAN sözleşmesi
- Defense News — KAAN Endonezya anlaşmasının kapsamı ve takvimi
- SIPRI Top 100 Fact Sheet (Aralık 2025) — 2024 savunma gelirleri
Son güncelleme: 24 Ağustos 2026. Bu sayfa yaşayan bir araştırmadır; teslimat ve sözleşme duyurularıyla güncellenecektir. Serinin sonraki dosyası, dünyanın en büyük askerî helikopter üreticilerini inceleyecek. Serinin tamamı için 2026 Küresel Savunma Sanayii Raporu‘na bakabilirsiniz.
