ASELSAN CENK radar ailesi nedir? CENK 400-N, 350-N özellikleri

CENK radar ailesi nedir?

CENK, ASELSAN’ın Radar, Elektronik Harp ve İstihbarat Sistemleri (REHİS) sektör başkanlığının deniz platformları için ürettiği üç boyutlu arama radarı ailesinin ortak adıdır. Ailenin ortak paydası, galyum nitrür (GaN) yarı iletken tabanlı katı hal gönderme-alma modülleri ve AESA mimarisidir. GaN, geleneksel galyum arsenit modüllere göre daha yüksek güç ve verim sağlar; bu da aynı anten boyutunda daha uzun menzil demektir. AESA’nın çalışma ilkesini AESA radar rehberinde, deniz radarlarının özel koşullarını ise deniz radarı yazısında anlattık.

Aile üyeleri model numarasıyla ayrışır. CENK 400-N uzun menzilli S-bant gözetleme radarı, CENK 350-N sabit yüzlü X-bant çok fonksiyonlu radar, CENK 200-N ise X-bant kısa-orta menzilli MAR-D radarının aile içindeki adıdır. Sektör yayınları TF-2000 için CENK 500-N ve CENK 600-N adlarını da anar; ASELSAN bu iki modeli kamuya açık broşürde henüz ayrı ürün olarak tanıtmadığı için Envanter Medya bunları teyitsiz sayar.

Ne işe yarar?

Bir fırkateynin arama radarı, geminin “hava resmini” üretir: yüzlerce kilometre çapında uçak, helikopter, İHA, seyir füzesi ve suüstü hedeflerini tespit eder, izler ve silah sistemlerine hedef tahsisi yapar. ASELSAN’ın CENK broşürü, radarın “orta ve uzun menzilde, yüksek irtifalı hava ve suüstü gözetlemesi ile hedef tahsisi” için optimize edildiğini yazar. Broşüre göre CENK; alçak irtifadan süpersonik ya da sesaltı hızla gelen güdümlü mermileri, yüksekten dalış yapan füzeleri, taarruz uçaklarını, havada asılı helikopterleri ve küçük botlardan büyük gemilere kadar deniz araçlarını tespit edebilir.

Kıyıya yakın (littoral) sularda deniz yansıması, kara yankıları, yağmur ve fırtına radar için en zor ortamı oluşturur. Broşür CENK’in “karmaşık littoral ortamlarda” yüksek performans hedefiyle tasarlandığını vurgular. Radar ayrıca üç “atış kontrol penceresi” ile top angajmanına destek verir; bu, geminin GÖKDENİZ gibi yakın hava savunma sistemine ve ana topa hassas konum bilgisi sağladığı anlamına gelir.

Kim üretiyor?

CENK, ASELSAN’ın kendi ürün geliştirme hattından çıkan bir radardır; ana yüklenici ve tasarımcı ASELSAN’dır. Radar, MİLGEM İstif sınıfı fırkateyn projesi kapsamında gemiye entegre edildi. Gemi projesinin ana yüklenicisi STM, sözleşme makamı Savunma Sanayii Başkanlığı’dır. Yani CENK’in gemiye girişi SSB koordinasyonundaki bir gemi programı üzerinden gerçekleşti; radarın kendisi ASELSAN’ın deniz radarı ürün ailesinin parçasıdır. MİLGEM programının genel resmi için MİLGEM ADA sınıfı korvet rehberine bakılabilir.

Teknik özellikler: CENK 400-N ve CENK 350-N

CENK 400-N değerleri ASELSAN’ın Ekim 2024 tarihli CENK 400-N broşüründen, savaş uçağı tespit menzili ise ailenin Aralık 2022 tarihli CENK broşüründen alınmıştır. Broşür değerleri ±%10 toleransla verilir. CENK 350-N için ASELSAN kamuya açık ayrı broşür yayımlamadı; bant ve menzil bilgisi şirketin 2024 faaliyet raporuna ve fuar açıklamalarına dayanır.

Menzil: enstrümante menzil ne anlama gelir?

400 km rakamı CENK 400-N’in enstrümante menzilidir; yani radarın dalga formunun ve işlemcisinin ölçebildiği en uzak mesafe. Bu, her hedefin 400 km’den görüleceği anlamına gelmez. Savaş uçağı büyüklüğünde bir hedef için ASELSAN 160 km’nin üzerinde tespit menzili açıklar. Hedef küçüldükçe (seyir füzesi, İHA) tespit mesafesi kısalır; yükseldikçe (balistik füze, yüksek irtifa uçağı) ufuk sınırı kalktığı için uzar.

Deniz radarında bir de ufuk sınırı vardır. Direğe yerleştirilen bir radar, alçaktan gelen süpersonik bir gemisavar füzesini fizik gereği ancak yaklaşık 30-40 km’den görebilir; menzil ne kadar uzun olursa olsun bu sınırı radar yüksekliği belirler. CENK’in düşük yan huzme seviyesi ve hızlı iz başlatma yeteneği bu senaryo için önemlidir. CENK 350-N’in dört sabit yüzü ise dönen antenin yarattığı “kör süre” sorununu ortadan kaldırır: her yön her an gözlenir. Bu mimarinin en bilinen Batılı örneği AN/SPY-6 ailesidir.

Bileşenler

CENK 400-N; güverte üstü anten grubu (AESA yüzü, entegre IFF anteni, döner tabla), sıvı soğutma birimi ve güverte altı işlemci-güç kabinlerinden oluşur. Broşürde sayılan yetenekler arasında elektronik stabilizasyon (geminin yalpasını huzme yönlendirmeyle telafi etme), sektör karartma ve kırpma (dost yayınları korumak için belirli yönlere yayın yapmama), karıştırıcı tespit-yön bulma-takip, suüstü gözetleme videosu ve top atış desteği bulunur. Yazılım tanımlı mimari, radarın dalga formlarının yeni tehditlere göre güncellenmesine imkân verir.

TSK’daki rolü

TCG İstanbul, Türk Deniz Kuvvetleri’nin ilk millî fırkateynidir ve CENK 400-N bu geminin ana arama radarıdır. TSKGV’nin gemi dosyasına göre TCG İstanbul 19 Ocak 2024’te “Mavi Vatan’da Güç” töreniyle teslim edildi ve göreve başladı. Bu teslimatla Türk donanması, ADA sınıfı korvetlerde kullanılan yabancı menşeli üç boyutlu arama radarı yerine yerli AESA radara geçmiş oldu. Geminin hava savunma katmanında CENK, GÖKDENİZ yakın hava savunma sistemi ve dikey atış sistemine hedef verir.

TF-2000 hava savunma muhribi programında ana sensör ÇAFRAD çok fonksiyonlu radar süitidir. Temmuz 2025’te IDEF’te TF-2000 Faz-2 sözleşmesi imzalandı. Sektör yayınları CENK 350-N’in TF-2000’de ÇAFRAD’ın hafifletilmiş türevi olarak görev alacağını yazar; ASELSAN’ın bu konuda kamuya açık kesin konfigürasyon açıklaması bulunmadığından Envanter Medya bunu “plan” olarak işaretler. ÇAFRAD’ın İstif sınıfı fırkateynlerde operasyonel hâle gelmesiyle ilgili gelişmeleri ayrı haberde aktardık.

İhracat ve kullanıcılar

Teyitli kullanıcı Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’dır (CENK 400-N, TCG İstanbul). İhracat tarafında ASELSAN yetkilileri, Endonezya’nın Merah Putih sınıfı fırkateynleri için CENK 350-N, CENK 200-N ve CENK 400-N içeren üç sözleşmenin imzalandığını ve teslimatların 36 ay içinde tamamlanacağını Indo Defence 2025 fuarında açıkladı. Aralık 2025’te ilk gemide entegrasyon çalışmaları başladı. Teslim ve kabul tamamlanmadığından Endonezya Deniz Kuvvetleri henüz teyitli kullanıcı olarak listelenmez; sözleşme aşamasındaki müşteri olarak izlenir.

Benzer sistemler

Döner S-bant AESA sınıfında Thales’in SMART-S Mk2’si (ADA sınıfı korvetlerde kullanılan radar) CENK 400-N’in doğrudan selefidir; SMART-S Mk2 için üretici 250 km enstrümante menzil açıklar. Sabit yüzlü X-bant çok fonksiyonlu radar sınıfında CENK 350-N’in benzerleri Hensoldt TRS-4D/NR ve Thales APAR’dır. ABD’nin AN/SPY-6 ailesi ise GaN AESA’nın muhrip ölçeğindeki örneğidir. ASELSAN’ın kara konuşlu uzun menzil radarlarını ASELSAN Radar Sistemleri Rehberinde topladık; hava savunma sistemleriyle radar eşleşmeleri için ASELSAN Hava Savunma Sistemleri sayfası başlangıç noktasıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

CENK 400-N menzili ne kadar?

ASELSAN’ın CENK 400-N broşürü 400 km enstrümante menzil verir. Aynı ailenin erken CENK broşürü savaş uçağı tespit menzilini 160 km’nin üzerinde açıklar. Enstrümante menzil radarın ölçebileceği en uzak mesafedir; savaş uçağı büyüklüğündeki bir hedefin gerçekten yakalandığı mesafe bundan kısadır.

CENK 350-N ile CENK 400-N arasındaki fark nedir?

CENK 400-N, S-bant çalışan ve dakikada 30 tur dönen tek yüzlü bir AESA’dır. CENK 350-N ise dört sabit X-bant AESA yüzüyle 360 dereceyi aynı anda kapsar, dönen parçası yoktur ve enstrümante menzili 250 km’dir. 400-N uzun menzilli hava-suüstü gözetleme, 350-N ise çok fonksiyonlu (arama, takip, füze güncelleme) görev için tasarlanmıştır.

CENK hangi gemilerde kullanılıyor?

CENK 400-N, 19 Ocak 2024’te Deniz Kuvvetleri’ne teslim edilen TCG İstanbul (F-515) fırkateyninde görev yapıyor. CENK 350-N için Endonezya’nın Merah Putih sınıfı fırkateynlerine yönelik ihracat sözleşmesi imzalandı ve entegrasyon çalışmaları başladı; teslim tamamlanmadığı için Endonezya henüz teyitli kullanıcı değildir.

CENK radarı AESA mı?

Evet. Tüm CENK üyeleri aktif elektronik taramalı dizi (AESA) mimarisine sahiptir; CENK 400-N broşürü GaN (galyum nitrür) tabanlı katı hal gönderme-alma modülleri ve iki eksende elektronik tarama belirtir.

CENK ile ÇAFRAD aynı şey mi?

Hayır ama akrabadır. ÇAFRAD, TF-2000 muhribi için geliştirilen çok fonksiyonlu radar süitidir; CENK ailesi ÇAFRAD’da olgunlaşan GaN AESA teknolojisinin fırkateyn ve korvet ölçeğine indirgenmiş üyeleridir. CENK 350-N, sabit yüzlü mimarisiyle ÇAFRAD’a en yakın üyedir.

CENK 200-N nedir?

CENK 200-N, ASELSAN’ın X-bant, 100 km enstrümante menzilli, 450 kg’dan hafif MAR-D deniz radarının aile içindeki adıdır. Hücumbot ve küçük gemiler için tasarlanmıştır.

CENK fiyatı ne kadar?

Kamuya açık standart birim fiyat bulunmuyor. Radar, gemi projeleri kapsamında paket sözleşmelerle tedarik edilir.

İlgili Envanter Medya rehberleri

• ASELSAN ÇAFRAD Nedir? TF-2000’in GaN AESA Radar Süiti
• ÇAFRAD İstanbul Sınıfı Fırkateynlerde Operasyonel
• GÖKDENİZ Nedir? Gemi Üstü Yakın Hava Savunma
• MİLGEM ADA Sınıfı Korvet Nedir?
• Deniz Radarı Nedir?
• AN/SPY-6 Nedir?
• ASELSAN Radar Sistemleri Rehberi

Kaynaklar

• ASELSAN — CENK 400-N ürün broşürü (REHİS, 10.2024)
• ASELSAN — CENK Long Range AESA Air & Surveillance Radar broşürü (12-2022)
• ASELSAN — CENK 3 Boyutlu Arama Radarı broşürü (TR, 11-2023)
• ASELSAN — MAR-D (CENK 200-N) broşürü
• ASELSAN — CENK 400-N ürün sayfası
• TSKGV — TCG İSTANBUL (F-515)
• AA — IDEF 2025: SSB’den hava ve deniz savunma alanında yeni stratejik iş birlikleri (TF-2000 Faz-2)