Almanya Typhon ve Tomahawk Alımı İçin 3,4 Milyar Avro Ayırıyor
Almanya Savunma Bakanlığı, kara konuşlu uzun menzilli vuruş yeteneği için ABD yapımı Typhon fırlatıcıları ve Tomahawk seyir füzelerine yaklaşık 3,4 milyar avro ayırmayı planlıyor. Rakam, bakanlığın 2027 federal bütçesine hazırlık amacıyla hazırladığı planlama belgesinde yer alıyor ve henüz onaylanmış bir sözleşme değerini değil, bakanlık tahminini yansıtıyor.
Planlama belgesindeki dağılım
Basına yansıyan planlama belgesine göre bütçenin yaklaşık 1,15 milyar avroluk bölümü 400 adede kadar Tomahawk Block Vb seyir füzesi için, yaklaşık 220 milyon avroluk bölümü ise kara konuşlu üç Typhon bataryası için öngörülüyor. Kalan tutarın altyapı, eğitim, lojistik destek ve mühimmat idamesi gibi kalemlere dağıldığı belirtiliyor. Alman savunma sanayisinin Tomahawk üretimine ortak olması da masada duran seçenekler arasında.
Alman Savunma Bakanlığı, Typhon’a yönelik ilgisini 17 Temmuz 2026’da resmi olarak duyurmuştu. Bakan Boris Pistorius o açıklamada sistemin “Almanya’nın kendi savunma kabiliyetini artırmasını ve caydırıcılığını — Avrupa’nınki de dahil olmak üzere — belirgin biçimde iyileştirmesini” sağlayacağını söylemişti. ABD tarafı satışa 9 Temmuz 2026’da onay vermiş, hükümetler arası mutabakat ise 7-8 Temmuz 2026’da Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi sırasında sağlanmıştı.
Alım, Almanya’da parlamento onayına tabi. Bütçe süreci tamamlanmadan ve Federal Meclis kararı çıkmadan sözleşme imzalanması mümkün değil; bakanlık kaynakları rakamın süreç içinde değişebileceğini vurguluyor.
Typhon nedir?
Typhon, ABD Kara Kuvvetleri’nin Mid-Range Capability (MRC, Orta Menzil Kabiliyeti) programı kapsamında geliştirdiği kara konuşlu füze sistemidir. Sistemin özgün yanı, deniz platformlarında kullanılan Mk 41 dikey fırlatma hücrelerinin bir treyler üzerine yerleştirilmiş olmasıdır. Bu sayede batarya, donanmanın envanterindeki iki farklı mühimmatı karadan atabiliyor: yaklaşık 1.600-2.500 kilometre menzilli Tomahawk seyir füzesi ve çok maksatlı SM-6.
Her Typhon bataryası tipik olarak dört fırlatıcı, bir atış idare merkezi ve destek araçlarından oluşuyor. Fırlatıcılar ağır taktik kamyonlarla çekiliyor; bu da sistemin C-17 gibi stratejik nakliye uçaklarıyla bölgeye intikal ettirilebilmesi anlamına geliyor. ABD Kara Kuvvetleri sistemi 2023’ten bu yana Filipinler ve Avustralya’da konuşlandırdı.
Almanya’nın kabiliyet boşluğu
Bundeswehr’in bugün elindeki tek uzun menzilli hassas vuruş aracı, Taurus KEPD 350 havadan atılan seyir füzesi. Taurus’un menzili 500 kilometre sınıfında ve füze yalnızca Tornado ile taşınabiliyor; Tornado filosunun emekliye ayrılması planlanıyor. Tomahawk’ın 2.000 kilometreyi aşan menzili ile arasındaki fark, Almanya’nın “Ground Based Deep Precision Strike” (kara konuşlu derin hassas vuruş) olarak tanımladığı boşluğun özünü oluşturuyor.
Berlin, Typhon’u kalıcı çözüm değil ara çözüm olarak konumlandırıyor. Avrupa’nın kendi uzun menzilli vuruş programları — Fransa, Almanya, İtalya, Polonya ve İsveç’in dahil olduğu ELSA (European Long-range Strike Approach) girişimi ile İngiltere-Almanya arasındaki Trinity House Anlaşması — ürüne dönüşene kadar 7 ila 10 yıl gerekebileceği değerlendiriliyor. Bakanlık, mevcut tırmanma hızıyla Rusya’nın 2029’a kadar NATO için askeri tehdit oluşturabileceği senaryosunu planlama varsayımı olarak kullanıyor.
Süreci tetikleyen gelişme
Almanya’nın satın alma yoluna gitmesinin arkasında, ABD’nin 2024’te kararlaştırılan planı iptal etmesi bulunuyor. Önceki ABD yönetimi 2026’dan itibaren Almanya’ya dönüşümlü olarak bir Typhon birliği konuşlandırmayı taahhüt etmişti. Bu konuşlandırmanın iptal edilmesiyle Berlin, aynı yeteneği ödünç almak yerine satın alma seçeneğine yöneldi.
Bölgesel ve stratejik anlam
Karar, Avrupa’da orta menzilli kara konuşlu füzelerin geri dönüşü tartışmasını yeniden ısıtacak nitelikte. 1987 tarihli INF Anlaşması’nın 2019’da sona ermesinden bu yana bu sınıf silahlar üzerindeki kısıtlama kalktı; ancak bir NATO ülkesinin kendi envanterinde 2.000 kilometreyi aşan kara konuşlu seyir füzesi bulundurması Soğuk Savaş sonrası dönemde alışılmış bir durum değil. Rusya, benzer konuşlandırmaları daha önce doğrudan tehdit olarak nitelemişti.
Mutabakatın Ankara’daki NATO Zirvesi’nde sağlanmış olması, Türkiye’nin ittifak içindeki gündem belirleyici konumunun somut bir örneği. Türkiye de kendi derin vuruş yeteneğini yerli imkânlarla geliştiriyor; ROKETSAN’ın SOM ailesi, Tayfun balistik füzesi ve Gezgin seyir füzesi projesi, Almanya’nın satın alma yoluyla kapatmaya çalıştığı boşluğun Türkiye’de ulusal programlarla ele alındığını gösteriyor. Bu tercih farkı, Avrupa savunma sanayisinde orta vadede Türkiye’nin göreli konumunu güçlendiren unsurlar arasında sayılıyor.
Sayılarla ne anlama geliyor?
400 adetlik Tomahawk stoğu, Avrupa ölçeğinde kayda değer bir rakam. Karşılaştırma için: İngiltere ve Hollanda Tomahawk’ı denizaltı ve su üstü platformlarından kullanıyor, Japonya ise 2023’te 400 adetlik bir alım kararı almıştı. Almanya’nın kara konuşlu bir platformdan bu mühimmatı kullanacak olması, Avrupa’daki ilk örnek olacak.
Block Vb versiyonu, Tomahawk ailesinin en güncel varyantlarından biri. Bu versiyon gemi karşıtı ve kara hedeflerine karşı çok maksatlı kullanım, gelişmiş seyrüsefer ve uçuş sırasında hedef değiştirme kabiliyeti sunuyor. Üç bataryalık yapılanma ise sistemin sürekli hazırda tutulması yerine kriz dönemlerinde belirli bölgelere intikal ettirilmesine dayalı bir kullanım konseptine işaret ediyor.
Bütçe süreci ve belirsizlikler
Alman savunma bütçesi, 2022’deki 100 milyar avroluk özel fonun ardından tarihsel olarak yüksek seviyelerde seyrediyor. Ancak özel fonun büyük bölümü F-35A alımı, hava savunma projeleri ve mühimmat stoklarının yenilenmesine ayrılmış durumda. Typhon alımının 2027 bütçesinden karşılanması öngörülmesi, projenin mevcut fon değil yeni kaynak gerektirdiğini gösteriyor.
Alman savunma alımlarında 25 milyon avroyu aşan projeler Federal Meclis Bütçe Komisyonu onayına tabi. 3,4 milyar avroluk bir kalemin bu süreçten geçmesi, koalisyon içi tartışmalara ve sivil toplum tepkilerine açık bir gündem oluşturacak. Kara konuşlu uzun menzilli füzelerin Almanya topraklarında bulundurulması, ülkede 1980’lerin Pershing II tartışmalarını hatırlatan bir hassasiyet alanı.
Kaynakça
- Bundeswehr resmi duyurusu — “Bundeswehr will Tomahawk-Marschflugkörper und Typhon-Startgeräte”, 17 Temmuz 2026
- Alman Savunma Bakanlığı planlama belgesine dayalı basın bilgisi, 14 Eylül 2026
- ABD Kara Kuvvetleri, Mid-Range Capability (MRC) program bilgileri
