ABD Donanması 16 Robot Denizaltı Alıyor: Boeing Orca Pasifik’te Çin’e Karşı

ABD Donanması, insansız denizaltı savaşında deneme aşamasını geride bıraktı: Boeing’in Orca dev otonom denizaltısından 2031’e kadar 16 adet alacak. Mürettebatsız, 6.500 deniz mili menzilli bu robot denizaltılar, Pasifik’te Çin’e karşı ‘görünmez’ bir mayın ve istihbarat ağı kurmayı hedefliyor.

Bir Bakışta

Platform: Boeing Orca XLUUV — ekstra büyük insansız denizaltı
Adet: FY2027’de 2 (135,8 milyon $), FY2031’e kadar toplam 16 (1,13 milyar $)
Ölçü: ~15,5 m boy, 80 ton, 6.500 deniz mili menzil, 8 ton modüler faydalı yük
Görev: gizli mayın dökme, deniz dibi gözetleme, istihbarat, gelecekte vuruş
Bağlam: Çin’in ~40 m’lik XXLUUV tasarımlarına karşı Pasifik’te yayılı otonomi

Mürettebatsız denizaltı artık deney değil, envanter

Yıllarca laboratuvar ve deneme havuzlarında kalan dev insansız denizaltı fikri, ABD Donanması’nın bütçesinde nihayet ‘alınacak silah’ satırına geçti. Boeing’in Orca’sı, deneysel statüden çıkarılıp programlı tedarike alındı; FY2027 bütçesinde iki araç için 135,8 milyon dolar ayrıldı, gelecek yıllar savunma planında ise 2031’e kadar toplam 16 araç öngörülüyor.

Orca, sıradan bir su altı dronu değil. Yaklaşık 15,5 metre boyunda, 80 ton ağırlığında ve tam 6.500 deniz mili menzilinde; yani limandan çıkıp Pasifik’in derinliklerine mürettebatsız gidip görevini yapıp dönebiliyor. Şöyle ki gücünün asıl sırrı 34 fitlik modüler faydalı yük bölmesinde: 8 tona kadar sensör, daha küçük su altı araçları, haberleşme modülleri ya da özel teçhizat taşıyabiliyor.

Tahrik tarafında batarya ile deniz tipi dizel jeneratörü birleştiren hibrit bir sistem var. Su altında GPS çalışmadığı için araç ataletsel seyrüsefer, Doppler hız ölçerleri ve derinlik sensörleriyle yolunu buluyor. Donanma’nın belirttiği ilk öncelikli görev ise net: mürettebatlı platformları riske atmadan düşman sularına mayın dökmek.

Orca, Virginia sınıfı mürettebatlı denizaltıların yerini almıyor, onları tamamlıyor. (Temsilî)

Pasifik denklemi ve Türkiye’nin otonom deniz hamlesi

Bu hamlenin arkasında tek bir kelime var: Çin. Pekin’in yaklaşık 40 metre boyunda ve raporlara göre 18.500 km menzilli XXLUUV tasarımları üzerinde çalıştığı biliniyor; ABD de buna ‘yayılı otonom harp’ mantığıyla yanıt veriyor. Tabloyu daha da ilginç kılan, Orca’nın Virginia sınıfı nükleer denizaltıların yerini almaması; onları riskli görevlerden kurtarıp tamamlaması.

Geniş resme bakıldığında modern deniz savaşı, tıpkı havada olduğu gibi, pahalı ve az sayıdaki platformun yanına ucuz ve çok sayıda insansız sistemi koyma yönünde evriliyor. Bir robot denizaltıyı kaybetmek, içinde mürettebat olan bir denizaltıyı kaybetmekle kıyaslanamaz; bu da komutanlara daha cesur kullanım alanı açıyor.

Konunun Türkiye’yi ilgilendiren yanı da burada beliriyor. STM’nin geliştirdiği TENGİZ ekstra büyük otonom su altı aracı ve ULAQ insansız deniz aracı ailesi, Türkiye’nin de aynı dalgayı erkenden yakaladığını gösteriyor; üstelik MİLDEN milli denizaltı projesiyle Ankara hem mürettebatlı hem insansız ayağı paralel yürütüyor. ABD’nin Orca kararı, Türk donanma sanayisinin bu otonom su altı yarışındaki konumunu doğrulayan bir gelişme olarak okunabilir.