Yunanistan İtalyan FREMM’lerini 8 Eylül’de İmzalıyor: Carlo Bergamini ve Virginio Fasan Yunan Donanmasına Geçiyor

Yunanistan Milli Savunma Bakanlığı, İtalyan Deniz Kuvvetleri envanterinde bulunan iki FREMM sınıfı fırkateynin devrine ilişkin uygulama anlaşmasının 8 Eylül’de Roma’da imzalanacağını duyurdu. Duyuru, iki ülke arasında geçen yıl atılan imzaların ardından sürecin sözleşme aşamasına geldiğini gösteriyor.

Anlaşmanın ayrıntıları

Devredilecek gemiler, Bergamini sınıfının ilk iki teknesi olan Carlo Bergamini (F 590) ve Virginio Fasan (F 591). Her iki fırkateyn de 2013’te İtalyan Deniz Kuvvetleri’ne katılmıştı; yani devir sırasında yaklaşık on beş yıllık olacaklar.

Yunanistan Milli Savunma Bakanlığı’nın açıklamasına göre imzayı, Yunan tarafında Savunma Teçhizatı ve Yatırımları Genel Müdürlüğü, İtalyan tarafında ise muadil silahlanma kurumu atacak. Teslim takvimi kademeli: Carlo Bergamini 2028’in ilk yarısında, Virginio Fasan ise 2029’un ilk yarısında Yunan Donanması’na geçecek.

Anlaşma metninde iki gemilik ek alım seçeneği de açık bırakıldı. Ayrıca Yunan tersanelerinin, gemilerin bakım faaliyetlerinde ve yeni sistemlerin tekneye uyarlanmasında rol alması öngörülüyor. Bu madde, Atina’nın son yıllarda her büyük deniz programında ısrarla masaya koyduğu yerli sanayi payı yaklaşımının bir uzantısı.

FREMM nedir?

FREMM (Fregata Europea Multi-Missione / Frégate Européenne Multi-Mission), Fransa ve İtalya’nın ortak yürüttüğü çok maksatlı fırkateyn programının adı. İtalyan kolu Fincantieri tarafından inşa edilen Bergamini sınıfı olarak biliniyor ve yaklaşık 6.700 ton tam yüklü deplasmana sahip.

Sınıf, iki ayrı yapılandırmada üretildi: denizaltı savunma harbine (ASW) odaklanan varyant ile daha geniş bir görev yelpazesi için düzenlenen genel maksatlı (GP) varyant. Carlo Bergamini ve Virginio Fasan, genel maksatlı koldan geliyor. Temel silah ve sensör paketi Leonardo yapımı 127 mm’lik ana top, Aster 15/30 hava savunma füzeleri için dikey fırlatma hücreleri, MBDA’nın Teseo ailesi gemisavar füzeleri ve entegre bir sonar takımından oluşuyor.

Sınıfın öne çıkan özelliği, tek bir tekne tasarımının hava savunmasından denizaltı avına, deniz güvenliğinden karaya ateş desteğine kadar geniş bir görev setini karşılayacak biçimde ölçeklenebilmesi. Bu esneklik, FREMM’i Mısır, Fas ve son olarak Portekiz gibi ihracat müşterileri için de cazip kılmıştı; Lizbon geçtiğimiz günlerde 3,9 milyar euroluk yeni inşa FREMM EVO siparişini duyurmuştu.

Süreç nasıl ilerledi?

Yunanistan ile İtalya, 29 Eylül 2025’te La Spezia’da bir mutabakat muhtırası ve niyet beyanı imzalamıştı. O görüşmede Yunanistan Savunma Bakanı Nikos Dendias ile İtalyan mevkidaşı Guido Crosetto bir araya gelmiş, formül “2+2” olarak tanımlanmıştı: iki geminin doğrudan devri, iki gemi için opsiyon.

Dendias o dönemde gemileri “yaklaşık on yaşında, mükemmel kabiliyetlere sahip ve mükemmel durumda” sözleriyle tarif etmişti. 8 Eylül’de imzalanacak uygulama anlaşması, bu siyasi çerçeveyi teslim tarihleri, bakım sorumlulukları ve sistem uyarlamalarını içeren bağlayıcı bir belgeye dönüştürecek.

Neden ikinci el?

Yunanistan’ın tercihi, deniz kuvvetleri modernizasyonunda giderek yaygınlaşan bir yöntemi yansıtıyor. Sıfırdan bir fırkateynin sözleşmeden hizmete giriş süresi tipik olarak altı ila sekiz yıl. Buna karşılık hâlihazırda faal bir gemi, ana revizyon ve sistem uyarlamalarının ardından iki-üç yılda yeni bayrağı altında göreve başlayabiliyor.

Atina zaten Fransa’dan dört FDI Belharra sınıfı fırkateyn tedarik ediyor ve elindeki MEKO 200HN’leri modernize ediyor. İtalyan FREMM’leri bu programların arasındaki boşluğu doldurma işlevi görüyor: yeni gemiler tersanelerden çıkana kadar Yunan Donanması’nın hava savunma ve denizaltı savunma kapasitesini kısa vadede takviye ediyor.

Bölgesel anlam

Doğu Akdeniz ve Ege’de son beş yılda deniz platformu yenileme temposu belirgin biçimde arttı. Yunanistan Fransız ve İtalyan tedarik hatlarını paralel kullanırken, Türkiye ağırlığı yerli üretime verdi: MİLGEM programı kapsamındaki İstif sınıfı fırkateynlerin ilki TCG İstanbul (F-515) 2024’te hizmete girdi, TF-2000 hava savunma muhribi ile yeni nesil Frigate-115/140 tasarımları ise inşa ve tasarım aşamasında ilerliyor.

İki yaklaşım farklı riskler taşıyor. Hazır platform devri hızlı kabiliyet kazandırıyor ancak gemi ömrünün önemli bir bölümü tüketilmiş oluyor ve idame büyük ölçüde üretici ülkeye bağlı kalıyor. Yerli inşa ise daha uzun sürüyor, buna karşılık tersane, tasarım ve idame kabiliyetini ülke içinde biriktiriyor. Önümüzdeki on yılda bölgedeki deniz denklemi, bu iki modelin hangisinin daha sürdürülebilir çıktığına göre şekillenecek.