GÜRDESAN Denizaltı Projeleri: Section 50 ve Kavitasyon Tüneli
GÜRDESAN’ın denizaltı projelerindeki rolü, Türk savunma sanayii açısından şirketin en önemli referansıdır. Reis sınıfı denizaltıların ana silah sistemlerini barındıran torpido kovan bölümü (Section 50), STM’nin mühendislik ve koordinasyonunda Türkiye’de ilk kez Yalova’daki Gürdesan Tersanesi’nde üretildi ve Eylül 2021’de Gölcük Tersane Komutanlığı’na teslim edildi. Şirket 2016’da aynı programın iç bloklarının imalatını üstlenmiş, ayrıca pervane ve denizaltı modellerinin test edildiği İTÜ Büyük Kavitasyon Tüneli’ni imal etmişti.
Section 50 nedir, neden önemli?
Section 50, Reis sınıfı (Tip 214TN) denizaltıların torpido kovanlarını ve güdümlü mermi atışını sağlayan sistemleri barındıran baş bölümüdür. Anadolu Ajansı’nın Eylül 2021 tarihli haberine göre bu bölümü dünyada az sayıda ülke üretebiliyor. Programın ilk iki denizaltısının (Pirireis, Hızırreis) Section 50 bölümleri Almanya’daki ThyssenKrupp Marine Systems tarafından üretilmişti; üçüncü gemi TCG Muratreis’ten itibaren üretim, STM koordinasyonunda GÜRDESAN’a alındı. Üçüncü geminin bölümü için üretim 2018’de başladı; tamamlanan bölüm kabul testlerini geçerek 2021’de deniz yoluyla Gölcük’e taşındı. Sektör basınında bölümün yaklaşık 180 ton ağırlığında ve 12 metre boyunda olduğu aktarıldı.
Projedeki iş bölümü
| Görev | Kuruluş | Kaynak |
|---|---|---|
| Program yürütme (YTDP) | Savunma Sanayii Başkanlığı, Gölcük Tersanesi K.lığı | AA |
| Mühendislik ve koordinasyon | STM | AA, DefenceTurk |
| Section 50 imalatı (3. gemiden itibaren) | GÜRDESAN (Yalova tersanesi) | AA, Denizhaber |
| İlk iki geminin Section 50 bölümleri | ThyssenKrupp Marine Systems | AA |
| İç blok imalatı (2016) | GÜRDESAN | Denizhaber |
İTÜ Büyük Kavitasyon Tüneli (KATMANSİS)
Şirketin denizaltı ekosistemindeki ikinci işi test altyapısıdır. Hidrodinamik tasarımı Polonya’nın CTO firması ile İTÜ ortaklığında geliştirilen Büyük Kavitasyon Tüneli, GÜRDESAN tarafından yerli imkânlarla imal edildi ve 17 Aralık 2021’de açıldı. MarineDeal News’e göre tünelin test kesiti 5,5 x 1,5 x 1,2 metre boyutunda; tünel 16 m/s akış hızına kadar deney yapabiliyor ve test kesitindeki debi bakımından dünyada yedinci sırada. Tünelde torpido projeleri ile yeni tip denizaltı ve pervane modelleri test ediliyor. Bu iş, şirketin manevra ve sevk sistemleri alanındaki mühendislik tabanıyla doğrudan ilişkilidir.
Katalogdaki diğer askeri kalemler
Savunma Sanayii Başkanlığı sanayi kataloğundaki GÜRDESAN listesinde; Section 50 torpido baş bloğu ve denizaltı iç bloklarının yanı sıra denizaltından personel kurtarma çanı, ağır makinalı silah kürsüsü, denizde ikmal ırgatı, spanwire vinç, RHIB bot vinci ve tank-araç deniz başı takımı gibi kalemler yer alıyor. Bu kalemlerin hangi gemi programlarında kullanıldığına dair resmî bir açıklama bulunmuyor; bu nedenle bu dosyada yalnızca bağımsız kaynaklarla doğrulanan işler ayrıntılandırıldı. Şirketin sivil ürün grupları ürün rehberinde, kurumsal yapısı GÜRDESAN kimin? dosyasında anlatılıyor.
Yerlileştirmenin program açısından anlamı
Yeni Tip Denizaltı Projesi, Alman Tip 214 tasarımının Türkiye’de lisans altında inşasına dayanıyor; program boyunca hedeflerden biri, ilk gemilerde ithal edilen bölüm ve sistemlerin sonraki gemilerde yerli üretime alınmasıydı. AA’nın aktardığı açıklamalarda STM Genel Müdürü Özgür Güleryüz, program genelinde 33 sistemin yerlileştirildiğini ve 19 yerli tedarikçiyle çalışıldığını belirtmişti; Section 50 imalatı bu zincirin en görünür halkalarından biridir. GÜRDESAN açısından işin teknik zorluğu, basınç gövdesine kaynaklanan bölümün hem dalış derinliğindeki basınca dayanması hem de torpido kovanlarının atış sistemleriyle milimetrik hizada birleşmesi gereğidir; kabul testlerinin hatasız geçildiği hem AA hem sektör basınında aktarıldı. Sektör haberlerinde ayrıca şirketin bu işler için Çekya’dan alınan 11 eksenli büyük boyutlu CNC işleme merkezine yatırım yaptığı ve bu tezgâhın büyük parça işleme kapasitesine sahip olduğu yazıldı; bu bilgi haber aktarımıdır, şirketin resmî teknik dokümanı yayımlanmadı. Yerli üretimin devamı olarak 4, 5 ve 6. gemilerin Section 50 bölümlerinin de aynı hatta üretilmesi planlandı.
Sık sorulan sorular
Section 50 hangi denizaltılara üretildi?
Türkiye’de üretilen ilk Section 50, üçüncü gemi TCG Muratreis’e entegre edildi; AA’ya göre 4, 5 ve 6. gemilerin bölümleri için de üretim planlandı.
Section 50’yi neden az ülke üretebiliyor?
Bölüm, torpido kovanları ile atış sistemlerini basınç gövdesine milimetrik toleransla entegre etmeyi gerektiriyor; AA haberi bu kabiliyetin dünyada az sayıda ülkede olduğunu aktarıyor.
GÜRDESAN denizaltının tamamını mı üretiyor?
Hayır. Denizaltılar Gölcük Tersanesi Komutanlığı’nda inşa ediliyor; GÜRDESAN, STM koordinasyonunda Section 50 bölümünü ve iç blokları üreten alt yüklenicidir.
Kavitasyon tüneli ne işe yarıyor?
Tünel; pervane, torpido ve denizaltı modellerinin akış, kavitasyon ve hidroakustik testlerinin yapıldığı araştırma altyapısıdır; İTÜ’de kuruludur.
GÜRDESAN MİLGEM veya TCG Anadolu’da görev aldı mı?
Bu programlara doğrudan ekipman tedarikine dair resmî olarak açıklanmış bir bilgi bulunmuyor; doğrulanabilen askeri referanslar denizaltı programı ve test altyapısında yoğunlaşıyor.
Kaynaklar ve doğrulama notu
Section 50 bilgileri AA ve bağımsız sektör basınından, kavitasyon tüneli bilgileri MarineDeal News’ten doğrulandı; ağırlık ve boyut değerleri haber aktarımı olarak, program atfı yapılmayan katalog kalemleri ise liste düzeyinde verildi. Erişim tarihi: 13 Ağustos 2026.
- https://www.aa.com.tr/tr/bilim-teknoloji/denizaltilarin-torpido-kovan-bolumu-ilk-kez-turkiye-de-uretildi/2364475
- https://www.savunmasanayist.com/reis-sinifi-denizaltilarin-torpido-kovan-bolumu-ilk-kez-turkiyede-uretildi/
- https://www.denizhaber.net/turkiyede-uretilen-ilk-section-50-golcuk-tersane-komutanligina-teslim-edildi-haber-104079.htm
- https://www.defenceturk.net/turkiyede-ilk-kez-denizaltilar-icin-section-50-uretildi
- https://www.denizhaber.net/gurdesan-gemi-makina-a-s-yonetim-kurulu-baskani-mustafa-gursoy-vefat-etti-haber-101313.htm
- https://www.marinedealnews.com/katmansis-kullanima-acildi/
