UH-60 Black Hawk Nedir? Sikorsky/Lockheed Martin’in Çok Rollü Helikopteri
UH-60 Black Hawk
Sikorsky’nin (Lockheed Martin’in alt şirketi) 1979’dan beri üretilen ikonik çok rollü helikopteri. İki General Electric T700 turboşaft motoru, dört kanatlı rotor sistemi ve 11 askere kadar taşıma kapasitesi ile asker indirme, tıbbi tahliye, özel operasyon, arama-kurtarma ve elektronik harp dahil onlarca görevde kullanılır. 35’ten fazla ülke envanterinde, Türkiye’de S-70 olarak.
UH-60 Black Hawk Nedir?
UH-60 Black Hawk, Sikorsky tarafından üretilen ve ABD Kara Kuvvetleri’nin 1979’dan beri envanterinde bulunan çok rollü orta sınıf nakliye helikopteridir. UH-60, Vietnam Savaşı’nın efsanevi UH-1 “Huey” helikopterinin yerine geçti. Sikorsky bugün Lockheed Martin’in alt şirketi olduğu için Black Hawk, dünyanın en büyük savunma şirketinin helikopter bayrağıdır.
Black Hawk’ın en büyük gücü çok yönlülüğüdür: hem 11 asker taşır, hem sedye uçağına dönüşür, hem dış sapanla 4 ton yük taşır, hem de hücum (gunship), elektronik harp, özel operasyon (MH-60) ve hatta deniz versiyonu (SH-60 Seahawk) varyantlarına sahiptir. ABD ordusunun yaklaşık 2.135 Black Hawk’ı görevde — Apache’den sonra envanterdeki ikinci en kalabalık helikopter.
Başlıca Varyantlar
- UH-60A — Orijinal, 1979
- UH-60L — Güçlendirilmiş T700-701C motorlar, daha iyi yük kapasitesi
- UH-60M — Modern aviyonik, kompozit rotor, FBW ipuçları
- HH-60 Pave Hawk — Muharebe arama-kurtarma (CSAR)
- MH-60 (L/M) — Özel kuvvetler (160. SOAR “Gece Avcıları”)
- SH-60 Seahawk — Deniz versiyonu, denizaltı/su üstü harbi
- VH-60N “Marine One” — Başkanlık helikopteri
- S-70 — Sikorsky’nin ihraç versiyonu (Türkiye dahil)
Teknik Özellikler
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Tip | Çok rollü orta sınıf nakliye helikopteri |
| Üretici | Sikorsky Aircraft (Lockheed Martin) |
| İlk Uçuş | 1974 |
| Operasyonel | 1979 |
| Mürettebat | 4 (2 pilot + 2 nişancı/yük subayı) |
| Asker Kapasitesi | 11 (donanımlı) — MEDEVAC: 6 sedye |
| Boş Ağırlık | ~5.225 kg |
| Maks. Kalkış | ~10.660 kg |
| İç Yük | ~1.200 kg |
| Dış Sapan Yükü | ~4.100 kg |
| Maks. Hız | 294 km/sa (~159 knot) |
| Seyir Hızı | ~280 km/sa |
| Menzil | 583 km standart / 2.130 km ESSS dış tankla |
| Servis Tavanı | ~5.840 m |
| Motor | 2 × General Electric T700-GE-701D turboşaft, ~1.940 shp her biri |
| Rotor | 4 ana + 4 kuyruk |
| Uzunluk | 19,76 m |
| Ana Rotor Çapı | 16,36 m |
Kullanıcı Ülkeler
- 🇺🇸 ABD — 2.135 (Kara), Hava, Donanma, Sahil Güvenlik
- 🇹🇷 Türkiye — S-70/T-70 (~100 adet, TUSAŞ lisans üretim)
- 🇮🇱 İsrail — “Yanshuf”
- 🇸🇦 Suudi Arabistan, 🇦🇺 Avustralya, 🇧🇷 Brezilya, 🇨🇴 Kolombiya
- 🇪🇬 Mısır, 🇨🇱 Şili, 🇲🇽 Meksika
- 🇯🇵 Japonya, 🇰🇷 Güney Kore, 🇹🇼 Tayvan, 🇲🇾 Malezya, 🇹🇭 Tayland
- 🇵🇱 Polonya, 🇷🇴 Romanya, 🇭🇷 Hırvatistan, 🇸🇪 İsveç, 🇱🇹 Litvanya, 🇦🇹 Avusturya, 🇵🇹 Portekiz
- 🇦🇪 BAE, 🇶🇦 Katar, 🇧🇭 Bahreyn, 🇯🇴 Ürdün, 🇲🇦 Fas, 🇵🇭 Filipinler, 🇧🇳 Brunei, 🇺🇦 Ukrayna
Dünyadaki Emsalleri
| Helikopter | Üretici / Ülke | Asker Kap. | Maks. Hız |
|---|---|---|---|
| UH-60 Black Hawk | Sikorsky/LM — 🇺🇸 | 11 | 294 km/sa |
| NH90 TTH | NHIndustries — 🇪🇺 | 20 | 300 km/sa |
| Mi-17 Hip-H | Mil — 🇷🇺 | 24 | 250 km/sa |
| AW101 Merlin | Leonardo — 🇮🇹/🇬🇧 | 30 | 309 km/sa |
| Z-20 | Harbin — 🇨🇳 (Black Hawk klonu) | ~12 | ~290 km/sa |
| T625 GÖKBEY | TUSAŞ — 🇹🇷 | 12 | 306 km/sa |
| KUH-1 Surion | KAI — 🇰🇷 | 9 | 272 km/sa |
Türkiye’deki Black Hawk
Türkiye, Black Hawk ailesinin S-70/UH-60 versiyonlarını 1980’lerden beri kullanıyor. TUSAŞ, Sikorsky’den lisans alarak “T-70” adıyla yerli üretim yapıyor — bu, jandarma, kara kuvvetleri ve emniyete teslim edilen genel maksat helikopteridir. Türk envanterinde yaklaşık 100 S-70/T-70 bulunuyor. Yeni nesil için TUSAŞ’ın GÖKBEY (T625/T925) projesi Black Hawk’a yerli alternatif olarak geliştiriliyor.
