TAIS ihracat dosyası: Endonezya, Katar ve Hindistan
TAIS Tersaneleri’nin ihracat dosyası üç ana başlıkta özetlenebilir: Endonezya için imzalanan İstanbul sınıfı fırkateyn anlaşması, üye tersane ADİK’in Katar’a teslim ettiği eğitim gemileri ve sonuçsuz kalan Hindistan filo destek gemisi süreci. Türk askeri gemi ihracatının en bilinen iki programı olan Pakistan ve Ukrayna MİLGEM sözleşmeleri ise TAIS’in değil, başka yüklenicilerin programlarıdır; bu dosya iş paylaşımını kaynaklarıyla ayrıştırıyor.
Endonezya: iki İstanbul sınıfı fırkateyn
The Defense Post’un 21 Ocak 2026 tarihli haberine göre TAIS, Doha’daki DIMDEX 2026 fuarında Katar merkezli Barzan Holding ile Endonezya Deniz Kuvvetleri’ne iki İstanbul sınıfı fırkateyn verilmesini kapsayan yaklaşık 1 milyar dolarlık bir anlaşma imzaladı. Aynı kaynak, Temmuz 2025’te imzalanan ön anlaşmanın bu sözleşmeyle kesinleştiğini ve modelin klasik alıcı-tersane sözleşmesinden farklı olarak risk paylaşımı ve finansman çerçevesi içerdiğini aktarıyor. Anlaşma, İstanbul sınıfı tasarımın ilk ihracat siparişi olarak kayda geçti; sınıfın üretim altyapısı İstif dosyasında anlatılıyor.
Katar: iki kadet eğitim gemisi
Konsorsiyum ortağı Anadolu Tersanesi (ADİK), Mart 2018’de DIMDEX fuarında Katar Deniz Kuvvetleri ile iki eğitim gemisi için sözleşme imzaladı. İlk gemi QTS 91 Al Doha 25 Ağustos 2021’de, ikinci gemi QTS 92 Al-Shamal 2022’de teslim edildi. Naval News’e göre yaklaşık 90 metre boyundaki ve 2.150 ton deplasmanındaki gemiler ADİK’in kendi tasarımına dayanıyor; helikopter platformu taşıyor ve ikincil görev olarak açık deniz karakolu yapabiliyor. Bu tasarım ailesinin katalog karşılığı CTS-90 dosyasında inceleniyor.
| Program | Müşteri | Kapsam | Yüklenici | Durum |
|---|---|---|---|---|
| Fırkateyn ihracı | Endonezya | 2 İstanbul sınıfı, ~1 milyar $ | TAIS + Barzan Holding | Anlaşma Ocak 2026 |
| Eğitim gemisi | Katar | QTS 91 Al Doha, QTS 92 Al-Shamal | ADİK (TAIS ortağı) | Teslim 2021-2022 |
| Filo destek gemisi | Hindistan | 5 gemi, 45.000 t, tasarım/mühendislik | TAIS + HSL | İptal; yerli modele dönüştü |
| MİLGEM korvet | Pakistan | 4 Babur sınıfı | ASFAT (TAIS değil) | Devam eden program |
| Ada sınıfı korvet | Ukrayna | 2 gemi | RMK Marine (TAIS değil) | İlk gemi 2022’de denize indi |
Hindistan: kazanılan ihale, iptal edilen sözleşme
Army Recognition’ın 2020 tarihli haberine göre TAIS, Hindistan devlet tersanesi Hindustan Shipyard Limited (HSL) ile 45.000 tonluk beş filo destek gemisinin ortak tasarımı ve inşası için yaklaşık 2,1 milyar dolarlık (160 milyar rupi) bir iş birliğinin Türk tarafı olarak seçildi; ihale Mayıs 2019’da kazanılmıştı. Ancak süreç tamamlanmadı: ANI ve Hint basınının Nisan 2024 tarihli haberlerine göre Hindistan Savunma Bakanlığı, Türk firmasıyla tasarım danışmanlık bağlantısını iptal etti; Ağustos 2023’te HSL ile tamamen yerli bir sözleşme imzalandı ve ilk sac kesimi 10 Nisan 2024’te yapıldı. Hint kaynakları kararın arka planında Ankara’nın Pakistan’la yakınlığına dönük siyasi rahatsızlığı gösteriyor; resmî gerekçe yerli sanayi payı olarak açıklandı.
Pakistan ve Ukrayna: TAIS’in programı değil
MİLGEM tasarımının iki büyük ihracat sözleşmesi sık sık tüm Türk tersaneleriyle ilişkilendiriliyor; kayıtlar farklı. Pakistan’ın dört gemilik Babur sınıfı (MİLGEM) programının yüklenicisi askeri fabrika ve tersane işletmecisi ASFAT’tır; gemiler İstanbul Tersanesi Komutanlığı ile Karaçi’deki KSEW’de inşa ediliyor. Ukrayna’nın Ada sınıfı korvetlerinde ise ana yüklenici RMK Marine’dir; ilk gemi Hetman Ivan Mazepa 2 Ekim 2022’de denize indirildi. TAIS’in bu iki programda pay aldığına dair resmî bir açıklama bulunmuyor; bu nedenle iki program konsorsiyumun referans listesine dahil edilmedi.
İhracat portföyünün araçları
Konsorsiyumun dışa dönük teklif dosyasını BORA ailesi, OPV serisi ve amfibi platformlar oluşturuyor. Endonezya anlaşmasında görülen finansman ortaklı model, katalog ürünlerinin üçüncü ülkelere benzer yapılarla sunulabileceğine işaret ediyor; ancak yeni bir sipariş resmî olarak açıklanmadı.
Sık sorulan sorular
TAIS Pakistan MİLGEM’lerini mi inşa ediyor?
Hayır. Pakistan programının yüklenicisi ASFAT’tır; inşa İstanbul Tersanesi Komutanlığı ve KSEW’de yürütülüyor. TAIS’in programda payı resmî olarak açıklanmadı.
Ukrayna korvetlerini kim inşa ediyor?
Ana yüklenici RMK Marine’dir. İlk gemi Hetman Ivan Mazepa Ekim 2022’de denize indirildi. TAIS bu programın tarafı değildir.
Endonezya anlaşmasının kapsamı nedir?
İki İstanbul sınıfı fırkateyn; yaklaşık 1 milyar dolar. Anlaşma Ocak 2026’da DIMDEX’te Barzan Holding ile imzalandı; risk paylaşımı ve finansman çerçevesi içeriyor.
Hindistan işi neden gerçekleşmedi?
Hindistan Savunma Bakanlığı Türk firmasıyla tasarım bağlantısını iptal edip projeyi yerli modele çevirdi. Hint basını siyasi gerekçelere işaret ediyor; resmî gerekçe yerlileşme.
Katar gemilerini TAIS mi teslim etti?
Sözleşme ve teslimatlar TAIS ortağı Anadolu Tersanesi (ADİK) üzerinden yürüdü; iki gemi 2021 ve 2022’de teslim edildi.
Kaynaklar ve doğrulama notu
Program-yüklenici eşleşmeleri birden fazla bağımsız kaynakla doğrulandı; TAIS’e ait olmayan programlar açıkça ayrıştırıldı. Erişim tarihi: 13 Ağustos 2026.
- The Defense Post, “Turkey’s TAIS Signs $1B Frigate Agreement With Qatar’s Barzan for Indonesia” (21.01.2026): https://thedefensepost.com/2026/01/21/tais-frigate-agreement-indonesia/
- Naval News, “Turkey’s ADIK Shipyard Delivers First Training Ship For Qatar” (08.2021): https://www.navalnews.com/naval-news/2021/08/turkeys-adik-shipyard-delivers-first-training-ship-for-qatar/
- TURDEF, “Qatar Navy Received second Cadet Training Ship Al-Shamal”: https://turdef.com/article/qatar-navy-received-second-cadet-training-ship-al-shamal
- Army Recognition, “India signs deal with Turkey’s TAIS Shipyards for five fleet support vessels” (2020): https://armyrecognition.com/news/navy-news/2020/india-signs-deal-with-turkey-s-tais-shipyards-for-five-fleet-support-vessels
- ANI, “No role for Turkish firms in Indian Navy’s mega Fleet Support Ship project” (11.04.2024): https://www.aninews.in/news/national/general-news/no-role-for-turkish-firms-in-indian-navys-mega-fleet-support-ship-project20240411174220/
- Breaking Defense, “Pakistan, Turkey Tighten Ties With First Corvette Launch” (08.2021): https://breakingdefense.com/2021/08/pakistan-turkey-tighten-ties-with-first-corvette-launch/
- Naval Today, “Ukraine’s first Milgem-class corvette launched” (03.10.2022): https://www.navaltoday.com/2022/10/03/ukraines-first-milgem-class-corvette-launched/
