ankara envantermedya – Türk savunma sanayiinde geliştirilen sürü zekası (swarm intelligence) teknolojisi, askeri alandaki koordinasyon ve otonomi kabiliyetlerini sivil arama-kurtarma ve afet yönetimi faaliyetlerine taşıyarak yeni bir dönem başlatıyor. HAVELSAN öncülüğünde geliştirilen “Dijital Birlikler” konsepti, afet bölgelerinde tekil sistemlerin sağlayamayacağı hız ve verimliliği mümkün kılıyor.
Uzmanlara göre bu yaklaşım, insansız sistemlerin yalnızca görev icra eden platformlar olmaktan çıkarak birlikte düşünen ve ortak hareket eden bir yapıya kavuşmasını sağlıyor.
OTONOM KOORDİNASYON VE “DİJİTAL BİRLİKLER” KONSEPTİ
Sürü zekası, İnsansız Hava Araçları (İHA), İnsansız Kara Araçları (İKA) ve İnsansız Deniz Araçlarının (İDA) tek merkezden yönetilmesine veya kendi aralarında haberleşerek otonom biçimde görev yapmasına olanak tanıyor.
“Dijital Birlikler” yapısı kapsamında:
- İşbirlikçi arama gerçekleştiriliyor. Sürü halindeki insansız araçlar, enkaz alanını veya geniş bir afet sahasını aralarında paylaştırarak eş zamanlı tarıyor.
- Herhangi bir platformun ısı, ses veya hareket gibi bir bulgu tespit etmesi halinde, bu veri anlık olarak sürü üyelerine ve komuta merkezine iletiliyor.
- Hava–kara entegrasyonu sayesinde, havadan tarama yapan İHA’lar, riskli veya ulaşılması güç noktalara İnsansız Kara Araçlarını yönlendirebiliyor.
Bu yapı, insanlı ekiplerin girmesinin riskli olduğu alanlarda insansız sistemlerle ilk temas sağlanmasına imkan veriyor.
BARKAN’IN KURTARMA GÖREVLERİNDEKİ ROLÜ
Sürü zekasının kara unsurları arasında HAVELSAN üretimi orta sınıf İKA BARKAN öne çıkıyor. Kaynaklarda BARKAN’ın görev seti içerisinde arama-kurtarma fonksiyonları açık biçimde yer alıyor.
BARKAN’ın öne çıkan kabiliyetleri şunlar olarak sıralanıyor:
- Robotik kol ve yük taşıma: Enkaz parçalarının kaldırılması, tehlikeli maddelerin taşınması ve yaralı tahliyesinde çekme görevleri.
- 3B haritalama ve keşif: Afet sahasında üç boyutlu haritalama yaparak enkazın yapısını modelliyor ve kurtarma ekipleri için güvenli güzergahların oluşturulmasına katkı sağlıyor.
- Yaşam belirtisi tespiti: Üzerindeki sensörler ve otonom sürüş yetenekleri sayesinde, insanların erişemediği dar ve riskli alanlarda keşif yapabiliyor.
- Gece–gündüz operasyon: 24 saat kesintisiz görev icrası.
Bu özellikler, BARKAN’ı afet bölgelerinde “robotik bir kurtarıcı” konumuna taşıyor.
KESİNTİSİZ İLETİŞİM VE VERİ FÜZYONU
Afet anlarında en büyük sorunlardan biri iletişim altyapısının çökmesi olarak öne çıkıyor. Sürü zekasına sahip insansız araçlar, bu sorunu kendi aralarında oluşturdukları ağ yapısıyla aşabiliyor.
- Araçlar röle görevi üstlenerek sinyalleri birbirleri üzerinden aktarıyor ve sahada kesintisiz bir iletişim ağı kuruyor.
- Savunma sanayiinde geliştirilen MUM-T (İnsanlı–İnsansız Ekip Çalışması) yaklaşımına benzer şekilde, yapay zeka destekli algoritmalar sahadan gelen görüntü, ses ve konum verilerini veri füzyonuna tabi tutarak kriz merkezine anlamlı bilgi sunuyor.
- İletişim kesilse dahi, “link kaybında eve dönüş” ve GPS bağımsız görev kabiliyetleri sayesinde insansız araçlar görevlerini tamamlayarak elde ettikleri verileri güvenli şekilde geri getirebiliyor.
SAHA İSTANBUL VE AFET ODAKLI YAPILANMA
Savunma sanayii ekosisteminin çatı kuruluşlarından SAHA İstanbul bünyesinde kurulan SAHA ODAK (Orman Yangınları, Deprem ve Afetler Komitesi), bu teknolojilerin askeri kullanımın ötesinde doğrudan afet yönetimine uyarlanmasını kurumsal bir hedef haline getirdi.
Bu yapı sayesinde sürü zekası, otonom sistemler ve yapay zeka çözümleri;
- Deprem,
- Orman yangını,
- Arama-kurtarma
gibi sivil savunma ihtiyaçlarına daha hızlı ve etkin biçimde entegre edilebiliyor.
ASKERİ ALANDAN SİVİL KURTARMAYA DÖNÜŞÜM
Uzmanlara göre, askeri alanda “tespit, takip ve etkisiz hale getirme” amacıyla geliştirilen sürü zekası algoritmaları, sivil alanda “kazazede tespiti ve kurtarma” misyonuna dönüşüyor.
BARKAN gibi platformlar, bu dönüşümün sahadaki en somut örnekleri arasında gösterilirken; sürü zekası yaklaşımı, afet yönetiminde tekil ve kopuk müdahaleler yerine, ortak akla dayalı bütüncül bir yapı sunuyor.
