Rohini 3D Radarı Nedir? BEL’in S-Bant Gözetleme Radarının Kapsamlı Analizi

Rohini, Hindistan Savunma Araştırma ve Geliştirme Teşkilatı’nın (DRDO) tasarladığı, Bharat Electronics Limited (BEL) üretimi, S-bant 3 boyutlu orta menzilli hava gözetleme radarıdır. BEL’e göre radar hava hedeflerini 150 km’ye kadar izlerken tarar (Track-While-Scan); Hindistan Hava Kuvvetleri’ne ilk Rohini 6 Ağustos 2008’de teslim edildi.
Nedir?
Rohini, DRDO’nun Elektronik ve Radar Geliştirme Teşkilatı (LRDE) tarafından tasarlanan 3 Boyutlu Merkezi Edinim Radarı’nın (3D-CAR) kara sürümüdür. Radar; hedefin menzilini, azimutunu ve irtifasını birlikte verir. BEL ürün sayfasında sistemi S-bantta çalışan, havadaki hedefleri izlerken tarayabilen, ECCM (elektronik karşı tedbir) özellikli bir radar olarak tanımlıyor ve üç mobil araçtan oluşan bir yapıdan söz ediyor. (BEL – Rohini)
Radarın doğduğu program Akash yüzeyden havaya füze sistemidir; 3D-CAR, Akash sistemiyle kullanılmak üzere DRDO tarafından geliştirildi. Wikipedia’nın derlemesine göre Rohini, Akash filolarında merkezi gözetleme radarı görevini üstleniyor. (Wikipedia – 3D-CAR)
3D-CAR ailesi
Aynı tasarım üç farklı kolda gelişti. Rohini Hava Kuvvetleri’nin kara tabanlı radarıdır. Revathi, Hint Deniz Kuvvetleri için gemi üstü sürümdür. 3D Taktik Kontrol Radarı (3D TCR) ise Kara Kuvvetleri için geliştirilen, daha alçak bir antenle iki araca sığan ve BEL’in ürün sayfasında 90 km’ye kadar iz tarama yeteneği verilen sürümdür. (Wikipedia – 3D-CAR)
Kurulum ve platform
Rohini, BEML’in lisansla ürettiği Tatra ağır kamyonu üzerine kurulur ve yedek güç ünitesiyle birlikte üç araca paketlenir. Wikipedia, kurulum süresini 20 dakikanın altında olarak veriyor; düzlemsel (planar) anten aynı anda birden çok hüzme (beam) üretir. Bu değerler açık kaynak derlemesinden gelir, BEL ürün sayfasında yer almaz. (Wikipedia – 3D-CAR)
Yeni nesil: 3D CAR Prime
24 Eylül 2026’da Savunma Üretimi Sekreteri Sanjeev Kumar, BEL’in Ghaziabad tesisinde “3D CAR Prime” adlı yeni sürümün ilk radarını törenle sevke gönderdi. BEL bu sürümün performans değerlerini kamuoyuyla paylaşmadı; radarın Rohini’nin yerini mi aldığı, yoksa onu mu tamamladığı açıklanmadı. (IDRW)
Üretim zinciri
Wikipedia’nın derlemesine göre 3D-CAR’ın üretimi BEL, Larsen & Toubro, Astra Microwave ve Entec’in oluşturduğu bir ortak yapıyla yürütüldü. Radarın Rohini adlı sürümünde, orijinal CAR anteninden daha gelişmiş güç yönetimi ve hüzme şekillendirme sunduğu belirtilen yeni bir Hint yapımı anten kullanılıyor. Bu ayrıntılar ikincil kaynağa dayanıyor; BEL kendi sayfasında alt yüklenici dağılımını vermiyor. (Wikipedia – 3D-CAR)
Hangi hedeflere karşı tasarlandı?
Aynı derleme, radarın alçak irtifa hedeflerini ve sesüstü uçakları tespit edebildiğini, kimlik tanıma (IFF) entegrasyonu, frekans çevikliği ve jammer analizi özellikleri taşıdığını yazıyor. Kaynak, Mach 3’ün üzerindeki hedefler için de tespit yeteneğinden söz ediyor; bu iddia üretici belgesiyle doğrulanamadı. Küçük İHA ve düşük radar kesit alanlı hedefler için ise açık kaynakta Rohini’ye ait bir performans değeri yok; bu görevler için BEL kataloğunda Aslesha, Ashwini ve LLLR-I gibi daha hafif ve alçak irtifaya odaklı radarlar yer alıyor.
2B, 3B ve 4B radar farkı
İki boyutlu radar yalnızca menzil ve yönü verir; irtifa için ayrı bir radar gerekir. Rohini gibi 3 boyutlu radar menzil, azimut ve irtifayı birlikte üretir. Dört boyutlu radarlar bunlara hedefin hızını (Doppler) ekler ve çoğunlukla aktif faz dizili (AESA) anten kullanır. BEL’in aynı katalogundaki Arudhra ve Ashwini 4 boyutlu sınıfta anılıyor; Rohini ise 3 boyutlu sınıfta kalıyor.
Teknik Özellikler
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Tür | Orta menzilli 3 boyutlu birincil gözetleme radarı |
| Bant | S-bant |
| Tasarım / üretim | DRDO-LRDE / Bharat Electronics Limited |
| Hedef izleme menzili | 150 km’ye kadar iz tarama (BEL) |
| Menzil (diğer kaynaklar) | Wikipedia listesinde 150 km, ana makalede 185 km ve “200 km üzeri” birlikte geçiyor |
| İrtifa kapsaması | 15 km (Wikipedia listesi) |
| Eş zamanlı iz | 150 hedef (birçok kaynak; bir bölümde 200) |
| Azimut doğruluğu | ±0,5°’den iyi (Wikipedia) |
| Anten | Çok hüzmeli düzlemsel dizi |
| Platform | Tatra kamyon, 3 araç |
| Elektronik koruma | ECCM, frekans çevikliği, jammer analizi |
Not: Menzil rakamları kaynaklar arasında tutarsız. BEL’in 150 km’si izleme (TWS) menziline işaret ediyor; Wikipedia’nın 185 km ve “200 km üzeri” değerleri ise tespit ya da araç sınıfı rakamları olabilir. Bu yazıda BEL’in resmî değeri temel alındı. Resmî bir tavan irtifası değeri bulunamadı; 15 km Wikipedia listesinden alındı.
Kullanıcı Ülkeler
| Ülke | Kullanıcı | Durum |
|---|---|---|
| Hindistan | Hava Kuvvetleri | Hizmette; ilk yedi radar siparişi sonrasında 30 radar daha sipariş edildi, toplam 37 (Wikipedia) |
| Hindistan | Kara Kuvvetleri | Rohini’nin kendisi değil, kardeş 3D TCR hizmette |
| Hindistan | Deniz Kuvvetleri | Rohini değil, kardeş Revathi hizmette |
Doğrulanmış yabancı Rohini kullanıcısı yok. Wikipedia, Sri Lanka Hava Kuvvetleri’nin 2022 yıllık raporunda iki Rohini alımı planladığını not ediyor; sözleşmeyi doğrulayan bir kaynak bulunamadı.
Rakip Sistemler
Aşağıdaki tablo, orta menzilli 3 boyutlu radarların yayımlanmış bilgilerini yan yana koyar; doğrudan bir üstünlük sıralaması değildir. Boş bırakılan değerler açık kaynakta doğrulanamadı.
| Sistem | Ülke / üretici | Not |
|---|---|---|
| Rohini | Hindistan / BEL | S-bant, 3B, 150 km iz tarama (BEL) |
| 3D TCR | Hindistan / BEL | S-bant, 3B, 90 km iz tarama, Kara Kuvvetleri sürümü |
| KALKAN-II | Türkiye / ASELSAN | X-bant, 3B faz dizili; Wikipedia’ya göre 100 km (≥120 km) cihaz menzili |
| Shikra | Fransa / Thales | 3B çok hüzmeli radar; SMART-S Mk2’den türedi, Singapur’da kullanılıyor |
Kaynaklar: BEL, Wikipedia – KALKAN, Army Technology – Crotale.
Türk Alternatifleri
Türkiye’de ASELSAN, KALKAN ailesiyle orta ve kısa menzilli 3 boyutlu hava gözetleme radarı üretiyor. Aşağıdaki özet kamuya açık bilgilere dayanır; Rohini ile birebir kıyas değildir, çünkü bant, anten ve görev tanımı farklıdır.
| Sistem | Bant / boyut | Not |
|---|---|---|
| KALKAN | X-bant, 3B faz dizili | 2008’de hizmete girdi; HERİKKS ve HİSAR sisteminin ana radarı |
| KALKAN-II | X-bant, 3B faz dizili | 2016 tedarik sözleşmesi; Mayıs 2021’de 11 sistemin kabulü bildirildi |
| ALP 300-G | S-bant, AESA | Uzun menzilli erken uyarı radarı; menzil değeri kaynaklarda tutarlı değil |
Rohini, KALKAN ve Çin yapımı JY-27 ailesini aynı çerçevede ele alan bölgesel karşılaştırma ayrı bir yazıda yer alıyor.
Operasyon ve Tatbikat Geçmişi
| Tarih | Gelişme |
|---|---|
| 2007–2008 | Hava Kuvvetleri yedi Rohini sipariş etti; değerlendirmeden sonra 30 radar daha eklendi |
| 6 Ağustos 2008 | BEL ilk Rohini’yi Hava Kuvvetleri’ne teslim etti |
| Bilinmiyor | BEL, yaklaşık 100 Rohini ihtiyacı öngördüğünü ve yılda yaklaşık 20 adet üretebileceğini bildirdi (Wikipedia) |
| 24 Eylül 2026 | 3D CAR Prime’ın ilk radarı Ghaziabad’da sevke gönderildi |
Rohini için belgelenmiş bir muharebe kullanımı ya da bağımsız olarak doğrulanmış bir önleme kaydı açık kaynaklarda bulunmuyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Rohini radarı nedir?
DRDO tasarımı, BEL üretimi, S-bant 3 boyutlu orta menzilli bir hava gözetleme radarıdır. Hindistan Hava Kuvvetleri kullanıyor.
Rohini’nin menzili kaç kilometre?
BEL, havadaki hedeflerin 150 km’ye kadar izlenip taranabildiğini belirtiyor. Bazı derlemelerde 185 km veya “200 km üzeri” yazıyor; bu değerler resmî kaynakla doğrulanamadı.
Rohini ile Revathi aynı radar mı?
Aynı 3D-CAR tasarımından türediler. Rohini kara tabanlı Hava Kuvvetleri radarı, Revathi ise iki eksende stabilize edilmiş gemi üstü Deniz Kuvvetleri sürümüdür.
Rohini Akash ile nasıl çalışır?
3D-CAR, Akash füze sistemi için geliştirildi ve Akash filolarında merkezi gözetleme radarı olarak anılıyor. Radar genel hava resmini çıkarır; füze bataryası ise kendi atış kontrol radarıyla çalışır.
Rohini’yi başka bir ülke kullanıyor mu?
Doğrulanmış yabancı kullanıcı yok. Sri Lanka için 2022’de planlanan iki radar alımı tek bir kaynaktan biliniyor, sözleşme doğrulanamadı.
Rohini Hava Kuvvetleri’nde ne iş görüyor?
Orta menzilli hava gözetleme ve erken uyarı sensörü olarak görev yapıyor ve Akash sistemiyle birlikte anılıyor. Konuşlanma yerleri ve güncel envanter sayısı açık kaynaklarda yayımlanmıyor; bu yazı da konum bilgisi vermiyor.
3D CAR Prime nedir?
BEL’in Eylül 2026’da Ghaziabad’da ilk örneğini sevke gönderdiği yeni 3D-CAR sürümüdür. Performans değerleri açıklanmadı.
Kaynakça
- Bharat Electronics Limited – 3D Surveillance Radar Rohini
- Wikipedia – Central acquisition radar (3D-CAR)
- Wikipedia – List of Indian military radars
- Savunma Üretim Dairesi – 3D Surveillance Radar
- IDRW – BEL flags off indigenous 3D CAR Prime radar
- Wikipedia – KALKAN air defence radar
- Army Technology – Crotale

