Pentagon ile Lockheed Martin Arasında 10 Yıllık F-35 Çerçeve Anlaşması: En Az 850 Uçak Taahhüdü
ABD Savunma Bakanlığı ile Lockheed Martin, F-35 savaş uçağı programında on yıllık bir çerçeve anlaşmasına vardı. Anlaşma, Kongre onayı ve bütçe tahsisine bağlı olarak Amerikan Silahlı Kuvvetleri için en az 850 F-35’i güvenceye alıyor.
Pentagon’un silahlanma dairesinden sorumlu üst düzey yetkili Michael Duffey ile Lockheed Martin Genel Müdürü Jim Taiclet’in imzasını taşıyan mutabakat, 22 Ekim 2026 Perşembe günü duyuruldu. Anlaşma yalnızca yeni uçak alımını değil, ilk yedek parça tedarikini, on yıllık modifikasyon kitlerini, idame hizmetlerini ve yabancı müşteri siparişlerini de kapsıyor.
Lockheed Martin, çerçeve kapsamında F-35 programına yönelik girişimlere en az 7 milyar dolar kendi kaynağından ayıracağını taahhüt etti. Şirket, üretim hattını yıllık 156 uçak hızında sürdüreceğini açıkladı; bu rakam hem ABD hem de ortak ülkelerin siparişlerini kapsıyor.
Anlaşmanın yıllık Amerikan tarafı payı yaklaşık 85 uçak olarak öngörülüyor. Bu sayı, Pentagon’un 2027 mali yılı bütçe talebiyle örtüşüyor. Kongre’nin 2026 mali yılı için onayladığı rakam ise 47 uçakla sınırlı kalmıştı; yani yeni çerçeve, önceki yıla göre neredeyse iki katlık bir artışı işaret ediyor.
Ne Pentagon ne de Lockheed Martin, anlaşmanın toplam değerini veya uçak başına birim fiyatı açıkladı. Haberde yalnızca F-35A varyantından söz ediliyor; bu da Hava Kuvvetleri’nin 2035’e kadar ihtiyaç duyduğu, muharebeye hazır 1.509 uçaklık filonun yaklaşık yüzde 40’ına denk geliyor. Metinde Türkiye dahil belirli bir yabancı müşteri adı geçmiyor.
Anlaşmanın yürürlüğe girmesi, Kongre’deki süreçlere sıkı sıkıya bağlı. Temsilciler Meclisi, çok yıllı F-35 alımına izin veren savunma politikası tasarısını Temmuz ayında kabul etti. Senato’da ise Demokrat senatörler aynı ay benzer tasarıyı bloke etti; parti liderleri oylamayı Kasım ara seçimlerinin ardına bırakmayı tercih etti. Üstüne, 11 Aralık’a kadar geçerli olan geçici bütçe yasası, mevcut harcama seviyelerini dondurmuş durumda ve kural olarak yeni programlarla çok yıllı alımları engelliyor. Yani imzalanan çerçeve, şu an için bir niyet beyanı niteliğinde; hukuki bağlayıcılığı bütçe sürecinin sonucuna bağlı.
Lockheed Martin’in istikrarlı sipariş akışına bu denli önem vermesinin arkasında, programın süregelen hazır bulunurluk sorunu yatıyor. Sayıştay’ın (GAO) Haziran ayında yayımladığı rapora göre F-35 filosunun operasyonel hazır bulunurluk oranı, 2021 mali yılındaki yüzde 67’den 2025 mali yılında yüzde 44’e düştü. Şirket, üretim hattında öngörülebilir ve sürekli bir sipariş temposunun, yedek parça ve idame zincirini güçlendirerek bu oranı yukarı çekeceğini savunuyor.
Lockheed Martin, programın ekonomik etkisine dair rakamları da paylaştı: F-35 hattının ABD’de 317 bin kişilik istihdamı desteklediği ve yıllık yaklaşık 79 milyar dolarlık ekonomik faaliyet yarattığı belirtiliyor. Bu veriler şirketin kendi açıklamasına dayanıyor ve bağımsız olarak doğrulanmadı.
F-35 çerçevesi, Pentagon’un son dönemde imzaladığı bir dizi uzun soluklu tedarik anlaşmasının sonuncusu. Lockheed Martin, PAC-3 MSE ve THAAD füze savunma sistemleri için de benzer çok yıllı çerçeveler imzalamıştı; THAAD anlaşmasının değeri 35 milyar doları aşıyor. 19 Ekim’de ise BAE Systems, yedi yıla kadar uzanabilecek APKWS lazer güdüm kiti alımı için kendi çerçevesini imzaladı. Pentagon, bu seri anlaşmalarla tedarik zincirine uzun vadeli öngörülebilirlik kazandırmayı hedefliyor.
F-35 programının geleceği, Aralık ortasındaki bütçe takviminin yakından izlenmesi gereken bir dönüm noktasına işaret ediyor. Kongre’nin çok yıllı alım yetkisini onaylayıp onaylamayacağı, hem üretim hızının hem de müttefik ülkelere yapılacak teslimatların zamanlamasını doğrudan belirleyecek.
Kaynaklar:
– Defense News, “Pentagon, Lockheed agree to 10-year deal for 850 F-35 jets”, Michael Scanlon, 22 Ekim 2026 — https://www.defensenews.com/news/pentagon-congress/2026/10/22/pentagon-lockheed-agree-to-10-year-deal-for-850-f-35-jets/ (haberin ana kaynağı; anlaşmanın kapsamı, tarafların açıklamaları ve bütçe bağlamı için kullanıldı)
