Avustralya’nın İnsansız Denizaltı Avcıları Sensörünü Seçti: Bluebottle Filosuna 40 Akustik Yük

Avustralyalı üretici Ocius Technology, Bluebottle insansız deniz araçlarına ThayerMahan ve Thales Australia’nın geliştirdiği sonar sistemlerini entegre etmek için anlaşma imzaladı. Kraliyet Avustralya Donanması’nın denizaltı tehdidine karşı yürüttüğü SEA1200 programı kapsamında 40 akustik istihbarat yükü tedarik edilecek.

İki tedarikçi, iki farklı görev

Anlaşmaların ilki ThayerMahan ile imzalandı. Amerikan şirketi, TransparenSea adlı işleme yazılımıyla birlikte 40 adet Outpost akustik istihbarat yükü teslim edecek. Bu yükler, denizaltı savunma harbi kabiliyetine sahip dağıtık bir gözetleme mimarisi içinde konuşlandırılacak; ilgi çeken temasları tespit edecek, mevkilendirecek ve takip ederek verileri operatörlere ve komuta kademesine aktaracak.

İkinci anlaşma Thales Australia ile yapıldı. Bu kapsamda şirketin Avustralya’da ürettiği BlueSentry ince hatlı dizinleri ve BlueSentry akustik işleme çözümü Bluebottle’lara entegre edilecek. Bu sistemler, Avustralya’nın kuzeyinde Deniz Sınır Komutanlığı için sürdürülen kesintisiz devriyelerde kullanılacak.

İnce hatlı akustik dizin nedir?

İnce hatlı dizin (thin-line array), bir gemi ya da insansız aracın arkasından çekilen, içinde sıralı hidrofonlar bulunan ince bir kablo. Klasik gövde sonarlarının aksine, platformun kendi makine gürültüsünden uzakta çalıştığı için çok daha düşük frekanslı ve zayıf sesleri ayırt edebiliyor. Denizaltı tespitinde belirleyici olan da tam bu: modern bir denizaltının yaydığı gürültü, arka plan deniz gürültüsünün içinde kaybolacak seviyede.

Bluebottle’larda kullanılacak dizinler tam olarak geri sarılabilir tipte. Bu, aracın sığ sularda ve liman yaklaşmalarında dizini toplayıp seyre devam edebilmesi anlamına geliyor; sabit çekili sistemlerde bu esneklik bulunmuyor.

Bluebottle neden bu işe uygun?

Bluebottle, güneş, rüzgâr ve dalga enerjisiyle çalışan, yakıt taşımadan aylarca denizde kalabilen bir insansız deniz aracı. Bu dayanıklılık, denizaltı savunma harbinin en pahalı gereksinimini karşılıyor: süreklilik. Bir denizaltıyı tespit etmek kadar, tespit sonrası teması kaybetmemek de kritik ve bu ancak sahada sürekli bulunan sensörlerle mümkün.

Aracın omurga, ırgat ve faydalı yük yuvası mimarisi tedarikçiden bağımsız tasarlanmış durumda. Bu sayede farklı üreticilerin akustik dizinleri aynı platforma takılabiliyor. Araçlar ve akustik dizin entegrasyonu Ocius’un Sidney’deki üretim tesisinde gerçekleştiriliyor.

Program ve bütçe

Sistemler, Kraliyet Avustralya Donanması’nın 176 milyon Avustralya doları değerindeki kayıtlı tedarik programı kapsamında sahaya çıkacak. Ocius, seçim öncesinde dört ayrı ince hatlı dizin tedarikçisini karşılaştırdıklarını; sürecin donanma denetiminde doğrulama, gerçek görev koşullarında uzun süreli konuşlandırma ve kapsamlı operasyonel test içerdiğini açıkladı.

Şirket, bu sözleşmelerin su üstü ve su altı sürekli gözetleme görevlerinde dünyadaki en büyük sahaya sürülmüş konuşlandırma olduğunu belirtiyor.

AUKUS İkinci Sütun bağlantısı

ThayerMahan iş birliği, AUKUS ortaklığının ikinci sütununun somut bir uygulaması olarak sunuluyor. İkinci sütun, nükleer denizaltı transferini kapsayan birinci sütundan farklı olarak yapay zekâ, otonom sistemler, kuantum ve siber gibi alanlarda kabiliyet paylaşımını hedefliyor. Avustralya’nın otonom deniz platformu ile Amerikan akustik algılama ve işleme kabiliyetinin birleşmesi, bu başlığın nadir görünen çıktılarından biri.

Avustralya’nın deniz yetki alanının genişliği bu tercihi zorunlu kılıyor. İnsanlı bir gemiyle sürekli devriye tutmanın maliyeti, aynı işi otonom ve yenilenebilir enerjiyle yapan bir filoyla kıyaslanamayacak düzeyde yüksek.

Türkiye açısından okuma

Türkiye’nin insansız deniz aracı portföyü son beş yılda hızla genişledi: ARES Tersanesi ve METEKSAN’ın ULAQ ailesi, ASELSAN’ın MARLİN’i, Dearsan ve SEFİNE’nin çalışmaları, TEKNOFEST Mavi Vatan’da tanıtılan TUFAN gibi kamikaze konfigürasyonlar bu alanın farklı kollarını oluşturuyor.

Avustralya örneğinin ayırt edici tarafı, insansız deniz aracını silah taşıyıcı değil kalıcı sensör taşıyıcı olarak konumlandırması. Ege ve Doğu Akdeniz gibi denizaltı yoğunluğu yüksek ve akustik açıdan zorlu havzalarda kalıcı su altı gözetleme, en az taarruz kabiliyeti kadar belirleyici. Türk sanayiinin çekili dizin sonar ve akustik işleme alanındaki birikimi düşünüldüğünde, benzer bir platform-sensör eşleşmesi için teknik zemin mevcut.

Denizaltı avı neden pahalı bir iş?

Denizaltı savunma harbi, deniz muharebesinin en kaynak yoğun alanı olarak kabul edilir. Bir denizaltının tespiti tek bir sensörle değil, hava, su üstü ve su altı bileşenlerinin birlikte çalışmasıyla mümkün olur: deniz karakol uçağı, fırkateyn, helikopter, sonobuoy hattı ve sabit dinleme sistemleri aynı resmin parçalarıdır.

Bu zincirin en zayıf halkası süreklilik. Bir deniz karakol uçağı sahada birkaç saat kalabilir, fırkateyn günlerce; ancak her ikisinin de yakıt, mürettebat ve bakım kısıtı vardır. Kalıcı bir akustik hat kurmak istendiğinde geriye ya çok maliyetli sabit sistemler ya da denizde aylarca kalabilen otonom platformlar kalıyor.

Bluebottle’ın çözdüğü sorun tam olarak bu. Araç, tespit performansında bir fırkateynin çekili dizin sonarının yerini almıyor; ancak sürekli bulunduğu için tespit ihtimalini zamanla artırıyor. Denizaltı avında matematik büyük ölçüde bu yönde işliyor: sensörün kalitesi kadar, sensörün sahada geçirdiği süre de sonucu belirliyor.