ASELSAN ve ASFAT İlişkisi: İhracat Projelerinde Aracı ile Elektronik Sağlayıcı
ASELSAN ve ASFAT İlişkisi: İhracat Projelerinde Aracı ile Elektronik Sağlayıcı
ASFAT A.Ş. (Askeri Fabrika ve Tersane İşletme A.Ş.), askeri fabrika ve tersaneleri işletmek ve savunma projelerinde devletten devlete (G2G) ihracat/aracılık yürütmek üzere kurulmuş bir kuruluştur; ASELSAN ise bu ihraç projelerine giren platformların elektronik alt sistemlerini sağlayan bir şirkettir. İki kuruluşun ilişkisi rekabet değil, ihracat zincirinde farklı halkalarda durmaktır. Bu yazıda ASFAT’ın rolünü ve ASELSAN sistemlerinin ihraç projelerine nasıl dahil olduğunu tarafsız biçimde ele alıyoruz.
ASFAT nedir?
ASFAT, Milli Savunma Bakanlığı çatısı altında, askeri fabrika ve tersanelerin işletilmesi ile savunma ürün ve hizmetlerinin özellikle devletten devlete (Government-to-Government, G2G) modelde ihracatına aracılık etmek için kurulmuş bir anonim şirkettir. G2G modeli, iki devletin resmi kurumları arasında yürütülen; alıcı ülkeye yalnızca ürün değil, eğitim, lojistik ve uzun vadeli destek gibi bir paket sunan bir ihracat yöntemidir.
ASFAT’ın ayırt edici yönü, kendisinin büyük bir elektronik veya platform üreticisi olmaktan çok, üretimi bir araya getiren, sözleşmeleri yöneten ve ihracatı organize eden bir işletme/aracı konumunda olmasıdır. Defence News’in 2025 listesinde ASFAT 78. sırada yer almıştır; bu, aracılık ve fabrika/tersane işletme faaliyetlerinin de ciddi bir ciro ürettiğini gösterir.
İhracat projelerinde görev paylaşımı
Bir ihraç projesini bir zincir olarak düşünmek yararlıdır. ASFAT bu zincirde çoğunlukla sözleşmeyi kuran, üretimi ve teslimatı koordine eden, alıcı devletle ilişkiyi yöneten halkadır. ASELSAN ise bu paketin içindeki radar, elektronik harp, komuta-kontrol, haberleşme ve elektro-optik gibi elektronik alt sistemleri sağlayan halkadır. Yani bir ülkeye ihraç edilen bir korvet veya zırhlı platformun “beyni ve duyu organları” ASELSAN teknolojisi olabilirken, o teslimatın devletlerarası çerçevesini ASFAT örebilir.
Burada dikkat edilmesi gereken nokta, ASFAT’ın bir “üst yüklenici” olarak her projede ASELSAN’ın müşterisi ya da amiri olduğu gibi bir genelleme yapılmamasıdır. İhracat projeleri farklı yapılandırılabilir: bazılarında platform üreticisi (örneğin bir tersane) ana yüklenici olur, ASFAT aracılığı üstlenir, ASELSAN alt sistem sağlar; bazılarında ise doğrudan üreticiler ihracatçı olabilir. Her projenin sözleşme mimarisi kendine özgüdür.
Aracı, üretici ve alt sistem sağlayıcı ayrımı
Bu ilişkiyi doğru okumak için üç rolü ayırmak gerekir:
- Aracı / işletmeci (ASFAT): Devletlerarası sözleşme, fabrika-tersane işletme, ihracat organizasyonu.
- Platform üreticisi: Geminin, aracın veya sistemin fiziksel gövdesini üreten kuruluş.
- Alt sistem sağlayıcı (ASELSAN): Platformun içine giren elektronik sistemleri sağlayan şirket.
Bu üç rolün aynı projede bir araya gelmesi olağandır ve Türk savunma ihracatının bütünleşik yapısını gösterir. Ancak “ASFAT ASELSAN’ı ihraç ediyor” gibi bir cümle teknik olarak yanıltıcıdır; daha doğrusu, ASFAT’ın organize ettiği bir pakette ASELSAN sistemleri yer alabilir.
| Boyut | ASFAT | ASELSAN |
|---|---|---|
| Temel işlev | Askeri fabrika/tersane işletme + G2G ihracat aracılığı | Savunma elektroniği üretimi |
| İhracat zincirindeki yeri | Sözleşme/organizasyon halkası | Alt sistem sağlayıcı halkası |
| Ürün mü, hizmet mi? | Ağırlıklı işletme/aracılık hizmeti | Ağırlıklı elektronik ürün |
| Defence News 2025 sırası (FY2024) | 78. | 43. |
| Bağlı olduğu yapı | Milli Savunma Bakanlığı çatısı | TSKGV çoğunluk + halka açık |
| İlişki niteliği | Doğrudan sahiplik yok; ihraç projelerinde farklı halkalarda tamamlayıcı | |
Sıkça Sorulan Sorular
ASFAT ASELSAN’ın sahibi mi?
Hayır. ASFAT ile ASELSAN arasında sahiplik ilişkisi yoktur. ASFAT Milli Savunma Bakanlığı çatısındaki bir işletme/aracı kuruluş, ASELSAN ise TSKGV çoğunluk hisseli halka açık bir şirkettir.
G2G ihracat ne demek?
G2G (Government-to-Government), devletten devlete ihracat modelidir. Alıcı ülkeyle satıcı ülkenin resmi kurumları arasında yürütülür; ürünün yanı sıra eğitim, lojistik ve uzun vadeli destek içeren bir paket sunar.
ASFAT üretim yapar mı?
ASFAT ağırlıklı olarak fabrika/tersane işletme ve ihracat aracılığı yapar; büyük ölçekli elektronik veya platform üreticisi olmaktan çok organizasyon/işletme rolündedir. Üretim, iş birliği yaptığı üretici şirketler tarafından gerçekleştirilir.
ASELSAN sistemleri ihraç projelerine nasıl girer?
ASFAT’ın veya bir platform üreticisinin organize ettiği ihraç paketlerinde ASELSAN’ın radar, komuta-kontrol, elektronik harp ve haberleşme gibi alt sistemleri platforma entegre edilerek yer alabilir.
Her ihraç projesinde ASFAT mı aracıdır?
Hayır. G2G modelinde ASFAT öne çıkar, ancak tüm savunma ihracatı G2G değildir. Şirketler doğrudan ihracat da yapabilir; her projenin sözleşme yapısı farklıdır.
İki kuruluş rakip mi?
Hayır. Farklı işlevlere sahiptirler: ASFAT organizasyon/aracılık, ASELSAN elektronik üretim. İhraç projelerinde birbirini tamamlarlar, rekabet etmezler.
Kaynakça
- ASFAT A.Ş. kurumsal sitesi — asfat.com.tr. ASFAT’ın işletme ve G2G ihracat aracılık rolü için.
- Milli Savunma Bakanlığı — msb.gov.tr. Askeri fabrika/tersane işletme ve G2G çerçevesi.
- ASELSAN 2024 Faaliyet Raporu — aselsan.com. ASELSAN’ın ihracat ve alt sistem sağlayıcı rolü.
- Defence News Top 100 (2025 listesi, FY2024) — AA / Daily Sabah aktarımı. ASFAT 78., ASELSAN 43. sıralaması.
