İsveç, Polonya’ya Södermanland denizaltısı kiralama ve mürettebat eğitimini resmileştirdi

İsveç, Polonyalı denizaltıcıların eğitimi ve HSwMS Södermanland denizaltısının Polonya’ya kiralanması için iç sözleşme sürecini tamamladı. İsveç Savunma Malzeme İdaresi (FMV) ile İsveç Silahlı Kuvvetleri arasında 12 Ekim 2026’da imzalanan sözleşme, Varşova’nın üç A26 denizaltısını teslim alana kadar Baltık’ta su altı kabiliyetini ayakta tutmasını sağlayacak köprü çözümü fiilen işler hâle getiriyor.

Gdynia’da atılan imzanın uygulama ayağı

Ekim ayındaki adım, haziran sonunda Gdynia’da kurulan çerçevenin devamı niteliğinde. İsveç hükümetinin açıklamasına göre Başbakan Ulf Kristersson 29 Haziran 2026’da Gdynia’da Polonya Başbakanı Donald Tusk ile görüştü ve Orka denizaltı anlaşmasının imzalandığı aynı gün duyuruldu. Polonya, bu anlaşmayla Saab’dan üç adet A26 tipi denizaltı tedarik ediyor. İsveç basınına yansıyan rakamlara göre paketin toplam değeri yaklaşık 50 milyar kron düzeyinde.

Aynı tören kapsamında FMV ile Polonya Silahlanma Ajansı (Agencja Uzbrojenia) arasında Södermanland’ın kiralanmasına ilişkin ayrı bir anlaşma imzalandı. FMV’nin açıkladığı sözleşme dönemi Ekim 2026 ile Ekim 2032 arasını kapsıyor. Polonya basını, kira anlaşmasının teçhizat, silah, teknik destek ve eğitimle birlikte yaklaşık 1,9 milyar kron (yaklaşık 740 milyon zloti) değerinde olduğunu aktardı; bu rakam İsveç tarafının resmi metinlerinde yer almıyor.

12 Ekim’deki sözleşme ise işin İsveç içindeki yükünü dağıtıyor. FMV, Polonya’ya karşı üstlendiği eğitim ve kiralama yükümlülüklerini sahada yerine getirecek olan İsveç Deniz Kuvvetleri ile resmi bir iş bölümüne gitti. Naval News’ün 13 Ekim tarihli haberine göre eğitim, İsveç Kraliyet Deniz Kuvvetleri’ne bağlı 1. Denizaltı Filotillası ve Deniz Harp Merkezi tarafından FMV desteğiyle yürütülüyor; kiralama süresince teknenin temel bakımı da İsveç Deniz Kuvvetleri’nde kalıyor.

Karlskrona’da 18 aylık eğitim

Polonyalı personelin eğitimi aslında sözleşmeden önce başladı. İsveç Silahlı Kuvvetleri’nin 24 Ağustos 2026 tarihli duyurusuna göre yaklaşık 30 Polonyalı denizaltıcı Karlskrona’da bulunuyor. İlk aşamada Deniz Harp Okulu (Sjöstridsskolan) hasar kontrol eğitimi verdi, dil eğitimi ise Litorina Halk Yüksekokulu üzerinden sağlandı. Ekim ayıyla birlikte 1. Denizaltı Filotillası, Södermanland üzerinde asıl denizaltı eğitimini devraldı.

Programın toplam süresi 18 ay ve 2028’in başında tamamlanması öngörülüyor. İsveç Deniz Kuvvetleri, bu sürenin bir İsveç denizaltı mürettebatının eğitim süresiyle aynı olduğunu vurguluyor. Kapsamda emniyet prosedürleri, teknenin sistemleri, teçhizatı ve silahları bulunuyor. 1. Denizaltı Filotillası Komutan Yardımcısı Peter Östbring, Polonya’nın su altı kabiliyetlerinde İsveç’i stratejik ortak olarak seçtiğini belirterek iş birliğini derinleştirmeyi beklediklerini söyledi.

İsveç’in yabancı denizaltıcı yetiştirme deneyimi yeni değil. Silahlı Kuvvetler’in hatırlattığı örnekler arasında Avustralya, Singapur ve Danimarka mürettebatı var. Danimarka örneğinde Näcken denizaltısı kiralanmıştı; Polonya modeli, eğitim ile kiralamayı aynı pakette birleştiren bu çizgiye oturuyor. İsveç Silahlı Kuvvetleri haziran ayında teknenin Polonya’ya fiilen kiralanmasının 2028’den itibaren planlandığını da açıklamıştı; bu da eğitim döngüsünün bitişiyle örtüşüyor.

Södermanland: 1980’lerin teknesi, AIP ile yenilenmiş gövde

HSwMS Södermanland 1988’de suya indirildi ve Västergötland sınıfının üçüncü teknesi olarak hizmete girdi. 2000-2004 döneminde kardeş tekne Östergötland ile birlikte kapsamlı bir dönüşümden geçti. Gövde yaklaşık 12 metre uzatıldı ve havadan bağımsız tahrik sağlayan Stirling motorları eklendi. Değişiklik o kadar kapsamlıydı ki iki tekne yeni bir sınıf adıyla, Södermanland sınıfı olarak yeniden tanımlandı.

Östergötland’in 2021’de hizmetten çekilmesiyle Södermanland, sınıfının tek aktif teknesi kaldı. 2022’de ömür uzatma çalışmasına alınan denizaltı, bugün Polonya için hem okul gemisi hem de operasyonel köprü işlevi görecek. Stirling AIP sistemi, teknenin şnorkel kullanmadan uzun süre su altında kalmasına imkân veriyor. Sığ, tuzluluğu değişken ve trafiği yoğun Baltık için bu özellik doğrudan operasyonel değer taşıyor.

Polonya Deniz Kuvvetleri’nin envanterindeki tek aktif denizaltı, 1986’da hizmete giren Kilo sınıfı ORP Orzeł. Södermanland, Polonyalı personelin Batı yapımı modern bir AIP denizaltısında deneyim kazanmasını sağlayacak. Bu birikim, ilk A26’nın 2031’de teslim edilmesiyle doğrudan yeni platforma aktarılacak. Üç teknenin teslimatı 2038’de tamamlanacak.

Baltık’ta yeni bir su altı ekseni

Anlaşmanın siyasi çerçevesi, iki başbakanın Gdynia’da ilan ettiği Baltık Denizi Paktı. İsveç hükümeti paktı güvenlik ve savunma iş birliği, askeri iş birliği ve savunma sanayii ortaklığı olmak üzere üç sütuna dayandırıyor. Hükümet açıklamasında Polonya’nın 2027-2038 dönemini kapsayan yeni tip denizaltı programına İsveç desteği ile Polonyalı personelin HSwMS Blekinge ve HSwMS Skåne’nin test faaliyetlerine katılımı da yer alıyor.

NATO açısından tablo, ittifakın en hassas deniz alanlarından birinde iki müttefikin aynı denizaltı ailesinde buluşması anlamına geliyor. Ortak eğitim, ortak lojistik ve benzer taktik doktrin, Baltık’taki deniz altı kabloları ve enerji hatlarının korunmasında birlikte hareket etme kapasitesini artırıyor. Naval News, Polonya’nın Ratownik denizaltı kurtarma gemisi programıyla olası bir iş birliğine de dikkat çekiyor.

Türkiye açısından süreç, denizaltı tedarikinde mürettebat eğitiminin teslimattan önce planlanmasının ne kadar belirleyici olduğunu gösteren bir örnek olarak okunabilir. Reis sınıfı programında olduğu gibi, yeni bir denizaltı ailesine geçiş mürettebat eğitiminin teslimat takvimiyle eşgüdümlü yürütülmesini gerektiriyor. Polonya’nın tercih ettiği yol ise farklı bir ihtiyaca cevap veriyor: filosunu neredeyse sıfırdan yeniden kuran bir donanma, kiralık bir tekne üzerinden personel ve doktrin birikimini teslimattan yıllar önce oluşturmaya çalışıyor.

Kaynakça

• Naval News, “Sweden Formalizes Interim Submarine Training and Södermanland Lease for Poland”, 13 Ekim 2026 (resmi değil; İsveç Deniz Kuvvetleri açıklamasına dayanıyor) — Ekim sözleşmesi, eğitimi yürüten birlikler, bakım sorumluluğu, Ratownik bağlantısı. navalnews.com
• Defence24, “Orka coraz bliżej. Podpisano umowę na szkolenie załóg i najem okrętu dla Polski”, 12 Ekim 2026 (resmi değil) — FMV ile İsveç Silahlı Kuvvetleri arasındaki 12 Ekim sözleşmesi. defence24.pl
• İsveç Hükümeti (Regeringen), Polonya’nın Saab’dan denizaltı tedariki ve stratejik iş birliği açıklaması, 29 Haziran 2026 (resmi) — Gdynia görüşmesi, üç A26, Baltık Denizi Paktı, eğitim ve test katılımı. regeringen.se
• FMV, “FMV ingår avtal med Polen om uthyrning av ubåt”, Haziran 2026 (resmi) — Kira dönemi Ekim 2026-Ekim 2032, FMV-Silahlanma Ajansı anlaşması. fmv.se
• İsveç Silahlı Kuvvetleri, “Kontrakt med Polen om utbildning samt uthyrning av ubåt”, 30 Haziran 2026 (resmi) — 18 aylık eğitim, Karlskrona, 2028’den itibaren kiralama planı, önceki yabancı mürettebat örnekleri. forsvarsmakten.se
• İsveç Silahlı Kuvvetleri / 1. Denizaltı Filotillası, “Polska ubåtsbesättningar utbildas i Karlskrona”, 24 Ağustos 2026 (resmi) — Yaklaşık 30 Polonyalı denizaltıcı, eğitim aşamaları, Peter Östbring açıklaması. forsvarsmakten.se
• Portal Stoczniowy, 13 Ekim 2026 (resmi değil) ve SVT (resmi değil) — Kira anlaşmasının yaklaşık 1,9 milyar kronluk değeri ve paketin yaklaşık 50 milyar kronluk toplamı; A26 teslim takvimi.