İsveç İlk Dört Archer 8×8 Obüsünü Teslim Aldı: 48 Sistemlik Programın İlk Adımı

İsveç Savunma Malzeme İdaresi FMV, BAE Systems Bofors’tan aldığı ilk dört Archer 8×8 kundağı motorlu obüsü İsveç Silahlı Kuvvetleri’ne devretti. Devir teslim töreni Villingsberg atış menzilinde yapıldı.

48 sistemlik program

İsveç, 2023 yılının eylül ayında BAE Systems ile yaklaşık 500 milyon dolarlık bir sözleşme imzalayarak 48 adet Archer 8×8 sipariş etmişti. 2025’te 18 obüslük ek bir sipariş daha verildi. Teslimatların 2030’a kadar tamamlanması öngörülüyor.

İlk dört sistem, erbaş ve er eğitiminde kullanılacak. Sonbaharda iki sistemin daha teslim edilmesi planlanıyor. Archer 8×8, yine sonbaharda Bergslagen’deki A 9 Topçu Alayı’nın envanterine girecek.

BAE Systems Bofors Genel Müdürü Lena Gillström, teslimatın İsveç’in uzun menzilli topçu kabiliyetini güçlendirme yönündeki ortak taahhüdün bir göstergesi olduğunu belirtti.

6×6’dan 8×8’e: neden şasi değişti?

Archer sisteminin ilk versiyonu, Volvo A30D eklemeli arazi kamyonu üzerine kurulmuş 6×6 bir platformdu. Yeni versiyon ise Rheinmetall MAN’ın HX serisi 8×8 taktik kamyon şasisini kullanıyor.

Şasi değişikliği yalnızca bir tedarik tercihi değil. Sekiz tekerlekli platform daha yüksek yol hızı, daha uzun menzil ve NATO ülkelerinde yaygın bir lojistik zincire erişim sağlıyor. HX ailesi, İngiltere’den Avustralya’ya kadar çok sayıda orduda kullanılıyor; yedek parça, bakım eğitimi ve sürücü intibakı bu ortaklıktan doğrudan yararlanıyor. Eklemeli arazi kamyonu ise arazi kabiliyetinde güçlü olmakla birlikte askerî lojistik ekosisteminin dışında kalıyordu.

Archer nasıl çalışıyor?

Archer, 155 mm 52 kalibre namlulu, tamamen otomatik yüklemeli bir kundağı motorlu obüs. Sistemin ayırt edici özelliği, atış görevinin kabinden çıkmadan yürütülebilmesi. Mürettebat üç veya dört kişiden oluşuyor ve zırhlı kabinde kalıyor; namlu yönlendirme, mühimmat yükleme ve ateşleme otomatik olarak yapılıyor.

Bu mimari, günümüz topçu harbinde belirleyici olan “vur-kaç” (shoot-and-scoot) döngüsüne hizmet ediyor. Karşı batarya radarları bir atış pozisyonunu saniyeler içinde tespit edebildiği için, obüsün ateşi kestikten sonra mevziden ayrılma süresi hayati önem taşıyor. Archer, atış görevini tamamladıktan sonra kısa sürede hareket edebiliyor.

Sistem, standart 155 mm mühimmatın yanı sıra hassas güdümlü Excalibur mermilerini de atabiliyor. Menzil, kullanılan mühimmata göre değişmekle birlikte güdümlü mühimmatta 50 kilometrenin üzerine çıkabiliyor.

Baltık’ta yeni bir topçu katmanı

İsveç’in NATO üyeliğiyle birlikte ülkenin topçu kabiliyeti ittifakın Baltık planlamasının parçası hâline geldi. Bölgede menzil ve hareket kabiliyeti, coğrafyanın dayattığı bir zorunluluk: Baltık kıyısı boyunca uzanan dar bir alanda konuşlanan birliklerin, geniş bir cepheyi az sayıda sistemle desteklemesi gerekiyor.

Archer’ın önceki versiyonlarından bir bölümü Ukrayna’ya devredilmişti ve sistem gerçek muharebe koşullarında kullanıldı. Ukrayna’daki tecrübe, otomatik yüklemeli tekerlekli obüslerin yüksek atış temposu altında bakım ihtiyacını da görünür kıldı; bu bulgular yeni versiyonun tasarımına yansıdı.

Avrupa’da topçu yeniden önceliklendiriliyor

Soğuk Savaş sonrası dönemde Avrupa orduları topçu envanterlerini büyük ölçüde küçültmüştü. Harekât kavramı hava gücü ve hassas mühimmat üzerine kurgulanınca, tüp topçu ikincil bir sınıf hâline geldi. Ukrayna’daki savaş bu değerlendirmeyi tersine çevirdi: cephe hattı boyunca sürekli ateş desteği ihtiyacı, hem namlu sayısının hem de mühimmat stok derinliğinin belirleyici olduğunu gösterdi.

Bunun sonucunda Avrupa Birliği ve NATO ülkeleri mühimmat üretim kapasitesini artırmaya yönelik programlar başlattı; obüs siparişleri de aynı dönemde hızlandı. İsveç’in 48 sistemlik programı, tek başına bakıldığında orta ölçekli bir alım; ancak ülkenin nüfusu ve ordu büyüklüğü dikkate alındığında topçu kabiliyetinde kayda değer bir sıçrama anlamına geliyor.

Türkiye’nin tekerlekli obüs hattı

Türkiye’nin bu kategorideki karşılığı, MKE tarafından geliştirilen Boran 105 mm ve özellikle Yavuz 155 mm tekerlekli obüs sistemleri. Yavuz, 155 mm 52 kalibre namlulu ve 8×8 taktik kamyon şasisi üzerine kurulu bir platform; Archer ile aynı kategoride yer alıyor.

Türk topçusunun envanterinde ayrıca T-155 Fırtına paletli obüsler ve Fırtına-II bulunuyor. Tekerlekli sistemler paletli obüslere göre daha hızlı intikal edebiliyor ve idame maliyeti daha düşük; paletli sistemler ise arazi kabiliyeti ve zırh koruması açısından öne çıkıyor. Modern ordular genellikle iki tipi bir arada bulunduruyor.

MKE’nin tekerlekli obüs hattı, Türkiye’nin topçu ihracatında da öne çıkan başlıklardan biri. Aynı dönemde İsveç’in 48 sistemlik programı, Avrupa’da tekerlekli obüs talebinin ne ölçüde arttığını gösteriyor: Fransa’nın Caesar’ı, Çekya’nın Dita’sı, Almanya’nın RCH 155’i ve İsrail’in ATMOS’u aynı pazarda rekabet ediyor.