HAVELSAN Tarihçesi: Kuruluşundan Bugüne Kilometre Taşları
HAVELSAN’ın tarihçesi, Türkiye’nin savunma yazılımında dışa bağımlılıktan yerli üretime geçişinin de öyküsüdür. 1982’de bir radar projesi için kurulan şirket, kırk yılı aşkın sürede savaş yönetim sistemlerinden simülatörlere, insansız araçlardan yapay zekâ platformlarına uzanan bir yelpazeye ulaştı. Bu yazıda şirketin kuruluşundan bugüne kilometre taşlarını açık kaynaklarla özetliyoruz.
Şirketin genel tanımı için HAVELSAN nedir?, sahiplik yapısı için HAVELSAN kimin? yazılarımıza bakabilirsiniz.
Kuruluş: 1982 ve millileşme
HAVELSAN, 1982’de başlangıçta yabancı ortaklı “HAVELSAN-Aydın” adıyla, Türk Hava Kuvvetleri’nin radar ihtiyacını desteklemek üzere kuruldu. 1985’te şirket tamamen millî bir yapıya kavuştu ve sermayesinin büyük çoğunluğu Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı’na (TSKGV) geçti. Bu adım, HAVELSAN’ı yabancı ortaklı bir girişimden yerli bir savunma yazılımı kurumuna dönüştüren dönüm noktasıdır.
Deniz yazılımı dönemi: GENESIS ve ADVENT
Şirketin bilinirliğini artıran alan, deniz savaş yönetim sistemleri oldu. GENESIS, 1999’dan itibaren Gabya sınıfı fırkateynlerin modernizasyonu için geliştirildi ve Türkiye’nin ilk yerli savaş yönetim sistemi olarak tarihe geçti. 2010’lu yıllarda geliştirilen ADVENT ise ağ-merkezli mimarisiyle bir sonraki nesli temsil etti ve zamanla ihracata konu olan amiral ürüne dönüştü.
Simülasyon ve eğitim yatırımları
HAVELSAN, 2000’li ve 2010’lu yıllarda simülasyon alanına ağırlık verdi. T129 ATAK helikopteri için ATAKSİM ve çeşitli helikopter ve uçak simülatörleri bu dönemde öne çıktı. Simülatörler, hem askerî eğitim maliyetini düşürmesi hem de sivil havacılığa açılan bir kapı olması bakımından şirketin portföyünü genişletti.
İnsansız sistemler ve yapay zekâ dönemi
Son yıllarda HAVELSAN, insansız kara/hava/deniz araçları ve yapay zekâ alanına yöneldi. BARKAN ve KAPGAN insansız kara araçları, BAHA insansız hava aracı ve Yonca-Onuk ile ortak geliştirilen SANCAR insansız deniz aracı bu yönelimin ürünleridir. Yapay zekâ tarafında ise HAVELSAN MAIN kurumsal platformu tanıtıldı. Şirket bu dönemi, farklı platformların tek merkezden sürü hâlinde yönetildiği “dijital birlik” vizyonuyla anlatır.
İhracatta bir eşik: NATO üyesi bir ülke
HAVELSAN’ın ADVENT savaş yönetim sistemi zamanla çeşitli ülkelerin deniz programlarında yer aldı. Temmuz 2026’da sistemin bir Romanya Deniz Kuvvetleri korvetine entegre edilmesi, açık kaynaklarda şirketin bir NATO üyesi ülkeye ilk savaş yönetim sistemi ihracatı olarak duyuruldu. Bu, uzun süredir çeşitli ülkelere yapılan ihracatların ardından sembolik bir eşik oldu.
HAVELSAN tarihçesi: kilometre taşları
| Yıl | Gelişme |
|---|---|
| 1982 | HAVELSAN-Aydın adıyla kuruluş (radar/hava savunma desteği) |
| 1985 | Tamamen millî yapıya geçiş; ana hissedar TSKGV |
| 1999 | GENESIS: Türkiye’nin ilk yerli savaş yönetim sistemi (Gabya) |
| 2010’lar | ADVENT ağ-merkezli savaş yönetim sisteminin geliştirilmesi |
| 2019 | ATAKSİM (T129 ATAK) tam görev simülatörü |
| 2020’ler | İnsansız sistemler (BARKAN, KAPGAN, BAHA, SANCAR) ve MAIN yapay zekâ platformu |
| 2026 | ADVENT’in bir NATO üyesi ülkeye (Romanya) ilk ihracatı |
Sık sorulan sorular
HAVELSAN ne zaman kuruldu?
1982’de, başlangıçta yabancı ortaklı “HAVELSAN-Aydın” adıyla kuruldu; 1985’te tamamen millî bir yapıya geçti.
HAVELSAN ilk hangi alanda çalıştı?
Kuruluş amacı Türk Hava Kuvvetleri’nin radar ihtiyacını desteklemekti; zamanla deniz savaş yönetim sistemleri öne çıktı.
GENESIS ne zaman geliştirildi?
1999’dan itibaren, Gabya sınıfı fırkateynlerin modernizasyonu için. Türkiye’nin ilk yerli savaş yönetim sistemidir.
HAVELSAN ne zaman insansız sistemlere yöneldi?
Özellikle 2020’li yıllarda BARKAN, KAPGAN, BAHA ve SANCAR gibi ürünlerle insansız sistemler alanına ağırlık verdi.
HAVELSAN’ın ilk NATO ihracatı ne zaman oldu?
Temmuz 2026’da, ADVENT sisteminin bir Romanya Deniz Kuvvetleri korvetine entegre edilmesiyle açıklandı.
Kaynaklar
- HAVELSAN Kurumsal / Tarihçe — havelsan.com
- TSKGV, İştirakler — tskgv.org.tr
- Anadolu Ajansı, “Millî savaş yönetim sisteminde ilk NATO ihracatı”, 5 Temmuz 2026
