GÖKBEY Arama Kurtarma (SAR) Varyantı: Kurtarma Vinci, Projektör, Termal Kamera ve Deniz Görevleri
Arama kurtarma, bir helikopterin yapabileceği en zorlu sivil görevler arasında sayılır: aranan kişinin yeri çoğu zaman belirsizdir, hava ve deniz koşulları kötüdür, görev sıklıkla gece yapılır ve kazazede ancak havada asılı kalınarak vinçle alınabilir. GÖKBEY (T625), TUSAŞ’ın açıkladığı görev yelpazesinde arama kurtarma (SAR) konfigürasyonunu da barındırıyor. Bu yazı, 6 ton sınıfındaki helikopterin SAR görevine hangi özelliklerle yanıt verdiğini, bu sınıfta standart kabul edilen donanımı ve henüz resmî olarak açıklanmamış bilgileri ayrı ayrı ele alıyor.
SAR görevi helikopterden ne ister
Bir SAR helikopterinin başarısı dört temel ölçüte bağlıdır: olay yerine hızla ulaşmak, arama bölgesinde yeterince uzun kalmak, kazazedeyi havada asılı kalarak (hover) güvenle almak ve bunu gece ile kötü havada da tekrarlanabilir biçimde yapmak. Bu ölçütlerin her biri platformun motor gücü, yakıt kapasitesi, kabin hacmi ve uçuş kontrol sistemiyle doğrudan ilişkilidir.
Hız, menzil ve havada kalış: arama bölgesinde ne kadar kalınır
Arama kurtarmada menzil tek başına yeterli bir ölçüt değildir; asıl belirleyici olan, helikopterin arama bölgesine gidip orada ne kadar süre kalabildiği ve üsse dönebildiğidir. GÖKBEY’in standart yakıtla 3,8 saati, harici yakıt tankıyla 5 saati aşan havada kalış değeri, orta sınıf bir helikopter için geniş bir arama penceresi anlamına gelir.
297 km/s azami seyir hızıyla 100 km uzaklıktaki bir noktaya yaklaşık 20 dakikada ulaşılabilir. Bu süre, kalkış hazırlığı, rüzgâr ve hava koşulları hesaba katılmadan yapılan teorik bir hesaptır.
SAR donanımı: vinç, projektör ve sensörler
SAR konfigürasyonunu genel maksat düzeninden ayıran unsur, kabine ve gövdeye eklenen görev donanımıdır. Aşağıdaki liste, orta sınıf SAR helikopterlerinde standart kabul edilen ekipmanı yansıtır.
GÖKBEY’in SAR konfigürasyonunda kullanılacak vincin kaldırma kapasitesi, projektör ve EO/IR sensör modeli ile acil durum yüzdürme sisteminin kapsamı resmî olarak madde madde açıklanmadı. Bu yazıdaki donanım listesi, sınıfındaki SAR helikopterlerinde yaygın olan ekipmanı yansıtır; nihai kit müşteri şartnamesine göre belirlenir.
Hover ve vinçle kurtarma: otopilotun rolü
Vinçle kurtarmanın en kritik aşaması, helikopterin kazazedenin üzerinde uzun süre sabit konumda kalmasıdır. Denizde dalga, dağda rüzgâr türbülansı bu işi zorlaştırır. GÖKBEY’in 4 eksenli sayısal otopilotu, yükseklik ve konum koruma kipleriyle pilotun iş yükünü azaltmak üzere tasarlandı. Cam kokpit, görev sistemlerinden gelen bilgiyi tek ekranda toplayarak mürettebatın arama düzenine ve kazazedenin konumuna odaklanmasına yardımcı olur.
Çift motor mimarisi SAR görevinde ayrı bir önem taşır. Havada asılı kalış, motorlardan en yüksek gücün istendiği uçuş rejimlerinden biridir. İki adet TEI-TS1400 turboşaft motoru, bir motorun devre dışı kalması durumunda (OEI) kalan motorun kısa süreli yüksek güç vermesine olanak tanır; bu da deniz üstünde ve engebeli arazide emniyet marjını artırır.
Deniz, dağ ve afet: görev senaryoları
Türkiye; Karadeniz, Ege ve Akdeniz’de uzun kıyı şeridine, doğuda yüksek rakımlı dağlık bölgelere sahip. Bu coğrafya, SAR helikopterinden hem deniz üstünde uzun mesafeli arama hem de yüksek irtifada hover performansı ister.
- Deniz SAR: Batan tekne, denize düşen kişi ve açık deniz platformu tahliyesi. Uzun havada kalış, yüzdürme sistemi ve vinç öne çıkar.
- Dağ SAR: Kayıp dağcı ve kış koşullarında mahsur kalan kişiler. 6.096 metrelik servis tavanı ve sıcak-yüksek koşullara göre optimize edilmiş tasarım bu görevler için gerekli marjı sağlar.
- Afet sonrası: Deprem ve sel bölgelerinde yaralı tahliyesi ile kurtarma ekiplerinin taşınması. 12 yolcuya kadar kabin kapasitesi ekip ve malzeme taşımada avantaj sağlar.
Programdaki yeri ve açıklanan kullanıcılar
Arama kurtarma, GÖKBEY’in tanıtımından bu yana görev yelpazesinde yer alıyor. 57 adetlik siparişin kurumlara dağılımında Sahil Güvenlik Komutanlığı’nın da yer aldığı basına yansıdı. Ancak SAR kitinin içeriği, sertifikasyon durumu ve bu konfigürasyon için ayrı bir teslimat takvimi resmî olarak açıklanmadı.
Rakamları doğru okumak
SAR performansı, kabine ve gövdeye eklenen görev donanımının ağırlığından doğrudan etkilenir. Vinç, projektör, EO/IR sensör, yüzdürme sistemi ve mürettebat faydalı yükün önemli bir bölümünü tüketir; bu da menzil ve havada kalış süresinin katalog değerlerinin altında kalmasına yol açabilir. Uçuş süresi tablosu teoriktir. Prototip ile seri üretim konfigürasyonu arasındaki farklar da nihai değerleri etkileyebilir.
Sıkça sorulan sorular
GÖKBEY’in arama kurtarma versiyonu var mı? Evet. Arama kurtarma (SAR) konfigürasyonu, TUSAŞ’ın GÖKBEY için tanımladığı görev yelpazesinde yer alıyor. Modüler kabin ve gövde bağlantı noktaları, vinç, projektör ve sensör gibi görev donanımının takılmasına imkân tanıyor.
GÖKBEY’in kurtarma vinci kaç kilogram kaldırıyor? Vinç kapasitesi ve modeli resmî olarak açıklanmadı. Nihai donanım müşteri şartnamesine göre belirleniyor.
GÖKBEY arama bölgesinde ne kadar kalabilir? Resmî verilere göre havada kalış süresi standart yakıtla 3,8 saati, harici yakıt tankıyla 5 saati aşıyor. Görev donanımı ve mesafe, arama bölgesinde geçirilebilecek süreyi azaltır.
GÖKBEY gece arama kurtarma yapabilir mi? Cam kokpit ve 4 eksenli sayısal otopilot gece ve düşük görüş koşullarında pilot iş yükünü azaltmak için tasarlandı. SAR kitinde yer alacak EO/IR sensör ve projektör modelleri resmî olarak açıklanmadı.
Sahil Güvenlik GÖKBEY kullanacak mı? 57 adetlik siparişin dağılımında Sahil Güvenlik Komutanlığı’nın yer aldığı basına yansıdı. Teslimat takvimi ve konfigürasyon ayrıntıları resmî olarak açıklanmadı.
