ASELSAN ve HAVELSAN İlişkisi: “Donanım-Yazılım” Basitleştirmesinin Ötesi
ASELSAN ve HAVELSAN İlişkisi: “Donanım-Yazılım” Basitleştirmesinin Ötesi
ASELSAN ile HAVELSAN’ın ilişkisi genellikle tek cümleyle özetlenir: “ASELSAN donanım yapar, HAVELSAN yazılım yapar.” Bu formül akılda kalıcıdır ama gerçeği eksik yansıtır. ASELSAN da devasa bir yazılım örgütüne sahiptir; radarından haberleşme sistemine kadar her ürünü gömülü yazılımla çalışır. HAVELSAN ise yalnızca kod yazan bir yazılım evi değil, komuta-kontrol sistemlerinden simülatörlere, siber güvenlikten yapay zekâ platformlarına uzanan bir sistem entegratörüdür. Dolayısıyla iki şirketin ilişkisi, kesin bir “donanım/yazılım” sınırı değil, kısmen çakışan, kısmen ayrışan kabiliyetlerin bir haritasıdır.
Her ikisi de TSKGV (Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı) çatısı altında yer alır ve ilginç bir çapraz bağ da vardır: HAVELSAN, ROKETSAN’ın ortaklık yapısında yüzde 4,5 pay sahibidir. Ancak bu analizin odağı, ASELSAN ile HAVELSAN’ın teknoloji alanlarındaki ilişkisidir.
Ölçek ve odak: iki farklı büyüklük sınıfı
İlk fark ölçektedir. ASELSAN yaklaşık 13.000’i aşan çalışanıyla Türkiye’nin en büyük savunma elektroniği kuruluşuyken, HAVELSAN yaklaşık 3.500 çalışanıyla daha odaklı bir yazılım ve sistem şirketidir. Bu, “biri diğerinden iyi” demek değildir; ikisi farklı büyüklük sınıflarında, farklı ağırlık merkezleriyle çalışır.
| Gösterge | ASELSAN | HAVELSAN |
|---|---|---|
| Kuruluş | 1975 | 1982 |
| Ana hissedar | TSKGV ~%74,2 | TSKGV çoğunluk |
| Çalışan | ~13.000+ | ~3.500 |
| Ağırlık merkezi | Savunma elektroniği, radar, EH, haberleşme, aviyonik, sistem | Komuta-kontrol, simülasyon, siber, yazılım, savaş yönetim sistemleri |
| Defense News notu | Top 100’de 43. (2025 listesi) | Listeye ilk giriş 2019 (99., ~295m $) |
Not: Veriler 2024 yılına aittir; HAVELSAN’ın Defense News notu 2019 giriş verisidir ve güncel ölçeği yansıtmaz.
Kabiliyet haritası: nerede çakışıyor, nerede ayrışıyorlar?
İlişkinin özü, kabiliyet örtüşmesinde saklıdır. Bazı alanlar açıkça birine, bazıları açıkça diğerine aittir; bir orta bant ise her ikisinin de faaliyet gösterdiği alanlardır. Aşağıdaki tablo bu üç bölgeyi ayırır.
| Alan | Baskın olan | Açıklama |
|---|---|---|
| Radar, elektro-optik, elektronik harp, aviyonik donanımı | Ağırlıkla ASELSAN | Fiziksel sensör ve elektronik sistem üretimi ASELSAN’ın çekirdeğidir |
| Muhabere/haberleşme sistemleri | Ağırlıkla ASELSAN | Telsiz, güvenli haberleşme donanımı ASELSAN yoğunluklu |
| Simülasyon ve eğitim sistemleri | Ağırlıkla HAVELSAN | Uçuş/taktik simülatörleri HAVELSAN’ın öne çıkan alanı |
| Savaş yönetim sistemleri (deniz) | Ağırlıkla HAVELSAN (GENESIS vb.) | Gemi savaş yönetim yazılımı HAVELSAN geleneğinde |
| Komuta-kontrol (C4ISR) | Her ikisi (çakışan) | Farklı katman ve projelerde her iki şirket de rol alır |
| Siber güvenlik ve yapay zekâ | Her ikisi (çakışan) | Büyüyen alanlar; iki şirket de yatırım yapıyor |
Not: “Baskın olan” ifadesi mutlak tekel anlamına gelmez; proje bazında roller değişebilir. Örnekler kamuya açık ürün alanlarını yansıtır.
Buradaki kritik nokta şudur: komuta-kontrol, siber güvenlik ve yapay zekâ gibi hızla büyüyen alanlar her iki şirketin de yatırım yaptığı ortak bölgelerdir. Bu örtüşme, ilişkiyi zaman zaman “tamamlayıcılık” ile “aynı ihaleye talip olma” arasında bir yere yerleştirir. Ancak savunma projeleri çoğunlukla çok bileşenli olduğundan, iki şirket aynı büyük projenin farklı katmanlarında birlikte de çalışabilir.
Donanım ve yazılım iç içe geçtiğinde
Modern savunma sistemlerinde donanım ile yazılım arasındaki çizgi giderek silikleşir. Bir savaş yönetim sistemi, ASELSAN’ın ürettiği bir radardan gelen veriyi HAVELSAN’ın yazdığı bir yazılım katmanında işleyip bir komuta-kontrol ekranına yansıtabilir. Bu senaryoda iki şirket rakip değil, aynı zincirin ardışık halkalarıdır: biri sensörü ve elektroniği sağlar, diğeri karar-destek ve entegrasyon yazılımını yazar. İşte “donanım ASELSAN, yazılım HAVELSAN” basitleştirmesinin doğru olduğu tek durum budur — ama bu, ilişkinin tamamı değil, yalnızca belirli bir kesitidir.
Çalışan sayısı kıyası (2024)
Sıkça Sorulan Sorular
ASELSAN donanım, HAVELSAN yazılım mı yapıyor?
Bu basitleştirme yalnızca kısmen doğrudur. ASELSAN’ın da büyük bir yazılım örgütü vardır (her elektronik sistem gömülü yazılımla çalışır). HAVELSAN ise yalnızca kod değil, komuta-kontrol, simülasyon ve siber sistemler geliştiren bir entegratördür. Sınır kesin değildir.
İki şirket aynı alanlarda çalışıyor mu?
Bazı alanlarda evet. Komuta-kontrol (C4ISR), siber güvenlik ve yapay zekâ, her iki şirketin de yatırım yaptığı çakışan alanlardır. Radar/EH donanımı ağırlıkla ASELSAN’ın, simülasyon ve deniz savaş yönetim sistemleri ağırlıkla HAVELSAN’ın alanıdır.
ASELSAN ve HAVELSAN ortak mı?
İkisi aynı çatı vakfına (TSKGV) bağlıdır ancak ayrı tüzel kişiliklerdir. Aralarında doğrudan büyük bir hisse ilişkisi değil, aynı ekosisteme aidiyet vardır. Projelerde hem birlikte çalışabilir hem de farklı ihalelerde ayrışabilirler.
HAVELSAN’ın ROKETSAN’da payı mı var?
Evet, HAVELSAN ROKETSAN’ın ortaklık yapısında yüzde 4,5 pay sahibidir. Bu, TSKGV ekosistemindeki çapraz ortaklıklara bir örnektir; ancak HAVELSAN’ın odak alanı yazılım ve sistemlerdir, füze üretimi değildir.
Bir savunma sisteminde ikisi birlikte nasıl çalışır?
Tipik bir örnek: ASELSAN’ın radarı hedefi algılar, veriyi HAVELSAN’ın komuta-kontrol/savaş yönetim yazılımı işler ve operatöre karar desteği sunar. Böylece iki şirket rakip değil, aynı zincirin ardışık halkaları olur.
Hangisi daha büyük?
Çalışan ve gelir ölçeğinde ASELSAN belirgin biçimde daha büyüktür (~13.000+ çalışan). HAVELSAN daha odaklı bir yazılım-sistem kuruluşudur (~3.500 çalışan). Ancak ölçek farkı, iki şirketi kıyaslanabilir kılmaz; farklı işler yaparlar.
Kaynakça
- ASELSAN 2024 Faaliyet Raporu — aselsan.com. Gelir, çalışan ve faaliyet alanları.
- HAVELSAN kurumsal bilgiler — havelsan.com.tr. Faaliyet alanları ve ürün portföyü.
- TSKGV Ortaklıklar — tskgv.org.tr. Çatı vakıf ve çapraz ortaklık yapısı.
- Defense News Top 100 — sektör sıralamaları (HAVELSAN 2019 giriş verisi dâhil).
- Sektörel haber arşivleri — Daily Sabah, Anadolu Ajansı (2024–2026 aktarımları).
