Almanya’nın İlk F-35A’sı Son Montajdan Çıktı: Tören 18 Eylül’de

Almanya’nın Tornado filosunun yerine geçecek F-35A programında somut bir eşik aşıldı. Lockheed Martin, Luftwaffe için üretilen ilk uçağın Teksas’ın Fort Worth kentindeki tesiste son montaj aşamasını tamamladığını, uçağın son işlem hattına geçtiğini duyurdu. Tanıtım töreninin 18 Eylül‘de yapılması planlanıyor.

Alman Savunma Bakanlığı’nın bilgilendirmesine göre, Fort Worth hattında Luftwaffe için yedi uçak daha montaj sürecinde. Almanya toplamda 35 adet F-35A siparişi verdi; tedarik, ABD’nin Yabancı Askerî Satış (FMS) mekanizması üzerinden yürütülüyor.

Uçaklar önce Arkansas’a gidecek

İlk sekiz uçak doğrudan Almanya’ya gitmeyecek. Bu uçaklar, Arkansas eyaletindeki Fort Smith’te bulunan Ebbing Hava Ulusal Muhafız Üssü‘ne teslim edilecek ve Alman pilot ve teknik personelinin eğitiminde kullanılacak. Ebbing, son yıllarda F-35 ve F-16 kullanan müttefik ülkelerin eğitim faaliyetleri için ortak bir merkez hâline getirildi.

Almanya’daki ana konuş üssü ise Rheinland-Pfalz eyaletindeki Büchel olacak. Uçakların 2027 başında operasyonel hâle gelmesi öngörülüyor. Büchel’in seçilmesi tesadüf değil: üs, NATO’nun nükleer paylaşım düzenlemesi kapsamındaki görevi yürüten Alman filosuna ev sahipliği yapıyor.

Neden F-35 alındı?

Almanya’nın F-35 kararı, 2022’de Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından açıklanan 100 milyar avroluk özel savunma fonunun ilk büyük başlıklarından biriydi. Karara giden teknik zorunluluk ise daha eskiydi: Luftwaffe’nin Tornado IDS filosu ömrünün sonuna yaklaşıyordu ve NATO nükleer paylaşım görevi için sertifikalı bir uçağa ihtiyaç vardı. Eurofighter Typhoon bu görev için sertifikalı değildi ve sertifikasyon süreci hem uzun hem maliyetliydi.

F-35A ise B61-12 yerçekimi bombasıyla entegrasyon sürecini tamamlamış durumda. Bu, Almanya’nın kararında belirleyici oldu. Uçağın düşük radar iz özelliği, sensör füzyonu ve veri paylaşım mimarisi de Luftwaffe’nin Typhoon filosuyla birlikte çalışacak “yüksek-alçak karışım” mantığına uygun görüldü.

Avrupa’da F-35 haritası genişliyor

Almanya’nın katılımıyla F-35 kullanan veya sipariş veren Avrupa ülkesi sayısı çift haneye çıkıyor. İngiltere, İtalya, Hollanda, Norveç, Danimarka, Belçika, Polonya, Finlandiya, İsviçre, Çekya, Romanya ve Yunanistan aynı platformda buluşuyor. Bu yoğunlaşma, bakım-idame ve lojistik altyapısının Avrupa’ya kaydırılmasını da beraberinde getiriyor; İtalya’daki Cameri tesisi ve Norveç’teki motor bakım hattı bu ağın parçaları.

Öte yandan tablo tümüyle sorunsuz değil. Blok 4 modernizasyonundaki gecikmeler, TR-3 donanım güncellemesinin yarattığı teslimat birikmesi ve yazılım sertifikasyon takvimi, kullanıcı ülkelerin operasyonel planlamasını zorlayan başlıklar olmayı sürdürüyor.

Türkiye açısından

Türkiye, F-35 programının kurucu ortaklarından biriydi ve programın tedarik zincirinde önemli bir paya sahipti; 2019’da program dışında bırakılmasının ardından Ankara ile Washington arasındaki görüşmeler farklı biçimlerde sürüyor. Türk savunma sanayii bu dönemde MMU/KAAN programına yoğunlaştı ve Hava Kuvvetleri’nin orta vadeli planlaması Eurofighter Typhoon tedariki ile F-16 modernizasyonu üzerine kuruldu. Avrupa’da F-35 filolarının hızla büyümesi, bölge hava kuvvetleri dengesinde beşinci nesil kabiliyetin standart hâle geldiğini gösteriyor — bu da KAAN takviminin ve Typhoon anlaşmasının Türkiye için taşıdığı ağırlığı artırıyor.

Programın maliyeti ve takvimi

Almanya’nın 35 uçaklık F-35A siparişi, mühimmat, yedek parça, eğitim ve altyapı kalemleriyle birlikte ABD tarafından yaklaşık 8,4 milyar dolar değerinde bir Yabancı Askerî Satış paketi olarak onaylanmıştı. Anlaşma 2022 sonunda imzalandı; ilk uçağın montajına ise 2024 sonunda Georgia eyaletindeki Marietta tesisinde ön gövde üretimiyle başlandı.

Programın Almanya ayağında yerli sanayi katılımı da bulunuyor. Rheinmetall, Kuzey Ren-Vestfalya’daki Weeze’de F-35 orta gövde bölümlerinin üretimi için bir tesis kurdu; tesisin uzun vadede yalnızca Alman uçaklarına değil, küresel F-35 tedarik zincirine parça sağlaması planlanıyor. Bu, Almanya’nın FMS üzerinden alım yapan bir müşteri olmakla yetinmeyip programın sanayi tarafında da yer alma tercihini gösteriyor.

Tornado’nun devri kapanıyor

F-35A’nın devralacağı görev, Luftwaffe için 40 yılı aşkın bir dönemin sonu anlamına geliyor. Panavia Tornado, 1980’lerin başından bu yana Alman Hava Kuvvetleri’nin taarruz ve SEAD (düşman hava savunmasının bastırılması) omurgasını oluşturdu. Filonun elektronik harp görevini yürüten Tornado ECR versiyonunun yerine ise ayrı bir çözüm arandı; Almanya bu görev için Eurofighter’ın elektronik harp konfigürasyonuna yatırım yapma kararı aldı.

Bu iş bölümü, Luftwaffe’nin gelecekteki yapısını da belirliyor: F-35A düşük iz gerektiren nüfuz ve nükleer görev, Eurofighter ise hava üstünlüğü, elektronik harp ve genel amaçlı taarruz. İki platformun aynı veri ağında birlikte çalışması, Almanya’nın 2030’lara dönük hava gücü planlamasının merkezinde yer alıyor.