ABD Ordusu Orta Katman Füzesinde Finale İndi: Boeing-Anduril ve Lockheed Karşı Karşıya

Yarış ikiye indi, İsrailli aday elendi

ABD Ordusu’nun uzun süredir kapatmaya çalıştığı bir açık var: Stinger ve 30 mm toplarla donatılmış kısa menzilli hava savunması ile Patriot ve THAAD gibi uzun menzilli sistemler arasındaki katman. Bu aralık, düşük irtifada ve alçak seyir profiliyle gelen füzelere, sürü hâlinde ilerleyen silahlı dronlara ve topçu mühimmatına karşı en zayıf noktayı oluşturuyor. Ordunun bu boşluğu kapatma programının adı IFPC Increment 2 (Dolaylı Ateşe Karşı Koruma Yeteneği, 2. Artım).

Programın ikinci — ve daha yetenekli olması istenen — önleyici füzesi için açılan yarışmada Ordu, eylül ayının ilk yarısında elemeyi tamamladı. Boeing, Anduril ile kurduğu ekibin bir sonraki aşamaya seçildiğini 9 Eylül 2026’da duyurdu. Ordu sözcüsü ertesi gün Lockheed Martin’in de aynı aşamaya geçtiğini doğruladı. Bu iki seçim, üçüncü aday olan İsrailli Rafael’in ABD iştiraki Rafael Systems Global Sustainment’ın yarış dışı kalması anlamına geliyor.

Takvime bakıldığında yarışın ne kadar hızlı işlediği görülüyor. Lockheed Martin ilk fazı Ekim 2025’te almıştı; Boeing-Anduril ekibi Aralık 2025’te sahneye çıktı; Rafael ise Şubat 2026’da yarışa dahil oldu. Yani üç aday, bir yıldan kısa sürede ikiye indi. Ordu sözcüsü, “rekabetçi çalışmaya ilişkin ek bilgilerin uygun zamanda paylaşılacağını” belirtmekle yetindi; sözleşme tutarları ve füzelerin resmî tip adları henüz açıklanmadı.

Bundan sonraki aşama, kâğıt üzerindeki iddiaların sahaya indiği aşama: ayrıntılı tasarım, sistem geliştirme, entegrasyon ve — en önemlisi — Ordu’nun gereksinimlerine karşı rekabetçi yetenek gösterimi. Yani iki firma da füzesini gerçek hedeflere karşı atmak zorunda kalacak.

Bugünkü çözüm: Enduring Shield fırlatıcısı ve yerden atılan Sidewinder

IFPC Increment 2’nin hâlihazırdaki hâli, 2024 sonunda bağlanan ve tavanı 4,1 milyar dolara kadar çıkabilen bir sözleşmeye dayanıyor. Bu sözleşmede iki isim var: Leidos’un iştiraki Dynetics, palet üzerine oturan Enduring Shield fırlatıcısını üretiyor; RTX ise havadan havaya AIM-9X Sidewinder füzesinin yerden atılan sürümünü sağlıyor.

Enduring Shield’in en çok konuşulan özelliği ateş gücü değil, cephane derinliği. Palet formatındaki fırlatıcı, her biri ayrı konteynerde olmak üzere 18 adede kadar AIM-9X taşıyabiliyor. Hava savunmasında bu rakam, radar menzilinden daha belirleyici olabiliyor: sürü hâlinde gelen ucuz dronlara karşı elinizde kaç atım olduğu, tek atımın ne kadar iyi olduğundan daha çok şey ifade ediyor.

Sistem şu sıralar operasyonel hizmete giriyor. Ancak Ordu’nun AIM-9X’ten memnun olmadığı bir nokta var: kızılötesi güdümlü, görsel menzil sınıfı bir hava-hava füzesi olan Sidewinder, alçaktan gelen ve süpersonik hıza çıkabilen seyir füzelerine karşı yeterince uzaktan ve yeterince kesin bir cevap üretemiyor. “İkinci önleyici” arayışının kaynağı tam olarak bu.

Asıl mühendislik sorunu: AMRAAM performansı, Sidewinder ölçüsü

Ordu’nun yeni önleyiciden istediği şey iki cümleyle özetlenebiliyor ve bu iki cümle birbiriyle çelişiyor. Birincisi: performans, kabaca AIM-120D AMRAAM sınıfında olacak — yani aktif radar güdümlü, çok daha uzun menzilli, manevra kabiliyeti yüksek bir füze. İkincisi: gövde ölçüsü AIM-9X kalıbını aşmayacak.

İkinci şart, birincisinin doğal sonucu olan “daha büyük füze” refleksini bilerek engelliyor. Çünkü füzeyi büyütürseniz aynı palete 18 değil belki 8 tane sığdırırsınız; bu da bir batarya için cephane derinliğinin yarıdan fazla erimesi demek. ABD ordusunun üst düzey komuta kademesi son iki yılda tam da bu noktayı öne çıkardı: Kızıldeniz’de, Ukrayna’da ve Orta Doğu’daki angajmanlarda karşılaşılan asıl darboğaz, füzenin iyi olmaması değil, füzenin bitmesiydi.

Dolayısıyla iki firmanın önündeki ödev, hacimsel bir sıkıştırma problemi: AMRAAM sınıfı bir enerji bütçesini, itki profilini ve arayıcı başlığını Sidewinder çapındaki bir tüpe yerleştirmek. Bu, katı yakıtlı roket motoru yoğunluğundan arayıcı başlığı minyatürleştirmesine, kanatçık katlama mekaniğinden termal yönetime kadar bir dizi alt problemi aynı anda çözmeyi gerektiriyor.

Üçüncü ve sessiz şart ise maliyet. Ordu’nun açıkça sayı vermediği ama her brifingde hissettirdiği hedef, vuruş başına maliyeti tehdidin maliyetine yaklaştırmak. Yüz binlerce dolarlık bir füzeyi elli bin dolarlık bir dronun üzerine harcamak, savunanın ekonomik olarak kaybettiği bir denklem.

Lockheed Martin: Cuda mirası ve PAC-3 tecrübesi

Lockheed Martin’in sunduğu çözüm, firmanın 2010’lu yıllarda ortaya attığı Cuda kavramsal füzesini hatırlatan bir görünüme sahip. Cuda, tam da bugünkü şartnamenin sorduğu soruya bir cevaptı: küçük gövde, yüksek performans, çok sayıda taşınabilirlik. Firma, mevcut teknolojileri kullanmakla birlikte yeni geliştirmeleri de tasarıma kattığını belirtiyor.

Lockheed’in asıl kozu, PAC-3 MSE programından gelen birikim. PAC-3 ailesi, “vur-öldür” (hit-to-kill) yaklaşımının — yani patlayıcı yerine doğrudan çarpışmayla imha etmenin — en olgun örneklerinden biri. Firma, yeni önleyicide hem vur-öldür hem de patlayıcı-parça tesirli harp başlığı seçeneklerine açık olduğunu belirtiyor; bu, tehdit yelpazesi genişledikçe tek bir yaklaşıma bağlı kalmama tercihi anlamına geliyor.

Lockheed’in konumu şöyle özetlenebilir: kanıtlanmış öldürme zinciri, olgun üretim hattı ve Ordu’nun hava-füze savunması ekosistemine derin entegrasyon. Yarışmanın “güvenli seçenek” kanadını firma temsil ediyor.

Boeing-Anduril: Temiz sayfa tasarım, açık mimari ve seri üretim iddiası

Boeing-Anduril ekibinin yaklaşımı farklı. Ortaklık, mevcut bir füzeyi uyarlamak yerine temiz sayfa bir tasarım sunuyor. İş bölümü net: Boeing arayıcı başlığı teknolojisini ve kompakt gövde tasarımını getiriyor; katı yakıtlı roket motoru ise Anduril’in roket motoru iş kolu Anduril Rocket Motor Systems tarafından sağlanıyor.

Tasarımın üzerine oturduğu iki iddia var. Birincisi modüler açık sistem mimarisi (MOSA): arayıcı başlığı, güdüm yazılımı ve harp başlığı gibi bileşenlerin, tüm füzeyi yeniden tasarlamadan güncellenebilmesi. İkincisi maliyet ve üretilebilirlik: ekip, füzeyi “seri üretilebilir” olarak tanımlıyor ve bunu bir yan fayda değil, tasarımın çıkış noktası olarak sunuyor. Füzenin bir maketi 2026 Uzay ve Füze Savunma Sempozyumu’nda sergilendi; görsellerde çift takım kanatçıklı bir yapı dikkat çekiyor.

Anduril’in bu denklemdeki varlığı, füzenin kendisinden daha geniş bir anlam taşıyor. ABD’de katı yakıtlı roket motoru üretimi uzun süredir iki büyük oyuncunun elinde ve bu darboğaz, Ukrayna savaşı sonrası artan mühimmat talebinde en görünür kısıtlardan biri hâline geldi. Anduril’in kendi motor hattını bir yarışmanın içine sokması, tedarik zincirini çeşitlendirme çabasının somut bir örneği.

Kısacası bu, iki füze arasındaki bir yarıştan fazlası: “kanıtlanmış performans” okulu ile “ucuz kitle” okulu arasındaki bir tercih. Kazanan, Batı’nın üs hava savunmasında önümüzdeki on yılın fiyat eğrisini de belirleyecek.

Adaylar ve katmanlar bir arada

IFPC Increment 2 nedir, ne işe yarar?

IFPC, açılımıyla “Indirect Fire Protection Capability” (Dolaylı Ateşe Karşı Koruma Yeteneği), ABD Ordusu’nun sabit tesisleri ve ileri konuşlu üsleri koruma programlarının çatı adı. Programın 2. artımı (Increment 2), özellikle seyir füzeleri, insansız hava araçları ve roket-topçu-havan mühimmatına karşı koruma sağlamak üzere tanımlandı.

Mimari üç parçadan oluşuyor: sensörler (radar ve elektro-optik), komuta-kontrol katmanı ve ateşleme unsurları. Ateşleme tarafında bugün Enduring Shield fırlatıcısı ile yerden atılan AIM-9X var. Ordu’nun hedefi, aynı fırlatıcıya takılabilen ikinci ve daha yetenekli bir önleyici ekleyerek tehdit yelpazesini genişletmek. Yani rekabetin galibi, mevcut sistemin yerini almayacak; onun yanına oturacak.

Programın kökeni, ABD kuvvetlerinin son on yılda Orta Doğu’da üslerine yönelen roket ve dron saldırılarında yaşadığı tecrübeye dayanıyor. Bu saldırılar pahalı olmadıkları için tekrarlanabiliyor; savunma tarafındaki her atım ise pahalı olduğu için tekrarlanamıyor. IFPC Increment 2, bu asimetriyi tersine çevirme çabasının adı.

Gösterim aşamasında iki adayın füzeleri, hedef uçaklar ve temsili tehdit profilleri üzerinde denenecek. Bu tür denemelerde genellikle kırmızı-turuncu boyalı, uzaktan kumandalı hedef uçaklar kullanılıyor; bir füzenin “kâğıt üzerinde” iyi olmasıyla gerçek bir hedefi vurması arasındaki fark bu atışlarda ortaya çıkıyor.

Sidewinder ailesi: 70 yıllık gövdenin yeni işi

Yerden atılan AIM-9X’in hikâyesi, aslında havadan havaya bir füzenin kara savunmasına devşirilmesinin hikâyesi. Sidewinder ailesi 1950’lerde ABD Donanması’nda geliştirildi ve kızılötesi güdümlü hava-hava füzelerinin dünya standardı hâline geldi. AIM-9X sürümü ise itki vektör kontrolü, yüksek çözünürlüklü görüntüleyen kızılötesi arayıcı başlığı ve geniş açılı kilitlenme kabiliyetiyle ailenin en gelişmiş üyesi.

Füzenin kara savunmasına uyarlanması, düşük maliyetli ve hazırda bulunan bir stoktan yararlanma mantığına dayanıyordu. Ancak kızılötesi güdüm, hedefin ısı izine bağımlı olduğu için alçak irtifada, sıcak zeminin üzerinde ve karışık hava koşullarında sınırlarına ulaşabiliyor. Aktif radar güdümlü bir önleyiciye geçiş isteğinin teknik gerekçesi tam olarak burada.

Öte yandan AIM-9X’in gövde ölçüsü, tüm program için bir referans hâline gelmiş durumda. Ordu’nun yeni füzeden bu kalıbı korumasını istemesi, cephane derinliğini sabit tutmak kadar mevcut fırlatıcı, konteyner ve lojistik altyapısını da yeniden yazmak zorunda kalmama tercihini yansıtıyor.

Türkiye Açısından Değerlendirme

ABD Ordusu’nun bu yarışmada çözmeye çalıştığı problem, Türkiye’nin hava savunma mimarisinde uzun süredir üzerinde çalıştığı problemle birebir aynı: katmanlar arasında boşluk bırakmamak ve vuruş başına maliyeti tehdidin maliyetiyle orantılı tutmak.

Türkiye bu denklemi tek tek füzeler yerine bir aile mantığıyla kurdu. SUNGUR ve HİSAR-A+ alçak irtifayı, HİSAR-O+ orta irtifayı, SİPER ise uzun menzili üstleniyor; KORKUT 35 mm top sistemi ve GÖKBERK lazer silahı ise denklemin ucuz ucunda duruyor. ÇELİKKUBBE mimarisinin ana fikri, bu unsurları tek bir komuta-kontrol ağı altında birleştirmek. Yani ABD’nin “ikinci önleyici” başlığı altında aradığı şey, Türkiye’de ayrı bir yarışmanın konusu değil, baştan tasarlanan ailenin bir halkası.

Anduril’in katı yakıtlı roket motoruyla yarışa girmesinin altını çizdiği tedarik zinciri meselesi de tanıdık. Türkiye’de katı yakıtlı roket motoru üretimi ROKETSAN bünyesinde yerli olarak yapılıyor; ASELSAN arayıcı başlığı, radar ve komuta-kontrol tarafını sağlıyor. Bu, bir füze programının en kritik iki darboğazının — motor ve arayıcı başlığı — ülke içinde çözülmüş olması anlamına geliyor. ABD’de bu darboğazın açılması için bugün yeni bir oyuncunun yarışmaya sokulması gerekiyor.

Cephane derinliği tartışması ise Türk sistemleri için de geçerli. ÇELİKKUBBE’nin sürü dron senaryolarına verdiği cevapta lazer ve top sistemlerinin öne çıkması, tam olarak ABD’nin şimdi formülleştirmeye çalıştığı mantığın bir başka uygulaması: pahalı füzeyi pahalı hedefe sakla, ucuz tehdide ucuz cevap ver. İki ordunun aynı problemi farklı yollardan çözmesi, önümüzdeki yıllarda ihracat pazarında da karşılaştırma konusu olacak; özellikle Körfez ve Kuzey Afrika’da katmanlı hava savunması talebi hızla büyüyor.

Bundan sonra ne olacak?

Gösterim aşamasının takvimi ve sözleşme tutarları henüz kamuya açıklanmadı. Ordu, ayrıntıların “uygun zamanda” paylaşılacağını belirtmekle yetiniyor. Beklenen akış, iki firmanın da ayrıntılı tasarımı tamamlaması, prototip üretmesi ve rekabetçi atış gösterimine girmesi yönünde.

Gösterimin sonucu yalnızca bir tedarik kararı üretmeyecek. Kazanan füzenin birim maliyeti, üretim hızı ve fırlatıcı başına düşen atım sayısı, NATO ülkelerinin üs savunması yatırımlarında referans noktası hâline gelecek. Avrupa’da dron ve seyir füzesi tehdidine karşı acil bütçe açan ülkelerin, bu yarışmanın sonucunu yakından izlemesi bekleniyor.

Kaynaklar

• Breaking Defense — Army selects Lockheed, Boeing-Anduril team for next phase in IFPC Inc 2 competition
• Anduril — Boeing and Anduril’s Midrange Interceptor Advances in U.S. Army Competition
• Defense Daily — Army Confirms Lockheed Also Advances To Demo Phase Of IFPC Inc. 2 Second Interceptor Competition
• The War Zone — One Of These Missiles Is Set To Be The Army’s Next Mid-Tier Anti-Air Interceptor
• Army Recognition — U.S. Army Advances Boeing-Anduril Mid-Tier Interceptor to Counter Cruise Missiles and Drones

İlgili Haberler

Patriot ve THAAD Artık Aynı Ağdan Ateş Ediyor: ABD Hava Savunmasındaki Sessiz DevrimABD Donanması Kıyı Savunmasında L3Harris’in VAMPIRE Sistemine YöneldiLockheed Martin’e ABD Ordusu’ndan 347 Milyon Dolarlık Hava ve Füze Savunma Prototipi

▶ 4 platformu karşılaştırın →