ABD’den F100 Motorlarına 2036’ya Uzanan Bakım Sözleşmesi: Türkiye de 29 Ülke Arasında
ABD Savunma Bakanlığı (Department of War), F-15 ve F-16 uçaklarında kullanılan Pratt & Whitney F100-PW-220 ve F100-PW-229 motorlarının bakımı, revizyonu ve yedek parça tedariki için yeni bir sözleşme imzaladı. Sabit fiyatlı, belirsiz teslimat/belirsiz miktar (IDIQ) yapısındaki anlaşma 21 ayrı firmaya dağıtıldı ve 30 Eylül 2036’ya kadar yürürlükte kalacak.
Sözleşme, Dış Askeri Satış (Foreign Military Sales / FMS) mekanizması üzerinden imzalandığı için yalnızca ABD’nin kendi filosunu değil, müttefik ve ortak ülkelerin motor tedarik zincirini de kapsıyor. Listede Suudi Arabistan, Arjantin, Avusturya, Brezilya, Kolombiya, Güney Kore, Ekvador, Mısır, Filipinler, Fransa, Yunanistan, Endonezya, İsrail, Japonya, Ürdün, Malezya, Meksika, Hollanda, Pakistan, Polonya, Portekiz, Romanya, Singapur, Güney Afrika, Şili, Tayvan, Tayland, Tunus ve Türkiye olmak üzere 29 ülke yer alıyor.
27 teklif değerlendirildi, iş 21 firmaya dağıtıldı
ABD Savunma Bakanlığı’nın açıklamasına göre sözleşme, 27 teklifin değerlendirildiği rekabetçi bir süreç sonunda imzalandı. ABD merkezli ACMT Inc, Chromalloy’un dört ayrı birimi (Component Services, Gas Turbine, San Diego Corp), Jedco Inc, Paramount Machine Co, PAS Technologies Inc, Ferrotherm LLC, Barnes Group Inc, C.F. Roark Welding & Engineering Co, RTX Corp, Southern Aero Partners Inc, Transaero Inc, Union Machine Co, Wall Colmonoy Corp ve Numet Acquisition Inc firmaları sözleşme kapsamına alındı. Listeye Kanada’dan Schaeffler Aerospace, Belçika’dan Patria Belgium Engine Center ile İsrail Havacılık Sanayii (IAI) bünyesindeki Bedek Aviation Group, Bet Shemesh Engines ve Turbochrome de dahil edildi.
Sözleşme kapsamındaki işler; F100-PW-220 ve F100-PW-229 motorlarının onarımını, genel revizyonunu, yeniden üretimini ve yeni parça imalatını içeriyor. Çalışmalar, yukarıda sayılan firmaların kendi tesislerinde yürütülecek. Sözleşmenin idaresi, Oklahoma eyaletindeki Tinker Hava Üssü’nde konuşlu ABD Hava Kuvvetleri Sürdürme Merkezi’nin (Air Force Sustainment Center) sorumluluğunda olacak.
Haberin çıkış noktası Şili, kapsam Türkiye’yi de içeriyor
Sözleşmeyi gündeme taşıyan gelişme Şili’den geldi: F100-PW-220 motoru, Şili Hava Kuvvetleri’nin (FACh) F-16AM/BM Block 15 MLU filosunu güçlendiriyor ve Şili de kapsama alınan 29 ülkeden biri. Ancak listede Türkiye’nin de bulunması, sözleşmeyi yalnızca Güney Amerika’ya özgü bir habere indirgemiyor; anlaşma küresel ölçekli bir sürdürme çerçevesine dönüşüyor. Türk Hava Kuvvetleri’nin F-16 envanterinde ağırlık General Electric’in F110 motorunda olsa da, erken dönem Block 30 uçakları F100-PW-220 motoruyla uçuyor. Bu motorlara yönelik parça ve bakım desteğinin on yıl öteye taşınması, ilgili filo için öngörülebilir bir tedarik zemini anlamına geliyor.
Bir silah satışı değil, bir sürdürme çerçevesi
IDIQ tipi sözleşmelerde imza anında taahhüt edilen tutar genellikle sembolik düzeyde kalır; nitekim bu sözleşmede de başlangıç ödenek taahhüdü toplam 10 bin 500 dolar (yüklenici başına 500 dolar) olarak kaydedildi. Gerçek harcama, sözleşmenin yürürlükte kalacağı on yıl boyunca ayrı ayrı çıkarılacak görev emirleriyle şekillenecek. Bu nedenle sözleşme yeni bir platform teslimatı ya da silah satışı değil; F100 motor ailesinin dünya genelinde kesintisiz bakım görebilmesini güvence altına alan bir çerçeve anlaşması olarak okunmalı.
FMS sözleşmelerinin bu şekilde çok sayıda ülkeyi tek çatı altında toplaması yeni bir uygulama değil; ABD, müttefik hava kuvvetlerinin motor tedarik zincirini merkezi biçimde yöneterek hem birim maliyetleri düşürmeyi hem de parça tedarikinde süreklilik sağlamayı hedefliyor. Benzer kapsamlı sürdürme sözleşmeleri daha önce F-16’ların diğer büyük motor ailesi olan F110 için de imzalanmıştı. F100 sözleşmesinin 2036’ya kadar uzanması, iki motor ailesinin de en az bir on yıl daha aktif destek göreceğinin ve F-16 filosunun küresel ölçekte uzun süre operasyonel kalmaya devam edeceğinin bir işareti olarak değerlendirilebilir.
Türkiye açısından bakıldığında, bu tür çok uluslu tedarik zinciri sözleşmeleri sadece teknik bir ayrıntı değil; aynı zamanda ABD’nin müttefik hava kuvvetleriyle motor sürdürme alanında kurduğu uzun vadeli ilişkinin de bir göstergesi. Türkiye’nin kendi F-16 filosunu modernize etme ve yeni blok uçak/motor tedarik görüşmelerini sürdürme sürecinde, bu tarz çerçeve sözleşmeler emsal teşkil edebilecek bir arka plan oluşturuyor.
FMS mekanizması neden bu kadar yaygınlaşıyor
Dış Askeri Satış sistemi, alıcı ülkenin doğrudan üreticiyle pazarlık yapması yerine ABD hükümetinin aracı olduğu bir tedarik modeli sunuyor; bu da fiyatlandırmada ve teslimat takviminde devlet garantisi anlamına geliyor. F100 motor ailesi gibi onlarca yıldır üretimde olan bir sistemde, tek tek ülkelerin kendi başına yedek parça sözleşmesi yapması yerine 29 ülkenin talebinin tek bir çerçevede toplanması, hem ABD’li üreticiler için ölçek ekonomisi sağlıyor hem de alıcı ülkelere daha öngörülebilir bir tedarik takvimi sunuyor. Sözleşmenin on yıllık ufku da bu öngörülebilirliğin bir parçası: Hava kuvvetleri, motor parkının ömür döngüsü planlamasını bu tür uzun vadeli çerçevelere göre şekillendirebiliyor.
Kaynaklar:
- Infodefensa, “Contrato de EEUU para sostener motores F100-PW-220/229 al 2036 incluye a los F-16 MLU de la FACh”, 1 Ekim 2026, www.infodefensa.com — Sözleşmenin kapsamı, firma listesi, 29 ülkelik liste ve rakamlar için kullanıldı.
- Defensa.com, “Los F-16 MLU de Chile se beneficiarán hasta 2036 de un nuevo contrato FMS para sus motores F100-PW-220”, 1 Ekim 2026, www.defensa.com — Haberin ikinci kaynaktan doğrulanması için kullanıldı.
