Ukrayna, 16 Gripen E Savaş Uçağı İçin İsveç’le 2,5 Milyar Dolarlık Sözleşme İmzaladı
İsveçli havacılık ve savunma devi Saab, 16 adet Gripen E çok görevli muharip uçağının Ukrayna’ya teslim edilmesi amacıyla İsveç Savunma Malzeme İdaresi (FMV) ile yaklaşık 24,6 milyar İsveç Kronu, yani yaklaşık 2,5 milyar dolarlık bir sözleşme imzaladı. Saab, bu anlaşmayı 30 Haziran 2026’da kamuoyuyla paylaştı.
Sözleşme, Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelensky ile İsveç Başbakanı Ulf Kristersson’un Mayıs 2026’da Uppsala’da gerçekleştirdiği ortak basın toplantısında duyurulan niyet mektubunun en somut adımı niteliğini taşıyor. İki ülkenin liderleri, o toplantıda Ukrayna’nın 20 adede kadar Gripen E/F edinme niyetiyle birlikte İsveç’in kendi envanterinden 16 Gripen C/D’yi de bağışlama planını açıklamıştı.
Sözleşme Detayları ve Teslimat Takvimi
Saab’ın FMV’ye yapacağı teslimat 2029-2030 yılları arasında tamamlanacak. Ayrıca İsveç Hava Kuvvetleri envanterindeki 16 Gripen C/D’nin Ukrayna’ya transferi 2027’nin başında gerçekleştirilmesi öngörülüyor. Finansman yapısı; Avrupa Birliği kredi mekanizması, İngiltere desteği ve İsveç’in kendi filosundaki boşluğu doldurmak üzere ayırdığı kaynakların bileşiminden oluşuyor.
Bu sözleşme, Ekim 2025’te imzalanan ve toplamda 100-150 Gripen E’ye ulaşabilecek kapsamlı bir savunma iş birliği çerçevesinin ilk somut adımını oluşturuyor.
Gripen E’nin Teknik Özellikleri
Gripen E, NATO standartlarıyla tam uyumlu, görüş ötesi mesafe (BVR) hava muharebe yeteneğine sahip modern bir çok görevli muharip uçak. Aktif elektronik tarama dizisi (AESA) radarı, gelişmiş elektronik harp sistemi ve geniş silah entegrasyon kapasitesiyle öne çıkıyor.
Gripen’in görece kısa pistlere uyumlu kalkış-iniş tasarımı ve düşük bakım gereksinimleri, savaş koşullarındaki havacılık operasyonları açısından kritik avantajlar sunuyor. Ukrayna’nın halihazırda F-16’lardan oluşan Batı kökenli filosuna Gripen E’nin eklenmesi, hava muharebe kapasitesinin hem çeşitlendirilmesi hem de genişletilmesi anlamına geliyor.
Bölgesel ve Stratejik Değerlendirme
Ukrayna’nın Batı yapımı muharip uçak filosunu çeşitlendirmesi, NATO’nun Rusya-Ukrayna savaşındaki destek politikasındaki köklü değişimi yansıtıyor. Savaş uçaklarına dayalı bir destek kararı, yalnızca birkaç yıl önce tartışılması bile zor olan bir adım olarak değerlendiriliyordu.
Türkiye açısından bakıldığında Gripen E, KAAN programıyla doğrudan karşılaştırılabilir bir referans noktası sunuyor. Her ikisi de 4,5. nesil muharip uçak kategorisinde yer alırken Türkiye, KAAN’ı 5. nesil teknolojileriyle geliştirme hedefini sürdürüyor. Saab-Ukrayna anlaşması, muharip uçak pazarındaki rekabet dinamiklerini yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor.
Kaynaklar: Saab resmi açıklaması (saab.com) | Breaking Defense | The Aviationist | Defence Express
