Türkiye’nin Savunma Sanayiinde 20 Dönüm Noktası (2026): TOGG’dan KAAN’a Bağımsızlık Yolu

8 Ekim 2026  |  Envanter Medya Savunma Analizi  |  20 bölüm

01 1974 Kıbrıs Harekâtı: Ambargo Travması ve Yerlilik Kararı 1974

Türkiye’nin savunma sanayii dönüşümünün başlangıç noktası, dramatik bir hayal kırıklığıdır. 20 Temmuz 1974’te Türk Silahlı Kuvvetleri, Kıbrıs’taki Rum darbesine müdahale etmek üzere adaya çıkartma yaptığında, bu harekât Ankara’da kısa süre içinde başka bir krizin fitilini ateşledi: ABD Kongresi, silah ambargosu kararı aldı. 1975-1978 yılları arasında uygulanan bu ambargo, Türkiye’nin kritik askeri sistemlerine yedek parça ve yeni teçhizat alamamasına yol açtı.

Ordunun temel silah sistemlerini üreten ya da bakımını yapan ülkenin aynı zamanda bir baskı aracı olarak silah kozu kullanabileceği gerçeği, Ankara’da derin bir siyasi şok yarattı. Dönemin yetkilileri, ordunun bağımlılığının sadece bir tedarik meselesi değil, aynı zamanda ulusal egemenlik meselesi olduğunu açıkça ifade etmeye başladı.

1975 sonrasında kurulan savunma kurumları, o dönemin acısından doğdu. ASELSAN, MKEK’in genişletilmesi, TAI’nin kurulması — hepsinin arka planında 1974’ün dersi yatıyor: dışa bağımlılık bir zayıflıktır, yerlilik ise stratejik bir zorunluluktur.

02 MKEK: Türkiye’nin İlk Yerli Mühimmat Fabrikası 1950’ler–1980’ler

Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu (MKEK), Türkiye’nin savunma sanayiindeki en köklü kuruluşlardan biridir. 1950 yılında Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu adıyla kurulan MKEK, başlangıçta NATO standartlarında mühimmat üretimini hedefledi. Ancak asıl atılımını 1970’lerin ambargo ortamında yaptı.

MKEK’in önemi, sadece ürettiği ürünlerde değil, yarattığı bilgi birikiminde yatıyordu. Fabrikalar, Türk mühendislerin uçak bombası, top mermisi, tüfek fişeği ve patlayıcı kimyasallarını sıfırdan öğrendikleri okullara dönüştü. Bu “öğrenerek üretme” modeli, daha sonra Aselsan, TAI ve Roketsan’ın da benimseyeceği bir paradigma haline geldi.

MKEK bugün 9’dan fazla fabrikasıyla top, hafif silah, patlayıcı, piroteknik ve kimyasal savunma alanında üretim yapıyor. Küçük kalibreli silahlardan 120 mm’lik tank mühimmatına kadar geniş bir yelpaze sunan kurum, Türkiye’nin savunma özerkliğinin görünmez ama vazgeçilmez direğidir.

03 Aselsan’ın Kuruluşu: Elektronik Hâkimiyetin Başlangıcı 1975

Aselsan Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş. kuruluş dönemi” loading=”lazy”>

Kıbrıs ambargosu, Türk ordusunun sadece mühimmat ve silah alanında değil, elektronik haberleşme sistemleri alanında da dışa bağımlı olduğunu açıkça ortaya koydu. Ordu, yedek telsiz bulamıyor, şifreli haberleşme sistemlerini tamir ettiremiyordu. Bu boşluğu kapatmak için 1975’te Türk Silahlı Kuvvetleri Vakfı bünyesinde Aselsan kuruldu.

Başlangıçta yalnızca askeri telsiz üretmek amacıyla kurulan şirket, zamanla savunma elektroniğinin her alanına yayıldı. Radar sistemleri, elektronik harp, komuta-kontrol sistemleri, kızılötesi sensörler, insansız sistem elektroniği — bugün Aselsan’ın faaliyet alanları Türkiye’nin en kapsamlı savunma elektroniği şirketini tanımlıyor.

Aselsan bugün savunma sanayiinin neredeyse her platformuna elektronik katkı sağlıyor: Bayraktar TB2’nin aviyoniği, Altay tankının görüş sistemleri, MİLGEM’in radar seti, HİSAR’ın güdüm elektroniği. Türkiye’nin yerlilik oranını artırdığı her sistemde Aselsan’ın bir bileşeni vardır.

04 Roketsan’ın Kuruluşu: Füze Yolunun Açılması 1988

Roket ve füze teknolojileri, savunma sanayiinin en zorlu alanlarından biridir. Tahrik sistemleri, güdüm elektroniği, savaş başlıkları ve bunları bir arada çalıştıran yazılımlar — her biri bağımsız bir uzmanlık gerektiriyor. 1988’de kurulan Roketsan, Türkiye’nin bu alanda kendi bilgi birikimini oluşturma iradesinin somutlaşmasıdır.

Şirket başlangıçta ABD’li Loral Space & Communications ortaklığıyla kuruldu; lisanslı üretimle başlayıp kademeli olarak özgün tasarıma geçti. Bu “öğrenerek özgünleştirme” modeli, Türk savunma sanayiinin genel stratejisini özetliyor: önce lisans al, sonra içselleştir, ardından geliştir.

Roketsan bugün 30’dan fazla ülkeye ihracat yapıyor ve yılda 10.000’den fazla roket ile güdümlü mermi üretiyor. NATO’nun talep ettiği hassasiyet standartlarını karşılayan sistemler üretiyor olması, Türkiye’nin ittifak içindeki teknolojik konumunu da güçlendiriyor.

05 M60 Modernizasyonu: Yerli Üretim Deneyimi 1990’lar–2000’ler

Türkiye Kara Kuvvetleri, yıllarca ABD yapımı M60 Patton tankını kullandı. Bu tankların modernizasyonu, Türkiye için hem bir zorunluluk hem de bir fırsat oldu. 1990’ların ortasında başlatılan M60T Sabra modernizasyon programı, İsrail firması Elbit ile ortaklaşa yürütüldü; ancak Türk mühendisler süreç boyunca aktif rol üstlendi.

Program, yeni bir ateş kontrol sistemi, termal görüş kamerası, Türk üretimi reaktif zırh ve güncellenen güç sistemi içeriyordu. Türkiye bu süreçte edindiği bilgi birikimini sonraki yıllarda Altay tankı tasarımında kullandı. M60T modernizasyonu, “lisanslı üretim” ile “bağımsız geliştirme” arasındaki köprünün ne kadar kritik olduğunu gösteriyor.

M60T modernizasyonu aynı zamanda Türk savunma şirketlerinin büyük ölçekli kara platformlarındaki sistem entegrasyonu yetkinliğini test ettiği bir alan oldu. Roketsan’ın mühimmatı, Aselsan’ın elektroniği ve yerli bakım-onarım ağı, bu programda ilk kez kapsamlı biçimde bir araya geldi.

06 F-16 Lisanslı Üretimi: Jet Teknolojisine İlk Adım 1980’ler–1990’lar

1985 yılında imzalanan ve “Barış Kartalı” adıyla bilinen anlaşmayla Türkiye, General Dynamics ile F-16 lisanslı üretim sözleşmesi imzaladı. Bu anlaşma, Türkiye’nin jet savaş uçağı teknolojisine ilk kez doğrudan eriştiği tarihi bir dönüm noktasıydı. TUSAŞ (bugünkü TAI) bünyesinde kurulan üretim hattında toplam 232 adet F-16 üretildi.

Programın asıl değeri, üretilen uçak sayısından çok transferin kapsamında yatıyordu. Türk teknisyenler ve mühendisler, modern jet uçağının nasıl tasarlandığını, üretildiğini ve test edildiğini bizzat öğrendi. Uçuş kontrol yazılımları, motor entegrasyonu, aviyonik test prosedürleri — bunların hepsi Türk mühendislerin elleriyle gerçekleştirildi.

F-16 programı aynı zamanda Türk savunma sanayiinin uluslararası kalite standartlarına uyum yeteneğini kanıtladı. ABD Dışişleri Bakanlığı ve Pentagon denetimleri altında üretilen uçakların teslimi, Türk sanayisine güven kazandırdı ve sonraki yıllarda alınacak uluslararası ihalelerin kapısını araladı.

07 TAI’nin Kuruluşu: Havacılık Sanayiinin Temeli 1984

Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TAI), 1984’te TUSAŞ adıyla kuruldu. Başlangıç noktası F-16 üretimiydi; ancak kuruluşun vizyonu çok daha genişti. Yönetim, lisanslı üretimi bir amaç değil, bir araç olarak konumlandırdı. Hedef, Türkiye’nin kendi uçaklarını tasarlayıp üretebilmesiydi.

TAI zamanla sadece uçak üretim tesisi olmaktan çıkıp gerçek anlamda bir havacılık mühendisliği merkezi haline geldi. CN-235 kargo uçağı üretimi, T-129 ATAK helikopterinin entegrasyonu, İnsansız Hava Araçları, ANKA SİHA platformu ve nihayetinde KAAN savaş uçağının tasarımı — bunların hepsi TAI’nin çatısı altında gerçekleşti.

TAI’nin en önemli katkısı, Türkiye’de havacılık mühendisliği kültürü yaratmasıdır. Bugün KAAN programında görev yapan mühendislerin önemli bir kısmı, ANKA ve T-129 programlarında yetişti. Bu nesil aktarımı, savunma sanayiinin en değerli ürünüdür.

08 Altay Tankı Programı: Yerli Ana Muharebe Tankı 2000’ler–Günümüz

Altay programı, 2000’li yılların başında Güney Kore firması Hyundai Rotem ile ortak geliştirme anlaşmasıyla başladı. Hedef açıktı: Türkiye, kendi yerli ana muharebe tankını tasarlayıp üretecekti. Bu, herhangi bir büyük kara kuvvetleri ülkesi için temel savunma yetkinliği olmakla birlikte, teknolojik açıdan son derece zorlu bir projeydi.

Tank tasarımı; zırh metalurjisi, balistik koruma, motor ve şanzıman entegrasyonu, ateş kontrol sistemleri ve elektronik altyapıyı bir arada gerektiriyor. Altay programında bu unsurların büyük bölümü yurt içinde geliştirildi. BMC kara platformunu, Aselsan ateş kontrol ve aviyoniği, Roketsan mühimmatı sağladı.

Altay’ın Türkiye’ye en büyük katkısı, platformun kendisinden çok geliştirme sürecinde edinilen bilgi birikimi oldu. Ağır zırhlı araç tasarımını öğrenen Türk mühendisler, bu deneyimi Kaplan MT (Endonezya ile ortak üretim) ve diğer kara platformlarına aktardı.

09 SSB’nin Yeniden Yapılanması: Stratejik Alımların Merkezi 2017

2017 yılında gerçekleştirilen kapsamlı reform, Savunma Sanayii Müsteşarlığı’nı (SSM) Savunma Sanayii Başkanlığı’na (SSB) dönüştürdü. Bu değişiklik görünürde idari bir düzenlemeydi; ancak arka planda çok daha köklü bir felsefi dönüşümü temsil ediyordu.

Eski SSM modeli, silah alımlarını koordine eden bir kurum olarak işliyordu. Yeni SSB ise Türkiye’nin savunma teknolojisi stratejisini yönlendiren, Ar-Ge’yi finanse eden ve projelerin “yerlilik yüzdesini” takip eden bir politika motoru olarak konumlandırıldı. SSB’nin yönetimine geçtiği projeler arasında KAAN, MİLGEM, HİSAR, Altay ve ATAK gibi Türk savunma sanayiinin vitrindeki tüm büyük platformlar yer alıyordu.

SSB bugün 700’den fazla savunma projesini eş zamanlı yürütüyor ve Türkiye’nin savunma harcamaları içindeki yerlilik oranının yüzde 80’in üzerine çıkmasını hedefliyor. Bu oran 2002’de yaklaşık yüzde 20’ydi.

10 T-129 ATAK Helikopteri: Lisanstan Yerliye Geçiş 2014

T-129 ATAK, İtalya-İngiltere ortak girişimi AgustaWestland’ın A129 Mangusta taarruz helikopterinin Türkiye’ye uyarlanmış versiyonudur. TAI koordinasyonuyla geliştirilen program, 2014’te birinci ATAK teslimatıyla operasyonel hale geldi. Programın özgünlüğü, Türkiye’nin standart lisans üretimiyle yetinmeyip sistemin elektronik altyapısını yerli bileşenlerle dönüştürmesinden geliyor.

Aselsan’ın geliştirdiği ASELFLIR hedef belirleme pod’u, yerli ekranlı kokpit sistemleri ve Roketsan’ın CIRIT, UMTAS füzeleri ile ÇÖKERTME güdümlü bombası — bunların tümü T-129’u, lisanslı üretimin çok ötesine taşıdı. Türkiye hem sistemi işletmeyi hem de geliştirmeyi öğrendi.

T-129’un ihracat sicili de dikkat çekici: Pakistan, programın birincil ihracat müşterisi konumuna geldi; ancak ABD’nin motor ihracat izni konusundaki tutumu ihracat süreçlerini yavaşlattı. Bu gerilim, Türkiye’nin dışa bağımlı motor teknolojisi konusunda ne kadar hassas bir noktada durduğunu bir kez daha hatırlattı.

11 Bayraktar TB2: Dünyayı Değiştiren SİHA 2014–Günümüz

Bayraktar TB2, sadece bir savunma sistemi değil; bir paradigma değişikliğidir. Selçuk Bayraktar liderliğindeki Baykar ekibinin geliştirdiği bu silahlı insansız hava aracı, orta irtifa-uzun havada kalma (MALE) kategorisinde dünya piyasasını altüst etti. Libya’da, Dağlık Karabağ’da, Ukrayna’da TB2’nin etkinliği, hem stratejistlerin hem de savunma endüstrisinin gündemini yeniden biçimlendirdi.

TB2’nin başarısı yalnızca teknik performansından kaynaklanmıyor. İnsansız platformların geleneksel kara kuvvetleri muharebe operasyonlarını nasıl destekleyebileceğini, zırhlı araç ve hava savunma sistemlerini nasıl tehdit edebileceğini somut biçimde kanıtladı. Üstelik Batılı muadillerinin çok altında bir fiyat etiketiyle.

TB2 bugün 40’tan fazla ülkeye ihraç edilmiş ya da satış görüşmeleri sürmektedir. Tek bir platform olarak Türkiye’nin toplam savunma ihracatına katkısı, tarihin herhangi bir dönemdeki tek savunma programının etkisini geçmiştir. TB2, Türk savunma markasının küresel tanınırlık simgesi haline geldi.

12 MİLGEM Projesi: Türkiye Kendi Savaş Gemisini İnşa Ediyor 2011–Günümüz

MİLGEM (Milli Gemi), Türkiye’nin deniz platformlarındaki en kapsamlı yerlilik programıdır. 2000’lerin başında tasarımına başlanan programın ilk gemisi TCG Heybeliada, 2011’de deniz kuvvetlerine teslim edildi. Programın hedefi sadece bir gemi sınıfı üretmek değil, bütüncül bir gemi tasarım ve inşa ekosistemi oluşturmaktı.

İstanbul Teknik Üniversitesi akademisyenlerinin de katkılarıyla yürütülen teknik tasarım süreci, Türkiye’nin gemi mühendisliği kapasitesini ciddi biçimde artırdı. Platformda Aselsan’ın GENESIS muharebe yönetim sistemi, Roketsan’ın füze altyapısı ve yerli sonar sistemleri kullanıldı.

MİLGEM’in en büyük stratejik başarısı, tek bir platform değil, bir platform ailesi yaratmasıdır. Ada sınıfı korvetler, Babür sınıfı fırkateynler ve TCG Anadolu amfibi hücum gemisi — hepsi MİLGEM mirasının taşıyıcıları. Türkiye artık deniz platformu ihraç eden ülkeler arasına girdi.

13 HİSAR Hava Savunma Sistemi: Patriot Bağımlılığına Son 2016–Günümüz

Hava savunma sistemleri, bir ülkenin askeri egemenliğinin en kritik bileşenlerindendir. Türkiye, uzun yıllar boyunca NATO sistemlerine, özellikle ABD yapımı Patriot’a bağımlı kaldı. Her alım talebi siyasi pazarlıklara konu oluyor, sistemlerin operasyonel özerkliği sınırlı kalıyordu.

HİSAR ailesi bu denklemi değiştirmek için tasarlandı. Aselsan ve Roketsan’ın ortak geliştirdiği sistemin üç katmanı var: kısa menzilli HİSAR-A (ve HİSAR-A+), orta menzilli HİSAR-O (ve HİSAR-O+) ve uzun menzilli HİSAR-U. Sistemler 2016’dan itibaren Türk Kara ve Hava Kuvvetleri’ne teslim edilmeye başlandı.

HİSAR ailesi bugün operasyonel; Suriye sınırında, kritik tesislerin çevresinde ve tatbikat sahalarında aktif biçimde kullanılıyor. Uzun menzilli HİSAR-U’nun 2024-2025 testleriyle daha yüksek irtifa ve menzil kapasitesine ulaşması, sistemin ikinci kuşak S-400 tartışmasını da anlamsız kılıyor.

14 Kirpi ve Cobra: Türk MRAP’leri Dünyaya Açılıyor 2000’ler–Günümüz

Mayına Karşı Korumalı Araçlar (MRAP), 2000’lerin ortasında Irak ve Afganistan’daki çatışmalarla birlikte küresel talebin en hızlı arttığı askeri platform kategorisi haline geldi. Türkiye hem yurt içi ihtiyaçlarını karşılamak hem de ihracat fırsatını değerlendirmek amacıyla bu alanda iki kritik platforma yatırım yaptı: BMC’nin Kirpi’si ve Otokar’ın Cobra’sı.

Kirpi, yüksek taban klirensı, V şekilli gövdesi ve modüler zırh yapısıyla doğrudan mayın patlamalarında bile mürettebatı korumayı hedefliyor. Cobra ise daha hafif ve çok görevli yapısıyla keşif ve devriye görevlerine yönelik. Her iki platform, Türkiye’nin terörle mücadele harekâtlarında yoğun biçimde test edildi ve gerçek muharebe koşullarında olgunlaştı.

Kirpi ve Cobra bugün 30’dan fazla ülkede operasyonel. Özellikle Körfez ülkeleri, Orta Asya ve Afrika pazarlarında güçlü bir satış sicili oluşturdular. Bu başarı, Türkiye’nin “muharebe kanıtlı” savunma platformu ihraç eden ülkeler arasına girmesinin en somut göstergelerinden biri.

15 ATMACA Füzesi: Denizden Vurma Gücü 2021–Günümüz

Türk Deniz Kuvvetleri, yıllarca ABD yapımı Harpoon deniz-deniz füzesini kullandı. Her birinin maliyeti, stok yönetimi ve platform entegrasyonu için ABD’ye bağımlılık sürdü. ATMACA, bu bağımlılığı ortadan kaldırmak amacıyla Roketsan tarafından geliştirilen yerli deniz-deniz güdümlü füzesidir.

200 km’yi aşan menzili, aktif radar güdüm başlığı, deniz sıyırma uçuş profili ve gürültü önleme algoritmaları ile ATMACA, modern deniz muharebesi gereksinimlerini tam olarak karşılıyor. 2021’de operasyonel teste başarıyla geçen sistem, MİLGEM fırkateynlerine ve diğer deniz platformlarına entegre ediliyor.

ATMACA aynı zamanda ihracat listesine de girdi. Gelecekte MİLGEM’i satın alan ülkelere entegre paket olarak sunulacak. Türkiye gemi sattığında, geminin füzesini de satıyor — bu, savunma değer zincirinin tamamlanması anlamına geliyor.

16 ÇAKIR ve SOM Füzeleri: Uzun Menzilli Hassasiyet 2010’lar–Günümüz

Hava-yüzey güdümlü silahlar, modern hava harekâtının omurgasıdır. Pilot riski almadan, yüksek irtifadan, hassas biçimde hedef vurabilmek — bu kapasite yalnızca en gelişmiş savunma sanayilerine özgüdür. Türkiye bu alanda iki kritik sistem geliştirdi: SOM (Standoff Mühimmatı) ve ÇAKIR.

SOM, F-16’lardan atılabilen, 250+ km menzilli, düşük imzalı (düşük radar kesit alanına sahip) bir seyir füzesidir. Türkiye’nin yerli seyir füzesi geliştirme programının doruk noktasını temsil ediyor. ÇAKIR ise daha kompakt yapısıyla hem insanlı uçaklardan hem de SİHA’lardan atılabilen küçük çaplı seyir füzesi kategorisini tanımlıyor; TB2 ve AKINCI’ya entegre edilmesi savaş sahasında ciddi bir etki yarattı.

SOM-J varyantı, F-35’in iç silah bölmesine sığacak şekilde tasarlandı; bu özellik Türkiye’nin F-35 programından çıkarılmasına karşın silahın kendi platformlarına entegrasyonunu sürdüreceğinin göstergesi. ÇAKIR’ın AKINCI entegrasyonu ise SİHA’ya seyir füzesi kapasitesi kazandırarak muharebe ekosistemini dönüştürdü.

17 Bayraktar AKINCI: Büyük Yük SİHA Dönemi 2021–Günümüz

Bayraktar AKINCI büyük yük SİHA insansız hava aracı” loading=”lazy”>

TB2’nin başarısı, Baykar’a net bir yol haritası çizdi: daha büyük, daha uzun menzilli, daha ağır silah yükü taşıyabilen bir platform. AKINCI bu yol haritasının ürünüdür. Yaklaşık 1.350 kg toplam ağırlık taşıyabilen AKINCI, TB2’nin iki katından fazla yük kapasitesine sahip.

AKINCI’nın kritik özelliği, sadece büyüklüğü değil; taşıdığı silah yelpazesidir. ÇAKIR seyir füzeleri, SOM-B1/B2, MAM serisi akıllı mikro mühimmat ve TEBER lazer güdüm kitleri — AKINCI’nın silah yükü, düşük maliyetli bir stratejik bombardıman kabiliyetine işaret ediyor. Üstelik iki pilot görev istasyonuyla yönetilebilir yapısı, uzun süreli keşif ve taarruz görevlerini mümkün kılıyor.

2021’de Türk Silahlı Kuvvetleri’ne teslim edilen AKINCI, halihazırda birden fazla ihracat müzakeresi sürecindedir. Baykar’ın Ukrayna’daki fabrikası AKINCI üretimine tahsis edildi; bu gelişme, Türk savunma ihracatının artık platform üretimini de kapsayan küresel bir boyuta taşındığını gösteriyor.

18 KAAN Savaş Uçağı: 5. Nesil Hayal Gerçeğe Dönüşüyor 2023–Günümüz

14 Şubat 2023. Ankara gökyüzünde bir uçak belirdi — Türkiye’nin kendi elleriyle tasarladığı, kendi fabrikasında ürettiği ve kendi pilotlarının kumanda ettiği bir savaş uçağı. KAAN’ın ilk uçuşu, Türk savunma sanayii tarihinin en simgesel anı oldu ve Türkiye’yi kendi muharip uçağını tasarlayan yedinci ülke konumuna getirdi.

KAAN’ın teknik profili dikkat çekici: çift motorlu, çift kuyruklı konfigürasyon, geniş iç silah bölmesi, AESA radar entegrasyonu hedefi ve düşük radar imzası tasarımı. Motorlar şimdilik ABD yapımı F110; yerli motor programı (TEI’nin TF-6000 motorunun geliştirme takvimi) devam ediyor.

KAAN şu anda kapsamlı test ve geliştirme sürecinde. 2030’a kadar ilk operasyonel kabiliyetin kazanılması hedefleniyor. Yerli motor entegrasyonu tamamlandığında Türkiye, uçağı ile motorunu birlikte tasarlayan ve üretebilen nadir ülkeler arasına girecek. Bu, havacılık sanayiinin en üst katıdır.

19 Savunma İhracatı 2020–2026: 4 Milyar Dolar Eşiği 2020–2026

2022 yılında ilk kez 4 milyar doları aşan Türkiye savunma ihracatı, ülkenin küresel savunma tedarik zincirindeki konumunu köklü biçimde değiştirdi. Yalnızca 2002 yılında yaklaşık 250 milyon dolar olan bu rakam, yirmi yılda 20 kattan fazla arttı.

İhracat başarısının arkasında yalnızca iyi ürünler değil, akıllı pazarlama stratejisi de var. Türkiye, platformlarını “muharebe kanıtlı” olarak sunuyor. TB2’nin Dağlık Karabağ ve Ukrayna’daki sicili, onlarca ülkeye en ikna edici satış sunumunu bizzat cephe hatlarında yaptı.

20 2035 Hedefi: Tam Bağımsız Savunma Sanayi 2026–2035

Türkiye’nin savunma sanayii stratejisi, tek tek platformların başarısından çok bir sistem bütünlüğü vizyonuna dayanıyor. 2035 yılına kadar belirlenen başlıca hedefler şunlar: savunma platformlarında yüzde 80’in üzerinde yerlilik oranı, yıllık 10 milyar dolar savunma ihracatı, yerli motor ve malzeme teknolojilerinde tam bağımsızlık ve uzay savunma kapasitesi.

Bu hedeflerin en zorlusu, motor bağımsızlığıdır. KAAN’ın F110 motorunu TEI yapımı TF-6000 ile değiştirmesi, Altay tankı için yerli motor geliştirme programı ve deniz platformlarına yönelik yerli tahrik sistemleri — bunlar 2035 vizyonunun en teknik ağırlıklı boyutunu oluşturuyor. Motor teknolojisi hem en pahalı hem de en uzun öğrenme eğrisi gerektiren alan.

Daha geniş perspektiften bakıldığında, Türkiye’nin 2035 savunma stratejisi teknik bir projeksiyondan çok jeopolitik bir tercih beyanıdır. NATO müttefiklerinden ve Batı tedarik zincirinden tamamen kopmadan, ancak herhangi bir dış aktörün tek başına belirleyici olamayacağı özerk bir savunma kapasitesi kurmak. Bu denge, Türkiye’nin büyük stratejisinin özetidir.

20 Mihenktaşın Özet Tablosu

5 Önemli Sonuç

• 1974’teki ambargo travması, her krizin aynı zamanda bir fırsat olduğunu kanıtladı. Dışlama ve baskı, Türk savunma sanayiinin en güçlü katalizörü oldu.
• Lisanslı üretim, nihai hedef değil araç olarak kullanıldı. F-16 üretimi KAAN’a, T-129 ATAK’a giden yolu açtı. “Öğrenerek üretme” modeli Türkiye’nin en başarılı stratejisi oldu.
• Kurumsal yapı, teknik başarı kadar önemlidir. Aselsan, TAI, Roketsan ve SSB — bunların her biri stratejik bir boşluğu kapatmak için birer araç olarak tasarlandı ve zamanla gücünü katlayan birer ekosisteme dönüştü.
• Muharebe kanıtı, en güçlü ihracat aracıdır. Azerbaycan ve Ukrayna’daki TB2 operasyonları, Türkiye’ye hiçbir fuarın sunamayacağı küresel sergiyi bedelsiz verdi.
• Tam bağımsızlık henüz tamamlanmadı. Motor teknolojisi başta olmak üzere kritik boşluklar sürüyor. 2035, teknik bir hedeften çok Türkiye’nin kendine koyduğu stratejik bir bağlılık beyanı.

Sık Sorulan Sorular

▶ 15 platformu karşılaştırın →