TÜBİTAK SAGE HGK, KGK ve BOZOK Nedir? Ne İşe Yarar? Türkiye’nin Yerli Akıllı Bomba Ailesi

Görsel: TÜBİTAK SAGE

“Aptal Bomba” Nasıl Akıllı Bombaya Dönüşür?

Savaş uçakları onlarca yıl boyunca “aptal” denilen serbest düşen klasik bombaları kullandı. Pilot uçağı hedefin tam üstüne getirir, bombayı bırakır, bomba yerçekimine teslim olur. Sonuç: her zaman hedefin tam üstüne düşmez, etrafa zarar verir, pilotun çok yakına gelmesi gerekir.

1990’larda ABD bu bombalara kuyruk ve burun parçaları ekleyerek “akıllı” hâle getirmeyi başardı. JDAM (Joint Direct Attack Munition) adı verilen bu kit’ler dünyayı değiştirdi: Aynı eski bombayı GPS ve hareket sensörleriyle hassas hâle getirip pilotun uzaktan, güvenli mesafeden vurmasını sağladı.

Türkiye yıllarca bu kit’leri ABD’den aldı. Ama 2010 sonrası Yunanistan’a verilen F-16’lara üstün AIM-120, S-300 satışlarındaki gerilim ve ardından Türkiye’ye F-35 ambargosu — bağımlılığın riskini gösterdi. TÜBİTAK SAGE de yıllarca süren AR-GE sonrasında Türk hava kuvvetlerine yerli akıllı bomba ailesini sundu: HGK, KGK ve BOZOK.

Türkiye, akıllı bomba üreten 5-6 ülkenin arasına girdi. Bugün F-16, F-4 ve hatta SİHA’larımız tamamen yerli yapım güdüm kitleriyle uçuyor. ABD’nin “bunu vermem” deme şansı kalmadı.

SAGE Ailesi Bir Bakışta

Bu rakamların gündelik karşılığı şöyle: SAGE’in akıllı bomba ailesi sayesinde bir F-16, yüzlerce kilometre öteden bombayı bırakıp hedefini bir metre hassasiyetiyle vurabiliyor. Eskiden bunun için pilotun hedefe yakın gelmesi, defalarca sortie yapması gerekiyordu — şimdi tek atışta iş bitiyor.

HGK: Hassas Güdüm Kiti

HGK, klasik 500-2000 librelik Mk-82, Mk-83 ve Mk-84 bombalarına monte edilen bir kuyruk + burun kitidir. Bomba düşerken kit içindeki GPS ve hareket sensörü pozisyonu sürekli hesaplar; kuyruktaki kanatçıklar bombayı doğru hedefe yönlendirir. Hava ne olursa olsun — sis, yağmur, karanlık — sonuç değişmez.

• HGK-82: 500 lb (≈230 kg) Mk-82 için — küçük çaplı taarruz
• HGK-83: 1.000 lb (≈460 kg) Mk-83 için, yüksek irtifadan 28 km menzil
• HGK-84: 2.000 lb (≈900 kg) Mk-84 için — büyük çaplı sert hedef
• LHGK-84: HGK-84 + lazer arayıcı — hareketli hedefleri 3 metrenin altında bir hata payıyla vurabiliyor

HGK ailesi F-16 ve F-4E/2020 uçaklarına sertifikalandı; aynı kit ile farklı bombalar arasında geçiş yapılabiliyor (lojistik kolaylığı). Sahip olduğu MIL-STD 1760 uyumluluğu, NATO’nun her uçağında çalışabilmesi anlamına geliyor.

KGK: Kanatlı Güdüm Kiti — Uzaktan Vurma Sanatı

KGK, HGK’nın bir adım ötesi. HGK’da bomba yerçekimiyle düşer; KGK’da bombaya açılır kanatlar eklenir. Bu sayede bomba uçaktan ayrıldıktan sonra adeta küçük bir planör gibi uzun süre süzülür ve çok daha uzaktan hedefi bulur.

Yüksek irtifadan atıldığında KGK 110 km‘ye kadar menzile ulaşır — yani Trakya’dan atılıp Ege Denizi’nin orta yerinde bir hedefi vurabilir. Düşük irtifadan atıldığında 37 km’ye kadar gider. Hassasiyeti 10 metrenin altı.

Bunun stratejik anlamı şu: KGK ile Türk F-16’ları düşman hava savunma menzilinin dışından hedef vurabiliyor. Pilot tehlikeli bölgeye girmek zorunda kalmıyor. Bu, NATO’da yıllardır sadece ABD’nin kullandığı “stand-off” yeteneği — Türkiye kendi versiyonunu üretti.

BOZOK: SİHA’lar için Mini Akıllı Bomba

HGK ve KGK büyük savaş uçakları için tasarlandı. Ama Türkiye’nin asıl gücü olan Bayraktar TB2, ANKA gibi SİHA’lar bunları taşıyamayacak kadar küçük. SİHA’lara takılacak mini bir akıllı bomba gerekiyordu. SAGE bu boşluğu da doldurdu: BOZOK.

BOZOK adeta minyatür bir akıllı bomba. Sadece 16 kilo ağırlığında, 80 santim uzunluğunda. Bayraktar TB2’ye kolayca asılıyor. Atıldıktan sonra ataletsel sensörle hedefe yönelir; son safhada burnundaki lazer arayıcı başlığı ile hedefe kilitlenir. Yerden ya da başka bir araçtan lazer ışını ile aydınlatılan hedefi bulup vuruyor.

Menzili 17 kilometreden fazla. İki tip harp başlığı seçeneği var: anti-personel ve hibrit (zırh delici + parçacık). Bayraktar TB2’lerin Karabağ, Suriye ve Libya operasyonlarında kullanılan akıllı mühimmatların öncülerinden biri.

SAGE Ailesi — Teknik Özet Tablosu

Aile Genişliyor: GÖZDE, GÖKÇE, KUZGUN

SAGE bu üç ürünle de kalmadı. Aile zaman içinde büyüdü:

Türkiye İçin Ne Anlama Geliyor?

Bu üç ürünün önemi sadece teknik değil, stratejik. Türkiye 2010-2015 arası akıllı bomba sıkıntısı yaşıyordu. ABD’nin satışı sınırlıydı, fiyatı yüksekti, üstüne gerektiğinde silah ambargosu uygulanabiliyordu. SAGE’in HGK ailesi sahaya inince Türk F-16’ları PKK operasyonlarında, Suriye’de, Libya’da yerli akıllı bombalarla görev yapmaya başladı. KGK ile birlikte uzaktan vurma yeteneği eklendi.

BOZOK ise SİHA savaşının kazanılmasındaki önemli halkalardan biri oldu. Karabağ Zaferi’nde TB2’lerin tank ve hava savunma sistemlerini vurduğu mühimmatların yerli versiyonu BOZOK ile sağlandı. Bugün Bayraktar TB2’lerin satıldığı her ülke, isterse yanında SAGE’in BOZOK’unu da satın alabiliyor.

Üstüne, SAGE’in bu birikimi yarın KAAN gibi 5. nesil savaş uçaklarına yeni güdüm kitleri sağlamada kullanılacak. GÖZDE ve GÖKÇE projeleri bu yeni nesli temsil ediyor. Türk Hava Kuvvetleri böylece tamamen yerli bir akıllı mühimmat zincirine sahip oluyor.

Özet

Kaynaklar:

• TÜBİTAK SAGE Güdüm Kitleri Resmi Sayfası — HGK, KGK, BOZOK teknik bilgileri
• Görsel: TÜBİTAK SAGE resmi HGK sayfası logo görseli. Telif TÜBİTAK SAGE’e aittir; tanıtım amaçlı kullanılmıştır.