TS1400: Türkiye’nin İlk Yerli Helikopter Motoru 7 Kartta [Galeri]

Bir helikopterin gövdesi yerli olsa da motoru yabancıysa, satışına başka bir ülke karar verebilir. Türkiye’nin ilk yerli turboşaft motoru TS1400’ü yedi kartta anlattık.

1/7 · Türkiye’nin ilk yerli helikopter motoru

TEI’nin geliştirdiği TS1400, Türkiye’nin tasarımdan üretime kendi imzasını taşıyan ilk turboşaft helikopter motoru. Neden kritik olduğunu yedi kartta anlattık.

2/7 · Gövde yerli, motor yabancıysa?

T129 ATAK’ın motoru CTS800, ABD’li Honeywell ile İngiliz Rolls-Royce’un ortak girişimi LHTEC tarafından üretiliyor. Pakistan’a 30 T129 satışı, ABD motorun ihracat lisansını onaylamadığı için yıllarca askıda kaldı. Gövdesi, silahı ve aviyoniği yerli bir platform, tek bir bileşen yüzünden pazarlanamaz hâle geldi.

3/7 · 2017’den seri teslimata

Turboşaft Motor Geliştirme Projesi, Savunma Sanayii Başkanlığı öncülüğünde 2017’de başladı. Motor 2020’de kamuoyuna tanıtıldı, 2023’te T625 GÖKBEY ile ilk insanlı uçuşunu yaptı. 2026’da tip sertifikasyonu sonlanıyor ve seri teslimat başlıyor.

4/7 · Küçük gövde, büyük güç

TS1400, 1.400 shp güç sınıfında ve 180 kg kuru ağırlığında. 30 saniyelik acil durum testinde 1.740 shp’ye ulaştı; bu değer sürekli çalışma gücü değil, test rekoru.

5/7 · Ölçüler ve mimari

Motor 1.105 mm uzunluğunda ve 404 mm çapında. İki kademeli santrifüj kompresör, ters akışlı yanma odası, iki kademeli yüksek basınç türbini ve tek kademeli güç türbininden oluşuyor. Yakıt ve güç yönetimi FADEC dijital kontrolüyle yapılıyor.

6/7 · Her GÖKBEY’de iki TS1400

T625 GÖKBEY genel maksat helikopteri, iki TS1400 motoruyla uçuyor. GÖKBEY seri teslimat aşamasında ve ilk kullanıcısı Jandarma. Sahada uçan her GÖKBEY, motorun gerçek koşullardaki uçuş saatini artırıyor.

7/7 · Helikopterden savaş uçağına

TS1400, TEI’nin sıfırdan bir gaz türbini motorunu sertifikalandırmayı öğrendiği ilk proje. Bu birikim TF6000, TF10000 ve KAAN’ın motoru gibi daha büyük programlara taşınıyor. Ayrıntılı dosya: TS1400 turboşaft motor neden kritik?

Kartlar: Envanter Medya. Fotoğraflar: Wikimedia Commons — Pasta456 (CC0), CeeGee (CC BY-SA 4.0), Anna Zvereva (CC BY-SA 2.0).