CAPTAS Nedir? Thales’in Denizaltı Avcısı Değişken Derinlikli Sonarı
CAPTAS, Thales’in savaş gemilerinden suya indirilen “değişken derinlikli sonar” (VDS) ailesidir ve denizaltı avında Avrupa’nın referans sistemlerinden biridir. Gövdesi geminin arkasından römork gibi çekilen ve istenen derinliğe indirilebilen sonar, sıcaklık katmanlarının altına saklanan sessiz denizaltıları yakalamak için tasarlanmıştır. 18 donanmanın güvendiği ailenin sipariş sayısı 100’ü aşmıştır.
CAPTAS Nedir?
Açılımı “Combined Active and Passive Towed Array Sonar” (Birleşik Aktif ve Pasif Çekili Dizi Sonarı) olan CAPTAS, denizaltı savunma harbinin (ASW) en kritik sensörlerinden biridir. Sonarın özü, gemiye sabit takılı bir sonarın çözemediği bir sorunu çözer: Okyanusta sıcaklık ve tuzluluk, sesi farklı derinliklerde büker; bir denizaltı bu “akustik gölgelere” saklanabilir. CAPTAS’ın değişken derinlikli gövdesi (VDS) tam da bu gölgenin altına inerek denizaltıyı arar. Aile, gemi boyutuna göre üç sürümde sunulur: CAPTAS-1, CAPTAS-2 ve en güçlüsü CAPTAS-4.
Teknik Özellikler (CAPTAS-4 esas alınarak)
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Sistem tipi | Aktif/pasif değişken derinlikli çekili sonar (VDS) |
| Üretici | Thales |
| Aktif gövde | UMS-4249, dört seramik halkalı çok düşük frekanslı sonar |
| Çalışma frekansı | 900–2100 Hz (aktif) |
| İndirme derinliği | 300 metreye kadar |
| Tipik tespit menzili | 150 km’ye kadar |
| Kapsama | 360° eşzamanlı aktif/pasif gözetleme + sürekli torpido alarmı |
| Sürümler | CAPTAS-1 / CAPTAS-2 / CAPTAS-4 (gemi boyutuna göre) |
Kimler Kullanıyor?
CAPTAS ailesi dünya genelinde 18 donanma tarafından kullanılır ve 100’ü aşkın sistem sipariş edilmiş ya da hizmettedir. CAPTAS-4; Fransa, İtalya, Mısır ve Fas’ın FREMM fırkateynlerini ve İspanya’nın F110 fırkateynlerini donatır. İngiltere’de ise sistem, “Sonar 2087” adıyla Kraliyet Donanması’nın denizaltı savunma fırkateynlerinde görev yapar. Kullanıcılar arasında Fransa, İtalya, Birleşik Krallık ve ABD gibi büyük donanmalar bulunur.
Rakip Sistemler
CAPTAS’ın başlıca rakipleri, değişken derinlikli sonar pazarındaki diğer Batılı üreticilerdir: ABD’den Raytheon/DRS’in sistemleri, İsveç ve diğer Avrupa firmalarının ASW sonarları ve Türkiye’de ASELSAN’ın geliştirdiği millî değişken derinlikli sonar (DÜFAS) çözümleridir. DÜFAS, Türk donanmasının bu alandaki yerli alternatifini oluşturur.
Türkiye ile İlişkisi
Türkiye, denizaltı savunma harbi sonarında ASELSAN’ın millî DÜFAS sistemine yönelmiştir; bu nedenle CAPTAS, Türk donanmasının tercih ettiği bir sistem değildir. Ancak CAPTAS, Türkiye’nin geliştirdiği yerli sonarların uluslararası ölçekteki en önemli rakip ve kıyas noktalarından biridir; teknik karşılaştırmalarda sıkça referans alınır.
Sıkça Sorulan Sorular
- CAPTAS ne işe yarar? Sessiz denizaltıları tespit eden, gemiden suya indirilen değişken derinlikli çekili bir sonardır.
- Değişken derinlikli sonar (VDS) neden önemli? Denizaltıların saklandığı akustik katmanların altına inerek sabit sonarın göremediği hedefleri bulur.
- CAPTAS-4 ne kadar derine iner? 300 metreye kadar; tipik tespit menzili 150 km’ye varır.
- Kaç donanma kullanıyor? 18 donanma; 100’ü aşkın sistem sipariş edilmiş veya hizmette.
- İngiliz “Sonar 2087” nedir? CAPTAS-4’ün Kraliyet Donanması’nda kullanılan İngiliz varyantıdır.
