Sudan Ordusunun Askeri Gücü: Kaç Tank, Savaş Uçağı ve Füze Var? (2026)

Sudan askeri envanteri, kâğıt üzerindeki büyüklüğün tek başına ne anlama geldiğini sorgulatan dosyalardan biri. Global Firepower 2026 verilerine göre ülke 145 ordu arasında 66. sırada; 300 bin aktif personel, 1.055 tank, 8.890 zırhlı araç, 183 askeri hava aracı ve 800 roketatar bulunuyor. Aynı listede savunma bütçesi 394,7 milyon dolar olarak veriliyor — yani Sudan, kendisinden çok daha küçük envanterlere sahip komşularının bütçesinin altında bir kaynakla bu ölçekte bir kuvveti idame ettirmeye çalışıyor. Envanterin ikinci ayırt edici yanı yerlilik: tankların büyük bölümü Askeri Sanayi Kurumu’nun kendi tesislerinde Digna, El-Beşir ve Ez-Zübeyr 2 adlarıyla elden geçirilmiş gövdeler. Üçüncüsü ise dengesizlik: 4.000’i aşan uçaksavar topuna karşılık orta ve uzun menzilli tek bir hava savunma bataryası, 850 kilometrelik Kızıldeniz kıyısına karşılık yalnızca 10 karakol sınıfı deniz unsuru var. Bu yazıda Sudan Silahlı Kuvvetleri’nin kara, hava, füze ve deniz envanteri açık kaynaklara dayanarak tablolarla veriliyor; ardından Türkiye bağlantısı ele alınıyor.

Not: Aşağıdaki envanter rakamları Global Firepower, IISS The Military Balance ve SIPRI gibi açık kaynaklara dayanan yaklaşık değerlerdir.

Sudan Ordusu Hakkında Genel Bilgiler

Sudan Silahlı Kuvvetleri kara, hava ve deniz kuvvetleriyle Cumhuriyet Muhafızları’ndan oluşuyor. Global Firepower 2026 verileri 300 bin aktif personel, 200 bin yedek ve 17.500 paramiliter unsur gösteriyor; toplam 517 bin dolayında bir rakam ortaya çıkıyor. Ülke nüfusu 50,5 milyon, askerlik çağına her yıl 1,3 milyon kişi giriyor. Bu insan kaynağı envanterin kalabalıklığını açıklıyor, ancak envanterin ne kadarının faal olduğu ayrı bir soru: Nisan 2023’te başlayan ve Hızlı Destek Kuvvetleri ile sürdürülen iç savaşta depolar, üsler ve fabrikalar el değiştirdi, önemli miktarda araç ve uçak kaybedildi ya da kullanılamaz hâle geldi. Aşağıdaki tablolar kayıtlı envanteri veriyor; sahadaki faal oran bundan düşük.

Envanterin ikinci belirleyici unsuru yerli sanayi. 1993’te kurulan Askeri Sanayi Kurumu, Sudan savunma üretiminin çatı kuruluşu; bünyesinde 1996’da açılan Yarmuk Sanayi Kompleksi, 2002’de Giad’da kurulan ve zırhlı araç üretim ve bakımını yürüten Elşehid İbrahim Şemseddin Kompleksi, 2005’te kurulan ve hava aracı bakımı ile insansız hava aracı üretimi yapan Safat Havacılık Kompleksi, 1959’dan beri hafif silah mühimmatı üreten Elşecere Kompleksi ve elektro-optik ürünler geliştiren Ezzerka Mühendislik Kompleksi bulunuyor. Kurum, Digna adıyla T-55 gövdesini, El-Beşir adıyla Çin Type 85-IIM’yi, Ez-Zübeyr 2 adıyla Type 59 ailesini, Hatim adıyla İran Boragh’ını, Şerif adıyla BTR ailesini ve Emir adıyla BRDM-2’yi üretiyor ya da elden geçiriyor. Bu haliyle Sudan, ana muharebe tankı sınıfında seri üretim yaptığını ilan eden az sayıdaki Afrika ülkesinden biri; 2013’ten bu yana da bu ürünleri Afrika pazarına satmaya çalışıyor.

Üçüncü unsur tedarik yapısı. Sudan envanteri tek bir kaynağa bağlı değil, tam tersine serideki en çok kaynaklı envanterlerden biri: Rusya’dan T-72, MiG-29SE, Su-24M ve Mi-24/35 ile donanmanın en modern gemileri olan Proje 22460 gövdeleri; Çin’den Type 59D ve Type 62 tankları, WZ-551 ve WZ-523 zırhlıları, A-5C ve F-7M uçakları, K-8 eğitim uçakları, FN-6 omuz füzeleri ve Type-63 roketatarları; İran’dan Boragh temelli araçlar, Mohajer-6 insansız hava araçları ve donanmadaki hücumbotlar; ABD’den eski tedarik dönemine ait M113 ve M163 Vulcan sistemleriyle Swiftships karakol tekneleri; Türkiye’den ise Bayraktar TB2 ve Akıncı. Bu tablonun üzerinde bir de kısıt katmanı var: Birleşmiş Milletler’in Sudan’a yönelik silah ambargosu ülkenin tamamını değil Darfur bölgesini kapsıyor, buna karşılık ABD ve AB’nin savaşla ilgili yaptırım rejimi tedarik kanallarını fiilen daraltıyor.

Kara Kuvvetleri Envanteri

Hava Kuvvetleri Envanteri

Füze ve Hava Savunma Sistemleri

Donanma Gücü

Türkiye Bağlantısı: Türk Savunma Sanayii

Türkiye-Sudan savunma ilişkisinin kurumsal çerçevesi 2017’de kuruldu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Hartum ziyaretinde iki ülke arasında 21 anlaşma imzalandı; bunların içinde Kızıldeniz’deki Osmanlı dönemi limanı Sevakin Adası’nın restorasyonuna ilişkin düzenleme ile güvenlik ve askeri iş birliği anlaşmaları da vardı. Dönemin Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar’ın ziyaretinde askeri eğitim merkezleri kurulması gündeme geldi. 2019’da yönetim değiştikten sonra Sevakin dosyası askıda kaldı ve Türkiye adanın kullanımının sivil amaçlı olduğunu açıkladı; ancak askeri iş birliği kanalı kapanmadı.

İlişkinin bugünkü ağırlık merkezi insansız hava araçları. Uluslararası basına yansıyan sözleşme belgelerine göre Baykar ile Sudan Savunma Sanayii Sistemi arasında 16 Kasım 2023 tarihli bir anlaşma imzalandı; toplam değeri 110,7 milyon avro (yaklaşık 120 milyon dolar) olarak veriliyor ve kapsamında 6 Bayraktar TB2 insansız hava aracı, 3 yer kontrol istasyonu ile 600 mühimmat yer alıyor. Aynı kaynaklara göre ilk sevkiyatlar Ağustos-Kasım 2023 arasında Port Sudan’a ulaştı, 2024 boyunca ilave partilerle takviye edildi.

İkinci aşama Akıncı oldu. Sudan Silahlı Kuvvetleri’nin Bayraktar Akıncı taarruzi insansız hava aracını 2025’te envanterine aldığı açık kaynaklarda doğrulanıyor. Görev paylaşımı da netleşti: Akıncı Darfur gibi uzak bölgelere yönelik uzun menzilli vuruş görevlerinde, TB2 ise Kordofan hattında taktik keşif ve vuruş görevlerinde kullanılıyor. Sudan’ın hiçbir yüzey-yüzey füze hattı bulunmadığı düşünüldüğünde, ordunun derinlik vuruş kabiliyetinin tamamı fiilen bu iki Türk platformuna dayanıyor.

Envanter açısından en dikkat çekici gelişme 13 Temmuz 2026’da yaşandı. Kuzey Kordofan’daki El-Ubeyyid’in kuzeybatısında bir Sudan Akıncı’sının, Hızlı Destek Kuvvetleri’nin kullandığı Çin yapımı CH-95 insansız hava aracını havadan havaya güdümlü mühimmatla düşürdüğü bildirildi. Bir insansız hava aracının başka bir insansız hava aracını havada imha ettiği vakalar hâlâ sayılı; bu olay Akıncı’nın yalnızca taarruz platformu değil, hava-hava görevlerinde de kullanılabilen bir gövde olduğunun sahadaki göstergelerinden biri olarak kaydedildi. Aynı çerçevede Akıncı’nın stratejik ulaşım kavşaklarının üzerinde koruyucu bir hava örtüsü kurmak için kullanıldığı aktarılıyor.

Bundan sonrası dürüstçe okunmalı. Sudan aktif bir iç savaşın içinde; klasik anlamda ihale açan, uzun vadeli tedarik programı yürüten bir pazar değil ve yaptırım ortamı her işlemi karmaşıklaştırıyor. Buna karşılık envanterdeki boşluklar Türk savunma sanayisinin ürün sahibi olduğu alanlarla belirgin biçimde örtüşüyor. Ordunun orta ve uzun menzilli tek bir hava savunma bataryası yok, buna karşılık karşı taraf yoğun biçimde insansız hava aracı kullanıyor; bu tam olarak KORKUT ve GÜRZ gibi alçak irtifa sistemleriyle HİSAR ailesinin çözüm ürettiği eşik. Zırhlı araç tarafında envanterin omurgası hâlâ 1960’ların gövdeleri; Kirpi, Vuran ve Ejder Yalçın sınıfı mayına dayanıklı araçlar bu boşluğu doğrudan karşılıyor. Denizde 850 kilometrelik kıyıya karşılık 10 karakol unsuru bulunması, Katar ve Ürdün’de karakol botu sözleşmeleri imzalayan ASFAT için emsal oluşturuyor. En gerçekçi ilerleme alanı ise platform satışından çok idame ve yerlileştirme: Askeri Sanayi Kurumu’nun mevcut üretim hatlarıyla Türk firmalarının bakım, modernizasyon ve eğitim iş birliği, savaş sonrası dönemde ilişkinin en olası ekseni.

Sıkça Sorulan Sorular

Sudan’ın kaç tankı var? Global Firepower 2026 verilerine göre Sudan envanterindeki toplam ana muharebe tankı sayısı 1.055 dolayında. Bu rakamın büyük bölümü ülkenin kendi ürettiği ya da elden geçirdiği hatlardan oluşuyor: T-55 gövdesi üzerinden üretilen Digna yaklaşık 400 adetle en kalabalık hat; Çin Type 85-IIM temelli El-Beşir yaklaşık 100, Type 59 ailesinden türetilen Ez-Zübeyr 2 ise 50 ile 100 arasında. Bunlara Rusya, Ukrayna ve Belarus kanallarından tedarik edilen yaklaşık 230 T-72AV ve T-72B ile Type 59D, Type 62 ve T-55 ailesinin kalan gövdeleri ekleniyor. Kayıtlı sayı bu olmakla birlikte, 2023’ten bu yana süren iç savaş nedeniyle faal gövde oranının kayıtlı rakamın altında olduğu değerlendiriliyor.

Sudan hangi savaş uçaklarını kullanıyor? Sudan Hava Kuvvetleri’nin muharip envanteri iki başlıkta toplanıyor. Avcı tarafında 37 uçak bulunuyor: yaklaşık 10 MiG-29SE, yaklaşık 12 Chengdu F-7M, 4 MiG-23MS ile faal MiG-21M gövdeleri. Taarruz tarafında ise 36 uçak var: yaklaşık 20 Nanchang A-5C, yaklaşık 12 Su-25K ve yaklaşık 7 Su-24M. Bu tabloya Hongdu K-8 Karakorum eğitim uçakları da eklenmeli; K-8’ler hafif taarruz görevlerinde de kullanılıyor. Envanterin toplam hava aracı sayısı helikopterlerle birlikte 183 dolayında.

Sudan ordusunda hangi Türk silah sistemleri var? İki platform bulunuyor ve her ikisi de insansız hava aracı. Birincisi Bayraktar TB2: uluslararası basına yansıyan sözleşme belgelerine göre Baykar ile Sudan Savunma Sanayii Sistemi arasında 16 Kasım 2023 tarihli, 110,7 milyon avro değerinde bir anlaşma imzalandı; kapsamında 6 TB2, 3 yer kontrol istasyonu ve 600 mühimmat yer alıyordu ve ilk sevkiyatlar 2023 sonbaharında Port Sudan’a ulaştı. İkincisi Bayraktar Akıncı: Sudan Silahlı Kuvvetleri’nin bu platformu 2025’te envanterine aldığı açık kaynaklarda doğrulanıyor ve Akıncı uzun menzilli vuruş görevlerinde kullanılıyor. 13 Temmuz 2026’da bir Sudan Akıncı’sının El-Ubeyyid yakınında Çin yapımı bir CH-95 insansız hava aracını havadan havaya güdümlü mühimmatla düşürdüğü bildirildi.

Sudan’ın hava savunma sistemleri neler? Sudan’ın hava savunması envanterin en dengesiz halkası. Füzeli tarafta örgütlü tek hat, yaklaşık 30 adet kundağı motorlu 9K33 Osa kısa menzilli sistem; bunun yanında omuzdan atılan 9K32 Strela-2M ve Çin yapımı FN-6 füzeleri yaygın biçimde dağıtılmış durumda. Orta ve uzun menzilli tek bir batarya yok: Patriot, S-300 ya da HQ sınıfı bir sistem envanterde bulunmuyor. Buna karşılık namlulu tarafta tablo tersine dönüyor; 4.000’i aşan ZPU serisi, yaklaşık 740 ZU-23-2 ve yaklaşık 200 S-60 57 milimetrelik top ile Afrika’nın en kalabalık uçaksavar parklarından biri söz konusu. Ayrıca ABD yapımı yaklaşık 80 M163 Vulcan kundağı motorlu sistem bulunuyor.

Sudan’ın donanması ne kadar güçlü, denizaltısı var mı? Sudan donanmasının denizaltısı yok; firkateyn ve korvet de bulunmuyor. Global Firepower tasnifindeki 10 deniz unsurunun tamamı karakol sınıfında. Filonun en modern gemileri, Rusya’da Proje 22460 Rubin gövdesi üzerine inşa edilen Kurmuk sınıfı iki karakol gemisi: Kurmuk 111 ve El-Kadarif 112. Bunlara ABD yapımı 35 metrelik iki Swiftships teknesi, İran menşeli bir füzeli hücumbot ve iki toplu hücumbot ekleniyor. Personel sayısı 2.000 dolayında; ana üsler Port Sudan, Flamingo Körfezi ve Nil üzerindeki Hartum nehir üssü. Bu kuvvet, 850 kilometrelik Kızıldeniz kıyısı ve Süveyş-Babülmendep hattındaki konum düşünüldüğünde envanterin en zayıf noktalarından biri.

Son Değerlendirme

Sudan envanteri, sayıların gücü değil idame kapasitesini ölçmenin neden gerekli olduğunu gösteriyor. Kâğıt üzerinde 1.055 tank, 8.890 zırhlı araç, 800 roketatar ve 183 hava aracı var; bunları ayakta tutacak bütçe ise 394,7 milyon dolar. Ülke, ana muharebe tankı sınıfında üretim yapabilen az sayıdaki Afrika ordusundan birine sahip olmasına rağmen orta ve uzun menzilli tek bir hava savunma bataryası, tek bir firkateyn ve tek bir yüzey-yüzey füzesi bulundurmuyor. 2023’ten bu yana süren iç savaş bu dengesizliği daha da keskinleştirdi ve savaşın karakterini değiştirdi: belirleyici unsur artık tank sayısı değil, insansız hava aracı üstünlüğü. Sudan Silahlı Kuvvetleri’nin derinlik vuruş kabiliyetinin tamamının Bayraktar TB2 ve Akıncı üzerine kurulmuş olması, envanterin geleceğinin de ağırlıklı olarak bu eksende şekilleneceğini gösteriyor. Savaş sonrası dönemde Sudan’ın önündeki asıl soru yeni platform almak değil, elindeki devasa ama yaşlı envanteri hangi ortaklıklarla ayağa kaldıracağı olacak.

Kaynaklar

• Global Firepower — Sudan
• IISS — The Military Balance
• SIPRI — Arms Transfers Database
• Wikipedia — Sudan Silahlı Kuvvetleri
• Wikipedia — Askeri Sanayi Kurumu (Sudan)

▶ 6 platformu karşılaştırın →