SIPRI raporu: Dünya yeniden silahlanıyor, askeri harcamalar 2,7 trilyon dolara ulaştı
Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) tarafından yayımlanan 2025 Yıllığı, küresel güvenlik ortamının giderek daha kırılgan hale geldiğini ortaya koydu. Rapora göre artan savaşlar, büyük güç rekabeti ve yeni teknolojilerin askeri alanda hızla yayılması, dünyayı yeni bir silahlanma dönemine taşıyor.
Raporda, 2024 yılında küresel askeri harcamaların 2,7 trilyon dolara ulaşarak tarihi rekor kırdığı belirtilirken, uluslararası güvenlik ortamının son yılların en riskli seviyelerinden birine ulaştığı vurgulandı.
Küresel güvenlik ortamı kötüleşiyor
SIPRI raporuna göre 2024 yılı, birçok bölgede çatışmaların yoğunlaştığı bir dönem oldu. Ukrayna savaşı, Gazze çatışması, Sudan ve Myanmar’daki iç savaşlar küresel güvenlik ortamını doğrudan etkiledi.
Dünya genelinde 49 ülkede silahlı çatışma yaşanırken, çatışmalarda hayatını kaybeden kişi sayısı yaklaşık 239 bine ulaştı. Bu rakam son yılların en yüksek seviyelerinden biri olarak kaydedildi.
Avrupa ise Ukrayna savaşının etkisiyle en fazla savaş kaybının yaşandığı bölge oldu. Rusya’nın Ukrayna topraklarının yaklaşık yüzde 20’sini kontrol ettiği belirtilirken savaşın şiddetinin 2024 boyunca arttığı ifade edildi.
Askeri harcamalar tarihi seviyeye ulaştı
Rapora göre küresel askeri harcamalar 2024 yılında yüzde 9,4 artarak 2,7 trilyon dolara çıktı. Bu artış, son on yıldır devam eden yükseliş trendinin sürdüğünü gösteriyor.
Dünyada en fazla savunma harcaması yapan ülkeler ise şöyle sıralandı:
- ABD – 997 milyar dolar
- Çin – 314 milyar dolar
- Rusya
- Hindistan
- Suudi Arabistan
ABD tek başına küresel askeri harcamaların yaklaşık üçte birini gerçekleştiriyor.
Avrupa’da ise Ukrayna savaşı nedeniyle savunma bütçelerinde hızlı artış yaşandı. NATO ülkelerinin önemli bölümü savunma harcamalarını GSYH’nin yüzde 2’si seviyesine çıkarma hedefini yakaladı.
Küresel silah endüstrisi büyümeye devam ediyor
SIPRI verilerine göre dünyanın en büyük 100 savunma şirketinin toplam gelirleri 632 milyar dolara ulaştı.
En büyük savunma şirketleri listesinde ilk sıraları ABD merkezli firmalar aldı. Lockheed Martin, RTX, Northrop Grumman, Boeing ve General Dynamics listenin ilk beş sırasında yer aldı.
Raporda, savunma sanayiinde özellikle şu teknolojilerin öne çıktığı belirtildi:
- yapay zekâ destekli sistemler
- insansız hava araçları
- elektronik harp
- siber güvenlik çözümleri
Bu alanlardaki yatırımların modern savaşın ihtiyaçlarına göre hızla arttığı ifade edildi.
Nükleer silah yarışının yeniden hızlandığı uyarısı
SIPRI raporuna göre küresel nükleer silah sayısı azalma eğiliminde olsa da yeni bir nükleer rekabet dönemi başlayabilir.
2025 başı itibarıyla dünyada yaklaşık 12 bin 241 nükleer savaş başlığı bulunuyor. Bunların yaklaşık 3 bin 900’ü aktif olarak konuşlandırılmış durumda.
ABD ve Rusya toplam nükleer silahların yaklaşık yüzde 90’ına sahip.
Öte yandan Çin’in nükleer kapasitesini hızlı biçimde artırdığı ve savaş başlığı sayısının 600’e yaklaştığı belirtiliyor.
Füze ve drone teknolojileri savaşın merkezinde
Raporda modern savaşların en dikkat çekici teknolojileri arasında füzeler ve silahlı insansız hava araçları gösteriliyor.
Özellikle Rusya-Ukrayna savaşında füze ve drone saldırıları yoğun şekilde kullanıldı. 2024 yılında Rusya’nın Ukrayna’ya karşı 5 bin 500’den fazla füze ve drone saldırısı gerçekleştirdiği kaydedildi.
Bu durum, hava savunma sistemleri ile insansız sistemlerin modern savaşın en kritik unsurları haline geldiğini gösteriyor.
Yapay zekâ, siber savaş ve uzay rekabeti yükseliyor
SIPRI raporuna göre savaş teknolojileri yalnızca fiziksel silahlarla sınırlı değil.
Yeni dönemde şu alanlar stratejik önem kazanıyor:
- yapay zekâ destekli askeri sistemler
- siber saldırılar ve dijital savaş
- uzay tabanlı askeri sistemler
- hipersonik silahlar
Uzmanlara göre modern savaş artık fiziksel, dijital ve uzay boyutlarının birleştiği çok katmanlı bir yapıya dönüşüyor.
Küresel güvenlik sistemi daha kırılgan hale geliyor
SIPRI raporunun genel değerlendirmesine göre dünya yeni bir güvenlik dönemine giriyor.
Bu dönemin temel özellikleri şöyle sıralanıyor:
- askeri harcamaların hızla artması
- büyük güç rekabetinin sertleşmesi
- nükleer silahların yeniden önem kazanması
- yapay zekâ ve siber teknolojilerin savaşta yaygınlaşması
- silah kontrol mekanizmalarının zayıflaması
Rapora göre bu gelişmeler, uluslararası güvenlik mimarisinin giderek daha kırılgan hale geldiğini gösteriyor.
Etiketler: SIPRI, küresel askeri harcamalar, savunma sanayii, nükleer silahlar, dünya güvenliği, askeri harcama raporu, silahlanma yarışı, savunma teknolojileri, drone savaşları, yapay zekâ ve savaş
