SİPER Nedir? Uzun Menzilli Hava ve Füze Savunma Sistemi: Özellikleri, TSK Envanteri ve İhracat

SİPER uzun menzilli bölge hava ve füze savunma sistemi, ASELSAN, ROKETSAN ve TÜBİTAK SAGE’nin Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) koordinasyonunda geliştirdiği ve Türkiye’nin katmanlı hava savunma mimarisi Çelik Kubbe’nin en üst katmanını oluşturan sistemdir. İlk SİPER bataryası 27 Ağustos 2025’teki Çelik Kubbe teslimat töreninde Türk Silahlı Kuvvetleri’ne teslim edildi; seri üretim sistemlerinin teslimatları ise 2029’a kadar sürecek bir takvimle ilerliyor.

SİPER Nedir, Ne İşe Yarar?

SİPER, stratejik tesisleri ve geniş bölgeleri uzun menzilde hava tehditlerine karşı korumak için tasarlanmış bir bölge hava savunma sistemidir. ASELSAN’ın teknik dokümanlarına göre sistem; savaş uçaklarına, helikopterlere, seyir füzelerine, havadan karaya mühimmata ve stratejik sınıf dahil insansız hava araçlarına karşı etkin olacak şekilde geliştirildi. Dağıtık mimarisi sayesinde sistem unsurları sahaya yayılarak konuşlanabiliyor; kara, hava, deniz ve demiryolu ile taşınabiliyor.

Çelik Kubbe içinde SİPER, alçak irtifada KORKUT ve HİSAR-A+, orta irtifada HİSAR-O+ sistemlerinin üzerinde yer alan uzun menzil katmanını temsil ediyor. Link 16 taktik veri bağı (NATO standardı veri iletişim ağı) ve JREAP üzerinden Hava, Kara ve Deniz Kuvvetleri komuta kontrol unsurlarıyla birlikte çalışabilmesi, SİPER’i tek başına bir silah olmaktan çıkarıp ulusal hava savunma ağının parçası hâline getiriyor.

Sistem iki kademede örgütleniyor. Filo seviyesinde Filo Kontrol Merkezi ve uzun menzilli arama radarı bulunuyor. ASELSAN, bu görev için AESA (aktif elektronik taramalı dizi) ve sayısal hüzme oluşturma altyapısına sahip S-bant ALP 310 radarını geliştirdiğini açıklıyor. Batarya seviyesinde ise atış kontrol merkezi, atış kontrol radarı, füze fırlatma sistemleri, füze taşıma-yükleme araçları, haberleşme sistemleri, destek ekipmanları ve eğitim simülatörü yer alıyor.

Teknik Özellikleri

Tablodaki değerler ASELSAN’ın Mayıs 2025 tarihli SİPER 1 ve SİPER 2 broşüründen alındı. Kamuoyunda sıkça geçen “150 kilometre” ve “30 kilometre irtifa” değerleri SİPER 2 füzesine aittir; ilk envantere giren SİPER 1 için üretici 70 kilometrenin üzerinde menzil ve 20 kilometre irtifa veriyor. Basında SİPER Blok-1 için 100 kilometreyi aşan menzil ifadeleri de yer aldı. ROKETSAN Genel Müdürü Murat İkinci, Blok-2 füzesinin 150 kilometre menzile ulaşacağını açıklamıştı. Füzelerin çift yönlü veri bağıyla atış kontrolüne bağlı kalması ve son safhada kendi radar arayıcısıyla hedefe yönelmesi, sistemin manevra yapan hedeflere karşı etkinliğinin temelini oluşturuyor.

Kim Üretiyor, SSB Projesi mi?

SİPER, 2018 yılında SSB tarafından başlatılan bir projedir. İş bölümü açıktır: ASELSAN radarlar, atış kontrol ve komuta kontrol sistemlerinden, yani sistemin sensör ve elektronik omurgasından sorumludur. ROKETSAN füzeleri geliştirip üretmektedir. TÜBİTAK SAGE ise güdüm teknolojileri, test faaliyetleri ve özellikle yeni nesil füzelerin geliştirilmesinde Ar-Ge ortağı olarak yer almaktadır.

Seri üretim aşamasına geçişi belirleyen sözleşme 17 Aralık 2023’te imzalandı. Bu sözleşmede ASELSAN’ın payı yaklaşık 428,5 milyon avro ve 4,88 milyar TL olarak açıklandı. Sözleşmeye göre füze üretimi 2025-2029 dönemine yayılıyor. Böylece proje, başlangıcından bugüne yaklaşık sekiz yılı geride bırakmış durumda. Mayıs 2026’da SSB Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün, balistik füze savunmasına yönelik SİPER-A füzesinin geliştirildiğini duyurdu. SİPER ailesinin yeni üyeleriyle program uzun soluklu bir yol haritasına dönüştü.

TSK Kullanıyor mu? Teslimatlar ve Durum

Evet. 27 Ağustos 2025’te ASELSAN tesislerinde düzenlenen törende toplam değeri 460 milyon doları aşan 47 araçlık Çelik Kubbe bileşenleri teslim edildi. Bu teslimat kapsamında bir SİPER sistemi ve ona bağlı 10 araç envantere girdi. Sistemin kullanıcısı Hava Kuvvetleri Komutanlığı’dır.

Aralık 2025’te seri üretim SİPER-1 bataryası, Sinop’taki test merkezinde manevra yapan hedefe karşı batarya seviyesinde kabul atışını başarıyla tamamladı. Ocak 2026 başında SSB Başkanı Görgün, ek bir SİPER sisteminin daha hizmete girdiğini ve Çelik Kubbe ağına entegre edildiğini açıkladı. Toplam batarya sayısı resmî olarak paylaşılmıyor; teslimatların sözleşme takvimine uygun şekilde sürdüğü belirtiliyor.

İhracat ve Yabancı Kullanıcılar

SİPER için kamuya açık, teyitli bir ihracat sözleşmesi bulunmuyor. ROKETSAN’ın 2022’deki Indo Defence fuarında Endonezya ile orta ve uzun menzilli katmanlı hava savunma sistemi için anlaşma imzaladığı açıklanmıştı. Bazı kaynaklar bu paketin uzun menzil bileşenini SİPER ile ilişkilendiriyor, ancak firma sözleşmenin ayrıntılarını paylaşmadı. Sistemin Türkiye’de kazandığı operasyonel olgunluk, önümüzdeki dönemde ihracat görüşmelerinde önemli bir referans olacaktır.

Hangi Fuarlarda Sergilendi?

SİPER füzesi ilk kez IDEF 2023’te ROKETSAN standında sergilendi. Aynı fuarda tanıtılan MİDLAS milli dikey atım sistemi ile SİPER Blok-1 füzesinin gemi platformlarında kullanımının önü de açıldı. Sonraki dönemde SİPER, IDEF 2025 ve SAHA 2026 fuarlarında Çelik Kubbe konsepti altında sergilenen hava savunma unsurları arasında yer aldı. SİPER ailesinin yeni üyelerine ilişkin açıklamalar ise 2026 yılında yapıldı.

Yerlilik Oranı ve Kritik Alt Sistemler

SİPER için resmî olarak açıklanmış bir yerlilik oranı bulunmuyor. Bununla birlikte sistemin kritik bileşenleri yerli olarak geliştirildi: füze gövdesi, katı yakıtlı itki sistemi ve harp başlığı ROKETSAN’a, arama radarı ALP 310, atış kontrol radarı, atış kontrol merkezi ve komuta kontrol yazılımı ASELSAN’a, güdüm alanındaki Ar-Ge çalışmaları TÜBİTAK SAGE’ye aittir. Aktif radar arayıcı başlık ve füzelerle çift yönlü haberleşme gibi yetenekler, uzun menzilli hava savunmada dışa bağımlılığı azaltan en kritik halkalar olarak öne çıkıyor.

Dünyadaki Emsalleri

SİPER’in doğrudan emsalleri ABD’nin Patriot sistemi, Fransız-İtalyan SAMP/T, İsrail’in David’s Sling sistemi ve Rusya’nın S-300/S-400 ailesidir. Patriot ve SAMP/T gibi sistemler onlarca yıllık bir birikime dayanırken SİPER, geliştirme kararından ilk batarya teslimatına yaklaşık yedi yılda ulaştı. Sistemin milli veri bağları ve NATO standartlarıyla birlikte çalışabilmesi, Türkiye’ye hem ulusal kontrolü tamamen elinde tutan hem de ittifak ağına bağlanabilen bir uzun menzil yeteneği kazandırıyor.

Sıkça Sorulan Sorular

SİPER’in menzili ne kadar?

ASELSAN’ın 2025 broşürüne göre SİPER 1 için azami önleme menzili 70 kilometrenin, SİPER 2 için 150 kilometrenin üzerindedir. Önleme irtifası SİPER 1’de 20, SİPER 2’de 30 kilometredir.

SİPER’i kim üretiyor?

Sistem ASELSAN, ROKETSAN ve TÜBİTAK SAGE iş birliğiyle SSB koordinasyonunda geliştirildi. Radar ve komuta kontrol ASELSAN’a, füzeler ROKETSAN’a aittir.

SİPER envantere girdi mi?

Evet. İlk SİPER sistemi ve bağlı 10 araç 27 Ağustos 2025’te teslim edildi, Ocak 2026’da ek bir sistem hizmete girdi.

SİPER ihraç edildi mi?

Kamuya açık, teyitli bir SİPER ihracat sözleşmesi bulunmuyor.

SİPER Çelik Kubbe’nin neresinde?

SİPER, Çelik Kubbe’nin uzun menzil ve yüksek irtifa katmanını oluşturuyor; HİSAR ve KORKUT sistemleriyle aynı komuta kontrol ağına bağlanıyor.

Öne çıkan fotoğraf: ASELSAN

Kaynaklar

• ASELSAN – SİPER 1, SİPER 2 ürün sayfası
• ASELSAN – SİPER broşürü (PDF)
• DefenceTurk – SİPER ve HİSAR seri üretim sözleşmesi
• DefenceTurk – Çelik Kubbe’de dev teslimat
• Army Recognition – SİPER-1 Çelik Kubbe ağına entegre edildi
• Türkiye Today – Ek SİPER teslimatı
• Anadolu Ajansı – Roketsan IDEF’23 ürünleri
• Defence Turkey – Murat İkinci: SİPER Blok-2 150 km
• Wikipedia – SİPER

▶ 7 platformu karşılaştırın →