Silah İhracatında En Hızlı Büyüyen Ülkeler
Bir ülkenin silah ihracatının “hızlı büyüdüğünü” söylemek, o ülkenin en büyük tedarikçi olduğu anlamına gelmez — sadece iki dönem arasındaki değişim oranının yüksek olduğu anlamına gelir. SIPRI’nin 9 Mart 2026’da güncellenen Silah Transferleri Veritabanı, 2016-20 ile 2021-25 dönemleri arasında 66 tedarikçi devletin ihracat hacmindeki değişimi ölçüyor. Bu dosya, en büyük 25 tedarikçi arasında bu değişim oranına göre bir sıralama sunuyor; ayrı bir dosyada ele aldığımız “en çok ihracat eden ülkeler” sıralamasından (mutlak pazar payı) farklı bir eksen.
Metodoloji: “hızlı büyüme” neyin ölçüsü?
SIPRI, silah transferlerinin hacmini parasal (dolar) değer yerine kendi geliştirdiği TIV (trend gösterge değeri) birimiyle ölçer. TIV, bir silah sisteminin üretim maliyetini değil, askeri kapasitesini temsil eden standartlaştırılmış bir referans değerdir; yıllık dalgalanmaları yumuşatmak için veriler 5 yıllık dönemler halinde sunulur. Bu dosyadaki “yüzde değişim” rakamları, bir ülkenin 2016-20 dönemindeki toplam TIV hacminin 2021-25 dönemindeki hacmine göre değişimini gösterir — dolar cinsinden gelir, tekil sözleşme büyüklüğü veya program birim maliyeti değildir.
| Rakam türü | Ne ölçer | Bu dosyada nerede kullanıldı |
|---|---|---|
| TIV yüzde değişimi | İki 5 yıllık dönem arasında hacim artışı/azalışı | Ana tablo, ikinci ve üçüncü eksen |
| Küresel pazar payı (%) | Bir ülkenin toplam ihracattaki payı | Tüm tablolardaki pay sütunları |
| İthalat artışı (TIV) | Alıcı ülkenin ithalat hacmindeki değişim | “Neden” bölümündeki talep tarafı verileri |
Silah İhracatında En Hızlı Büyüyen 10 Ülke (2016-20 → 2021-25)
| Sıra | Ülke | 2016-20 payı | 2021-25 payı | Değişim |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Norveç | 0,2% | 1,0% | +349,0% |
| 2 | Belçika | 0,1% | 0,3% | +270,0% |
| 3 | İtalya | 2,2% | 5,1% | +157,0% |
| 4 | Türkiye | 0,9% | 1,8% | +122,0% |
| 5 | Kanada | 0,4% | 0,7% | +82,0% |
| 6 | Çekya | 0,3% | 0,4% | +62,0% |
| 7 | İsveç | 0,6% | 0,9% | +58,0% |
| 8 | İsrail | 3,1% | 4,4% | +56,0% |
| 9 | ABD | 36,0% | 42,0% | +27,0% |
| 10 | Güney Kore | 2,6% | 3,0% | +24,0% |
En Büyük 10 Tedarikçi Arasında Kazananlar ve Kaybedenler
Yukarıdaki liste küçük-orta ölçekli tedarikçileri öne çıkarıyor. Ama asıl çarpıcı tablo, zaten dünyanın en büyük 10 silah ihracatçısı arasında ortaya çıkıyor: ABD, Fransa, Almanya ve Çin’in ihracatı büyürken, İtalya ve İsrail çok daha hızlı büyüdü — Rusya ise bu grupta ihracatı gerileyen tek ülke oldu.
| Ülke | 2021-25 payı | 2016-20 payı | Değişim |
|---|---|---|---|
| ABD | 42,0% | 36,0% | +27,0% |
| Fransa | 9,8% | 8,8% | +21,0% |
| Rusya | 6,8% | 21,0% | -64,0% |
| Almanya | 5,7% | 5,4% | +15,0% |
| Çin | 5,6% | 5,5% | +11,0% |
| İtalya | 5,1% | 2,2% | +157,0% |
| İsrail | 4,4% | 3,1% | +56,0% |
| Birleşik Krallık | 3,4% | 3,3% | +13,0% |
| Güney Kore | 3,0% | 2,6% | +24,0% |
| İspanya | 2,3% | 2,4% | +6,7% |
En Hızlı Gerileyen İhracatçılar
Büyümenin aynası gerilemedir: bir ülkenin pazar payı büyüdüğünde, bu payın bir kısmı başka bir ülkenin kaybından geliyor olabilir. SIPRI’nin en büyük 25 tedarikçi listesinde ihracatı gerileyen yedi ülke var; bunların başında, ihracatının büyük bölümünü Hindistan, Çin ve Belarus’a yapan Rusya geliyor. Rusya’nın gerilemesi esas olarak Cezayir, Çin ve Mısır’a yapılan teslimatlardaki sert düşüşten kaynaklandı.
| Ülke | 2016-20 payı | 2021-25 payı | Değişim |
|---|---|---|---|
| Ukrayna | 1,0% | 0,3% | -66,0% |
| Rusya | 21,0% | 6,8% | -64,0% |
| İsviçre | 0,7% | 0,3% | -51,0% |
| Avustralya | 0,6% | 0,3% | -44,0% |
| Hollanda | 2,1% | 1,2% | -34,0% |
| Brezilya | 0,3% | 0,3% | -9,3% |
| Güney Afrika | 0,4% | 0,4% | -7,2% |
Neden Bu Ülkeler Hızlı Büyüdü?
Avrupa’nın yeniden silahlanması
29 üyeli Avrupalı NATO devletlerinin toplam silah ithalatı 2016-20’den 2021-25’e %143 arttı; bunun %58’i ABD’den geldi. Geri kalan talep, Güney Kore (%8,6), İsrail (%7,7) ve Fransa (%7,4) gibi tedarikçilere yayıldı. Polonya’nın ithalatındaki %852’lik artış, Güney Kore’nin bu listede yer almasının başlıca nedeni.
Körfez’in silahlanma dalgası
Katar’ın ithalatı %106, Kuveyt’inki %805 arttı. İtalya’nın ihracatının %26’sı Katar’a, %17’si Kuveyt’e gidiyor — İtalya’nın %157’lik büyümesinin büyük kısmı bu talepten besleniyor. Norveç’in ihracatının ana alıcıları ise ABD (%33), Ukrayna (%22) ve Romanya (%16); yani Norveç’in büyümesi Avrupa’nın Rusya tehdidi algısına daha yakın.
Rusya’nın pazar kaybı
Rusya’nın ihracatı %64 geriledi; esas olarak Cezayir, Çin ve Mısır’a yapılan teslimatlardaki düşüş nedeniyle. Bu ülkelerin bir kısmının tedarik ihtiyacı, aralarında Çekya ve İsveç’in de bulunduğu başka tedarikçilere kaydı.
Hava savunması ve İHA talebi
SIPRI’ye göre İsrail’in %56’lık büyümesi, yüksek küresel talep gören hava savunma sistemleri üretimine dayanıyor. Türkiye’nin %122’lik büyümesi ise büyük ölçüde İHA ihracatındaki genişlemeyle örtüşüyor (bkz. serideki İHA ihracatı dosyası).
Türkiye: En Büyük 25 Tedarikçi Arasında 4. Sırada
SIPRI verilerine göre Türkiye’nin küresel silah ihracatındaki payı 2016-20’de %0,9 iken 2021-25’te %1,8’e çıktı — %122’lik bir artış. Bu oran, Türkiye’yi (İran hariç tutulduğunda) en büyük 25 tedarikçi arasında en hızlı büyüyen 4. ülke yapıyor; İtalya’nın (%157) hemen ardından, Kanada’nın (%82) önünde. Türkiye’nin 2021-25 dönemindeki başlıca alıcıları Pakistan (%16), BAE (%12) ve Ukrayna (%8,4). Sub-Sahra Afrika’da da Türkiye, ihracatının %11’lik payıyla bölgenin üçüncü büyük tedarikçisi konumunda.
Baykar’a göre Bayraktar TB2 tek başına 36 ülkeye ihraç edildi; bu da Türkiye’nin büyümesinin tek bir ürün ailesine değil, İHA’dan zırhlı araca uzanan geniş bir ihracat tabanına yayıldığını gösteriyor.
Sık Sorulan Sorular
Silah ihracatını en hızlı artıran ülke hangisi?
Türkiye bu sıralamada kaçıncı?
Bu veriler nereden geliyor?
Bazı ülkelerde yüzde artış neden binlerce yüzde çıkıyor?
En hızlı büyüyen ülke ile en büyük ihracatçı aynı şey mi?
Rusya’nın payı neden bu kadar düştü?
Kaynaklar
- SIPRI, “Trends in International Arms Transfers, 2025”, SIPRI Fact Sheet, Mart 2026 — sipri.org
- SIPRI Arms Transfers Database, güncelleme: 9 Mart 2026
