Savunma Sanayiinde 2026’da 15 Milyar Dolarlık Sözleşme: Yıl Sonu Hedefi 20 Milyar Dolar
Türk savunma ve havacılık firmaları 2026’da şu ana kadar 15 milyar dolarlık yeni sözleşmeye imza attı. Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB), yıl kapanmadan bu rakamın 20 milyar dolara çıkmasını bekliyor. Rakamları SSB Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün, 16 Ekim akşamı Bursa’da başlayan “Savunma ve Havacılık Sektöründe Alt Yüklenici ve Tedarik Yönetimi Çalıştayı-2″nin açılışında paylaştı.
Bursa Ticaret ve Sanayi Odası (BTSO) ile Bursa’nın savunma ve havacılık kümelenmesi BASDEC’in ev sahipliğindeki üç günlük buluşma, iki yıl önce yine Bursa’da yapılan ilk çalıştayın devamı. Salonda ana yüklenici şirketlerin yöneticileri ile onlara parça üreten sanayiciler bir aradaydı. Görgün’ün konuşması da büyük ölçüde bu ikinci gruba, yani bir helikopterin, füzenin ya da geminin içindeki binlerce parçayı üreten firmalara seslendi.
“2026 yılı içinde firmalarımız 15 milyar dolarlık yeni sözleşme imzaladı. Yıl sonuna kadar bu rakamın 20 milyar dolara ulaşmasını öngörüyoruz.”
— Prof. Dr. Haluk Görgün, SSB Başkanı
İhracat Son 12 Ayda Yüzde 30 Büyüdü
SSB açıklamasına göre sektör, 2025’i bir önceki yıla göre yüzde 48 artışla 10 milyar doları aşan ihracatla kapatmıştı. Artış bu yıl da sürüyor: İlk dokuz aydaki büyüme yüzde 15,6, son 12 aydaki büyüme ise yüzde 30. Son 12 ayın toplam ihracatı 10,9 milyar dolar.
Görgün, savunma ihracatının Türkiye’nin genel ihracat artışının belirgin biçimde üzerinde seyrettiğini, kilogram başına ihracat değerinin ise ülke ortalamasının 40 katına çıktığını söyledi. Basit bir karşılaştırmayla, aynı ağırlıkta bir savunma ürünü, Türkiye’nin ortalama ihraç malından 40 kat fazla döviz getiriyor. Ürünler 185 ülkeye ulaşıyor ve savunma-havacılık ihracatının yüzde 56’sı NATO müttefiklerine yapılıyor.
| Gösterge | Değer |
|---|---|
| 2026’da imzalanan yeni sözleşme | 15 milyar dolar |
| Yıl sonu sözleşme beklentisi | 20 milyar dolar |
| 2025 ihracatı | 10 milyar doları aştı (yüzde 48 artış) |
| Son 12 aylık ihracat | 10,9 milyar dolar (yüzde 30 artış) |
| İlk 9 aylık ihracat artışı | Yüzde 15,6 |
| İhracat yapılan ülke | 185 |
| NATO müttefiklerinin ihracattaki payı | Yüzde 56 |
| Sektör cirosu / Ar-Ge harcaması | 25 milyar dolar / 3,8 milyar dolar |
| Yerlilik oranı | Yüzde 83 |
| Firma / çalışan / proje | 4 binden fazla / 135 bine yakın / 1.400’ü aşkın |
Kaynak: SSB Başkanı Haluk Görgün’ün 16 Ekim 2026 tarihli Bursa konuşması.
Beş Ana Yükleniciden 16 Bin Firmaya 20 Milyar Dolarlık Sipariş
Konuşmanın alt yükleniciler için en dikkat çekici bölümü, büyümenin aşağıya nasıl aktığına dair rakamlardı. ASELSAN, ROKETSAN, TUSAŞ, HAVELSAN ve STM son üç yılda 16 bini aşkın yurt içi firmayla çalıştı ve bu firmalara toplam 20 milyar doları aşan sipariş verdi. Yurt içindeki açık sipariş tutarı, yani verilmiş ama henüz teslim edilmemiş işlerin toplamı bugün 13,4 milyar doları geçiyor.
Görgün’e göre bu tablo yeni bir sorumluluk da doğuruyor: Artan siparişleri aynı kalitede ve zamanında karşılamak için üretim kapasitesinin büyümesi gerekiyor. Konuşmanın geri kalanı, devletin bu yatırım için sağladığı imkânlar ile firmalardan beklentiler üzerine kuruluydu. Tedarik zincirinin bu görünmeyen halkasını daha önce KOBİ’lerin Türk savunma sanayiindeki rolü dosyamızda ele almıştık.
Ödeme Süresi 22 Günden 7 Güne İndi
İki yıl önceki ilk çalıştayda 144 firmadan 239 katılımcı 28 masada buluşmuş, 1.956 çözüm önerisi çıkmış, ana yüklenicilerle 558 ikili görüşme yapılmıştı. Görgün, o gün öne çıkan dört talebin her biri için somut adım atıldığını söyledi. Bunların başında ödemelerin öngörülebilir olması geliyordu.
SSB proje ödemelerini tamamen dijitale taşıdı. Ödeme evrakı ilgili daire başkanlığına ulaştıktan sonra paranın hesaba geçmesi eskiden ortalama 22 gün sürüyordu; bu süre önce 17 güne, bugün ise ortalama 7 güne indi. Faturanın vadesi ile ödeme arasındaki gecikme de ortalama 50 günden 27 güne, oradan 4 güne düştü. Ana yükleniciler artık alt yüklenicilere yaptıkları ödemeleri düzenli olarak SSB’ye raporluyor.
| Ödeme göstergesi | Eskiden | Ara dönem | Bugün |
|---|---|---|---|
| Evrak sonrası ödeme süresi | 22 gün | 17 gün | 7 gün |
| Vade tarihinden sonraki gecikme | 50 gün | 27 gün | 4 gün |
Diğer üç talep için atılan adımlar da sıralandı. Nitelikli insan gücü için YÖK iş birliğindeki programlarla öğrenciler erkenden sektöre kazandırılıyor. Yurt dışı pazarlara açılmak isteyen firmalar için SAHA 2024, IDEF 2025 ve SAHA 2026’da 111 firmanın fuar katılımı desteklendi; millî katılımlı uluslararası fuarlarda 50 metrekareye kadar stant kirasını SSB karşılıyor ve bunun için Savunma Sanayii Destekleme Fonu’ndan her yıl 7 milyon dolar ayrılıyor. Dördüncü talep olan “yetkinlik arttıkça iş de artsın” beklentisine karşılık ise EYDEP’te seviyesini yükselten firma artık ana yüklenicilerin onaylı tedarikçisi sayılıyor. Bugün yaklaşık 700 EYDEP sertifikalı firma, vakıf şirketleriyle doğrudan çalışıyor.
Döviz Kredisi, Kefalet ve Teminatsız Sipariş Mektubu
Görgün, firmaların kabiliyetini görünür kılan sistemlere ait güncel rakamları da verdi. Firmaların yeteneklerini ana yüklenicilere tanıtan YETEN platformunda 4 binden fazla firma kayıtlı. Endüstriyel Yetkinlik Değerlendirme ve Destekleme Programı (EYDEP) kapsamında 1.800’den fazla firma değerlendirildi; bunların 1.400’ün üzerindeki A, B ve C seviyesinde sertifika aldı.
Finansman tarafında yapılan mevzuat değişiklikleriyle EYDEP A ve B sertifikalı firmalar döviz kredisi kullanabiliyor ve dövizle sözleşme yapabiliyor. Bu firmalar reeskont kredisi ile yatırım taahhütlü avans kredisinde “savunma sanayii firması” tanımına dâhil edildi. KOSGEB kredi limitleri EYDEP seviyesine bağlandı. Kredi Kefalet Programı’yla bugüne kadar 1.600 firma 11 milyar liranın üzerinde kredi kullandı. Tedarikçi Finansman Desteği sayesinde vakıf şirketleriyle yapılan sözleşme ya da alınan sipariş mektubu tek başına kredi teminatı olarak kabul ediliyor, firmadan ek teminat istenmiyor.
SSB’nin doğrudan verdiği destekler de konuşmada yer aldı. Savunma Sanayii Destekleme Fonu her yıl 25 milyon dolarlık yatırım kredisi sağlıyor. Bugüne kadar 549 firmanın 93,8 milyar liralık yatırımı için teşvik belgesinin yolu açıldı; yalnızca bu yıl 34 firmanın 12 milyar liraya yakın yatırımına uygunluk verildi. 2026’da SSB’ye iletilen 307 talep değerlendirilip proje süreci başlatıldı.
Alt Yüklenicilerden Beş Beklenti
Konuşmanın son bölümü bir “karne” niteliğindeydi. Görgün, nakit akışı, nitelikli eleman bulma ve maliyetlerde yaşanan sıkıntıları bildiklerini söyledikten sonra önümüzdeki dönem için beş başlık sıraladı:
- Kapasite ve teslimat: Prototipten seri üretime geçerken kapasitenin artırılması ve teslimat takvimine uyulması.
- EYDEP’te seviye atlama: C seviyesindeki firmaların B’ye, B’dekilerin A’ya yükselmesi.
- Güncel YETEN kaydı: Ana yüklenicilerin aradığı kabiliyeti doğru firmada bulabilmesi için bilgilerin güncel tutulması.
- Parçadan alt sisteme: Parça üretiminden alt sistem ve kritik bileşen üretimine geçilmesi, kendi ürününü tasarlayan bir yapıya kavuşulması.
- Finansal disiplin ve insan kaynağı: Mali disiplinin korunması, nitelikli personele yatırım yapılması ve ana yüklenicilerin girdiği pazarlarda kendi markasıyla iş yapılması.
Beklentilerin yalnızca alt yüklenicilere yönelik olmadığını da ekledi. Ana yüklenicilerden, alt yüklenicileri tasarımın erken aşamasında işe dâhil etmelerini ve ödeme disiplinini korumalarını istedi. “Kapasitesini artırmasını beklediğimiz bir alt yüklenicinin, önündeki işi ve teslimat takvimini mümkün olduğunca erken görebilmesi gerekiyor” dedi. Bir sonraki çalıştayda bu beş alandaki ilerlemenin birlikte değerlendirileceğini söyledi.
Görgün, hedefi yerli katkıyı alt sistem ve kritik bileşen düzeyine taşıyan, büyük ölçekli üretimde rekabet edebilen ve kendi markasıyla ihracat yapan bir alt yüklenici ağı olarak özetledi. Ana yüklenicilerin uzun vadeli hedefleri için TUSAŞ’ın 2035 hedeflerine, yerliliğin neden önemsendiğine dair arka plan için Milli Savunma Sanayi Nedir? yazımıza göz atabilirsiniz.
Kaynaklar
- Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) açıklaması, SSB Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün’ün “Savunma ve Havacılık Sektöründe Alt Yüklenici ve Tedarik Yönetimi Çalıştayı-2” açılış konuşması, Bursa, 16 Ekim 2026.
