Royal Navy’de Tarihi Adım: 1. Otonom Filo Resmen Kuruldu
İngiltere Kraliyet Donanması (Royal Navy), 5 Kasım 2026’da Portsmouth Deniz Üssü’nde (HMNB Portsmouth) donanma tarihinde bir ilke imza attı: insansız deniz araçlarını kalıcı bir birlik çatısı altında toplayan 1. Otonom Filo (1st Autonomous Squadron) resmen hizmete girdi. Naval News’un 9 Kasım’da Royal Navy’nin basın bildirisine dayandırarak aktardığına göre yeni birlik, donanmanın insansız sistemlere geçişinde sembolik değil, operasyonel bir eşik anlamı taşıyor.
Filo, bir Type 23 sınıfı fırkateynin mürettebat büyüklüğüne denk, yaklaşık 180 personelden oluşuyor. Personel, kesintisiz görev kapasitesi sağlamak amacıyla iki vardiya halinde çalışacak şekilde organize edildi. Birlik, donanmanın daha önce insansız tekneler üzerinde yürüttüğü deneysel “Project Beehive” programının yerini alıyor ve bu çalışmaları kalıcı bir operasyonel yapıya dönüştürüyor.
Kuruluş töreni kapsamında Portsmouth Limanı’nda sahil tabanlı bir kontrol merkezinden yönetilen iki farklı insansız yüzey aracı (USV) sergilendi: Kraken Technology Group imzalı K3 tipi tekneler ve “Rattler” olarak adlandırılan platform. Bu araçlar, mürettebatlı gemilerle birlikte veya onların önünde keşif, gözetleme ve risk taşıyan görevleri üstlenmek üzere tasarlandı.
1. Otonom Filo, Royal Navy’nin “Hibrit Donanma” (Hybrid Navy) vizyonunun somut ilk yapı taşlarından biri. Bu vizyon, mürettebatlı, mürettebatsız ve otonom platformların aynı harekât resmi içinde birlikte çalıştığı bir donanma yapısını hedefliyor. İngiltere hükümeti, bu dönüşümü desteklemek için önümüzdeki dört yıl boyunca toplam 1,5 milyar sterlinlik bir yatırım planı ayırdığını açıkladı.
Project Beehive, filonun temelini oluşturan tekne filosunu Kraken Technology Group’tan yaklaşık 12,3 milyon sterlin değerinde bir sözleşmeyle temin etmişti; sözleşme kapsamında yirmi adet K3 Scout tipi insansız tekne alınmıştı. Bu teknelerin kullanıcıları arasında daha önce Sahil Kuvvetleri Filosu (Coastal Forces Squadron) ve 47 Komando Kraliyet Deniz Piyadeleri de yer almıştı; dolayısıyla 1. Otonom Filo, sıfırdan kurulan değil, yıllara yayılan deneme-yanılma sürecinin devlet kadrosuna taşınmış hâli.
Sürecin her zaman sorunsuz ilerlemediğini gösteren örnekler de var. Rattler tipi teknelerden biri, geçtiğimiz dönemde Portsmouth Limanı’nda “kontrollü bir eğitim tatbikatı” sırasında 55 fit boyundaki bir yelkenli tekneyle çarpışmış ve olay hâlâ soruşturma konusu. Buna karşılık, beş USV’nin İskoçya açıklarında 500 mil uzaktan uzaktan kumanda edildiği bir tatbikat, sistemin kalabalık olmayan açık sularda daha olgun bir performans sergilediğini ortaya koymuştu. Bu tablo, insansız deniz araçlarının yoğun liman trafiğiyle entegrasyonunun, açık deniz operasyonlarına kıyasla hâlâ daha hassas bir mühendislik ve prosedür sorunu olduğunu gösteriyor.
İngiltere Savunma Bakanı Wes Streeting, kuruluş töreninde yaptığı açıklamada askeri gücün artık yalnızca platform sayısıyla değil, teknolojik uyum hızıyla ölçüldüğünü vurguladı: “Bugün askeri gücü belirleyen en önemli etken, kimin daha hızlı yenilik yapabildiğidir.” Filo Komutanı Tümamiral Steve Moorhouse ise adımın donanma için bir ilk olduğunu belirterek, “Royal Navy daha önce hiç yapmadığı bir şeyi yapıyor” dedi.
Birliğin Komutanı Binbaşı Helen Coxon, filonun amacının insansız deniz araçlarını cephe hattında operasyonel olarak kullanmak için gerekli beceri ve taktikleri geliştirmek olduğunu söyledi. Kabiliyet Hızlandırma Takımı Lideri Binbaşı James Wagstaffe ise ekibin görevinin yeni teknolojiyi denizcilere olabildiğince hızlı ulaştırmak olduğunu ifade etti.
Gelişme, NATO donanmaları arasında insansız deniz sistemlerine yönelik ilginin hızla arttığı bir döneme denk geliyor. Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik savaşında Karadeniz’de mürettebatsız deniz araçlarının Rus donanma birliklerine karşı etkili biçimde kullanılması, birçok NATO üyesini benzer kabiliyetlere yatırım yapmaya yöneltmişti. Royal Navy’nin adımı, bu eğilimin büyük bir NATO donanmasında kalıcı bir organizasyon yapısına dönüştüğü ilk örneklerden biri olarak öne çıkıyor.
Benzer bir eğilim Amerika Birleşik Devletleri donanmasında da gözleniyor; ABD Donanması, denizaltı savunma harbi ve seyir güvenliği alanlarında insansız sistemleri rutin tatbikat takvimine dahil etmiş durumda. Uzmanlar, mürettebatlı platformların pahalı ve kısıtlı sayıda olmasına karşın insansız teknelerin görece düşük maliyetle çoğaltılabilir “kitlesel” bir kuvvet oluşturabildiğine dikkat çekiyor; bu da özellikle Baltık ve Karadeniz gibi dar ve yoğun sularda caydırıcılık hesaplarını değiştiren bir unsur olarak değerlendiriliyor.
Türkiye de insansız deniz araçları alanında benzer bir ivme kazanmış durumda. ARES Shipyard ve Meteksan iş birliğiyle geliştirilen silahlı insansız yüzey aracı ULAQ, Sefine Tersanesi’nin MARLIN’i ve Havelsan’ın USV-12 platformu, Türk savunma sanayisinin Mavi Vatan doktrini çerçevesinde bu alana yaptığı yatırımların örnekleri arasında yer alıyor. Royal Navy’nin kalıcı bir otonom filo kurması, müttefik donanmalar arasında bu teknolojilerin artık deneysel aşamadan operasyonel aşamaya geçtiğinin bir göstergesi olarak okunabilir.
Kaynaklar:
- Naval News, “First-Ever Autonomous Royal Navy Squadron Launches as Part of Investment in Hybrid Operations”, 9 Kasım 2026 — https://www.navalnews.com/naval-news/2026/11/first-ever-autonomous-royal-navy-squadron-launches-as-part-of-investment-in-hybrid-operations/ (Royal Navy basın bildirisine dayanan haber metni ve doğrudan alıntılar için kullanıldı)
