Raytheon 1.000. ESSM Block 2 Füzesini Teslim Etti: NATO Konsorsiyumu Üretimi Ayda 65 Füzeye Çıkarıyor
ABD Donanması, 2 Kasım’da Raytheon öncülüğündeki sanayi ekibinin 1.000. Gelişmiş Deniz Serçesi Füzesi (ESSM) Block 2 füzesini teslim ettiğini duyurdu. Kilometre taşı, 28 Ekim’de Raytheon’un Arkansas eyaletindeki Camden tesisinde kutlandı. Şirket, önümüzdeki üç yılda aylık üretimi yaklaşık 45 adetten 65 adede çıkarmayı hedefliyor.
500. füzenin tesliminden bu yana yaklaşık 16 ay geçti; Raytheon geçen yıl 350’den fazla füze teslim etti. Bu, üretim hızının belirgin biçimde arttığını gösteriyor. Şirket, aylık 65 füzelik hedefe ulaşmak için bu yıl içinde sermaye yatırımları yaptığını açıkladı ve birden fazla yıllık tedarik talebini tek seferde paketleyerek müşterilere maliyet avantajı sunmayı planlıyor.
Türkiye’nin de içinde olduğu 11 ülkelik konsorsiyum
ESSM Block 2’nin alıcısı yalnızca ABD Donanması değil. Program, PMX-312 ofisi üzerinden yürütülen NATO SeaSparrow Konsorsiyumu çatısı altında yönetiliyor ve üretim, konsorsiyumun sanayi ortakları arasında paylaşılıyor. Konsorsiyumun 11 üyesi arasında Avustralya, Belçika, Kanada, Danimarka, Almanya, Yunanistan, Hollanda, Norveç, Portekiz, İspanya ve Türkiye yer alıyor. İhtiyaçların koordinasyonunu NATO SeaSparrow Proje Ofisi (NSPO) üstleniyor.
Türkiye’nin kurucu üyelerinden biri olduğu bu çok uluslu yapı, üretim hattındaki her hızlanmanın konsorsiyum üyesi donanmaların tedarik takvimini de doğrudan etkilediği anlamına geliyor. Aylık üretimin 45’ten 65 füzeye çıkması, konsorsiyum genelinde bekleme sürelerinin kısalması ve gelecekteki sipariş planlamasının daha öngörülebilir hale gelmesi anlamına gelebilir.
Block 2’yi öncekinden ayıran özellikler
ESSM Block 2, 2021’de ilk operasyonel yeteneğine (IOC) ulaştı. Füzenin önceki nesildeki güdüm bölümünü tamamen yeniliyor ve çift modlu aktif/yarı-aktif X-bant arayıcı başlık ekliyor. Bu değişiklikle birlikte füzenin ön gövde çapı 8 inçten 10 inçe büyüdü. Aktif arayıcı sayesinde füze, atış yapan geminin hedefi aydınlatmasına gerek kalmadan uçuşun son safhasında hedefi kendi başına izleyebiliyor.
Yeni çift bantlı (S ve X bandı) verici-alıcı sistemi, uçuş sırasında veri bağlantısı kurulmasına imkân tanıyor. Savaş başlığı ve güdüm-kontrol bölümünde de iyileştirmeler yapıldı. Üretici, bu geliştirmelerin füzenin mevcut kinematik zarfı içinde kalarak düşük radar kesit alanına sahip hedeflere, daha kalabalık saldırı dalgalarına ve elektronik karşı tedbirlere karşı etkinliği artırmayı hedeflediğini belirtiyor.
Sıradaki adım: NSV
NATO SeaSparrow Proje Ofisi, “Sonraki Önemli Varyant” (Next Significant Variant, NSV) olarak adlandırılan bir sonraki geliştirmeyi planlıyor. Yeni varyantın, mevcut Mk 41 dikey fırlatma hücrelerine dört füzelik paketler halinde (quad-pack) sığabilmesi için 10 inçlik çapı koruması bekleniyor. Açık ve modüler bir mimari ile konsorsiyum üyelerinin paylaşabileceği teknolojiler ön planda tutuluyor.
2026’nın başında bir sanayi günü düzenlendi, yılın üçüncü çeyreğinde ise kaynak arama (sources-sought) duyurusu yayımlandı. Program, Eylül 2029’a kadar bir Kilometre Taşı B (Milestone B) tedarik kararı almayı planlıyor ve rekabetçi bir tedarik yaklaşımı izleniyor.
Yetkili açıklamaları
PMX-312 program yöneticisi Albay (Dz.) John Bowman, kilometre taşını “1.000. ESSM Block 2 füzesinin teslimi önemli bir başarıdır” sözleriyle değerlendirdi. Raytheon’un Deniz Platformu Füzelerinden Sorumlu Başkan Yardımcısı Misty Holmes ise geçen yıl 350’den fazla füze teslim ettiklerini belirterek şunları söyledi: “Önümüzdeki üç yıl için hedefimiz, aylık yaklaşık 45 füzeden 65 füzeye çıkmak.”
Değerlendirme
ESSM Block 2’nin üretim artışı, tek başına bir şirket haberinden daha fazlasını ifade ediyor: NATO’nun ortak füze tedarik modelinin, artan talebe karşı ne kadar hızlı uyum sağlayabildiğinin bir göstergesi. Mevcut üretim sözleşmesi 2027’nin başında sona eriyor; bu nedenle önümüzdeki aylarda konsorsiyum üyelerinin yeni sözleşme ve NSV’ye geçiş takvimi konusunda vereceği kararlar, programın orta vadeli seyrini belirleyecek. Türkiye açısından kritik soru, ulusal hava savunma mimarisinin bu ortak platformla ne ölçüde entegre kalacağı ve yerli sistemlerle nasıl tamamlanacağı olacak.
Kaynaklar:
- Naval News, “Raytheon continues ESSM Block 2 production ramp-up as programme marks 1,000th missile delivery” (Richard Scott, 3 Kasım 2026) — kilometre taşı, üretim hedefleri, konsorsiyum üyeleri, teknik özellikler ve NSV bilgileri için kullanıldı. Bağlantı
