Rakamlarla Türk Savunma Sanayiinin 25 Yılı: 62 Projeden 1.400 Projeye

Türk savunma sanayiinin son 25 yılı, tek bir cümleyle özetlenebilir: 62 projeden 1.400 projeye, 248 milyon dolarlık ihracattan 10 milyar dolar bandına. Bu dosya, dönüşümü platformlar üzerinden değil, rakamlar üzerinden okuyor. Projelerin tek tek hikâyesi için Son 25 Yılın Öne Çıkan Projeleri ana dosyamıza bakabilirsiniz.

Dört göstergede dönüşüm

40 kat

ihracat artışı (2002→2025)

1.400+

aktif proje (2002: 62)

~100 milyar $

proje hacmi (2002: ~5,5 milyar $)

5 şirket

dünyanın en büyük 100 savunma şirketi listesinde

İhracat: 248 milyon dolardan 10 milyar dolar bandına

Savunma Sanayii Başkanlığı verilerine göre 2002 yılında 248 milyon dolar olan savunma ve havacılık ihracatı, 2025 itibarıyla 10 milyar dolar bandına ulaştı; resmî açıklamalarda bu, yaklaşık 40 katlık bir büyüme olarak kayda geçti. Türkiye bugün savunma ihracatında dünyada 11. sırada yer alıyor ve savunma ürünlerini çok sayıda ülkeye satıyor. Bu tablo, tek bir ürünün değil bir ürün ailesinin sonucudur: insansız hava araçları ihracatın vitrinini oluştururken zırhlı araçlar, deniz platformları, füze sistemleri ve elektronik harp çözümleri hacmin geri kalanını taşıyor.

Proje portföyü: 62’den 1.400’e

2002’de Türkiye’nin yürüttüğü savunma projesi sayısı 62, toplam proje bütçesi yaklaşık 5,5 milyar dolardı. Bugün aktif proje sayısı 1.400’ü aşmış durumda; tedarik sürecindeki projelerle birlikte hacim 100 milyar dolar seviyesinde ifade ediliyor. Sayının kendisi kadar bileşimi de önemli: portföy artık modernizasyon ağırlıklı değil; özgün tasarım platformlar, kritik alt sistemler ve motor programları ağırlık kazandı.

Şirketler ligi: listede sıfırdan beş şirkete

2002’de dünyanın en büyük 100 savunma şirketi listesinde tek bir Türk şirketi yoktu. Bugün ASELSAN, TUSAŞ, ROKETSAN, ASFAT ve MKE bu listede yer alıyor. Yerlilik oranı ise resmî açıklamalara göre yüzde 80 seviyesine ulaştı; dışa bağımlılık yüzde 20’nin altına indi. Bu, her kalemde bağımsızlık anlamına gelmiyor — motor ve bazı kritik bileşenlerde tedarik hâlâ hassas bir başlık — ancak ana yüklenici katmanında tablo 25 yıl öncesiyle kıyaslanamaz durumda.

Rakamların arkasındaki üç kırılma

Birincisi tedarik krizleriydi: ihracat izinleriyle tıkanan helikopter satışları ve F-35 programından çıkarılma, yerlileştirmeyi tercihten zorunluluğa çevirdi. İkincisi operasyonel tecrübe: sınır ötesi harekâtlar ve Karabağ-Ukrayna sahaları, Türk sistemlerine dünya çapında görünürlük kazandırdı. Üçüncüsü ölçek yatırımı: BMC’nin Ankara tank tesisi, ASELSAN’ın Oğulbey Teknoloji Üssü ve üç tersanede eş zamanlı fırkateyn inşası, prototip başarısını seri üretim kapasitesine dönüştürüyor.

Sık sorulan sorular

Türk savunma sanayii ihracatı 2025’te ne kadar oldu?

Resmî açıklamalara göre savunma ve havacılık ihracatı 2025’te 10 milyar dolar bandına ulaştı; 2002’deki 248 milyon dolara göre yaklaşık 40 katlık artış anlamına geliyor.

Türkiye savunma ihracatında dünyada kaçıncı sırada?

Resmî açıklamalarda Türkiye’nin savunma ihracatında dünyada 11. sırada olduğu belirtiliyor.

Hangi Türk şirketleri dünyanın en büyük 100 savunma şirketi arasında?

ASELSAN, TUSAŞ, ROKETSAN, ASFAT ve MKE, dünyanın en büyük 100 savunma şirketi sıralamasında yer alıyor.

Savunma sanayiinde yerlilik oranı kaç?

Resmî açıklamalara göre yerlilik oranı yüzde 80 seviyesinde; dışa bağımlılık yüzde 20’nin altına indi. Motor ve bazı kritik bileşenler bu ortalamanın gerisinde kalan alanlar.