Pentagon ‘Uygun Maliyetli Kitle Füzeleri’ (FAMM) programını başlattı

ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), düşük maliyetli ve seri üretime uygun seyir füzeleri geliştirmek amacıyla üç savunma şirketiyle yeni anlaşmalar imzaladığını duyurdu. “Uygun Maliyetli Kitle Füzeleri Ailesi” (Family of Affordable Mass Missiles-FAMM) olarak adlandırılan programda; anlaşmalardan biri, füzelerin nakliye uçaklarının arka rampasından atılabilmesini öngörüyor. Adım, ABD’nin pahalı ve sınırlı sayıda üretilen hassas mühimmat stoklarını, ucuz ve yüksek adetli sistemlerle tamamlama arayışının bir parçası olarak öne çıkıyor.

Anlaşma yapılan üç şirket

Washington Times’ın 16 Temmuz tarihli haberine göre anlaşmalar; Virginia merkezli CoAspire ile California merkezli Anduril Industries ve Zone 5 firmalarıyla imzalandı. Zone 5’in Norveçli Kongsberg’e ait olması, programın uluslararası tedarik bağlantılarına da işaret ediyor. Pentagon’da programdan sorumlu Müsteşar Duffey, anlaşmaların “savunma sanayii tabanını genişletmeyi, kabiliyetleri daha hızlı sahaya sürmeyi ve inovasyonu finanse etmek için özel yatırımı çekmeyi” hedeflediğini belirtti.

Anlaşmalar, yedi yıllık sabit asgari miktar ve önceden kilitlenmiş fiyat esasına dayanıyor. Bu yapı, üreticilere uzun vadeli üretim öngörülebilirliği sağlarken, alım tarafında da birim maliyetin kontrol altında tutulmasını amaçlıyor. Ancak anlaşmaların yürürlüğe girmesi için Kongre onayının tamamlanması gerekiyor.

Üç farklı füze, üç farklı yaklaşım

Programda yer alan sistemler, farklı fırlatma yöntemleri ve rollere göre şekilleniyor. Anduril’in geliştirdiği Barracuda-500, nakliye uçaklarından paletli fırlatma kabiliyetine sahip. Şirket, füze için California’daki bir üretim tesisine 40 milyon dolardan fazla yatırım yaptığını açıkladı; sistemin ilk başarılı uçuş testleri Eylül 2024’te tamamlanmıştı.

CoAspire’ın RAACM (Rapidly Adaptable Affordable Cruise Missile-Hızla Uyarlanabilir Uygun Maliyetli Seyir Füzesi) adlı sistemi ise yalnızca geleneksel uçaklardan havadan fırlatma için tasarlandı. Zone 5’in Rusty Dagger adlı sistemi, 285 milden (yaklaşık 460 kilometre) fazla menzile sahip bir süzülen mühimmat varyantı olarak tanımlanıyor.

“Kargo uçağından füze” yaklaşımı

Programın en dikkat çeken unsurlarından biri, bazı füzelerin nakliye uçaklarının arka rampasından, uçakta herhangi bir modifikasyona gerek kalmadan atılabilmesi. Bu yaklaşım, standart lojistik uçaklarının gerektiğinde füze taşıyıcısına dönüştürülebilmesi anlamına geliyor ve pahalı savaş uçaklarının fırlatma platformu olarak kullanılmasına duyulan ihtiyacı azaltmayı hedefliyor.

Bu konsept, son yıllarda geniş gövdeli uçakları “füze kamyonu” olarak kullanma fikrini yeniden gündeme getiren çalışmalarla aynı çizgide ilerliyor. Temel mantık, sınırlı sayıdaki muharip uçağı riske atmadan, çok sayıda ucuz mühimmatı uzak mesafelerden hedefe yöneltebilmek üzerine kurulu.

Neden “ucuz ve çok sayıda”?

FAMM programı, modern hava harbinde ortaya çıkan bir açığı kapatma iddiası taşıyor: yüksek yoğunluklu bir çatışmada hassas mühimmat stokları hızla tükenebiliyor ve mevcut sistemlerin birim maliyeti, bunların büyük adetlerde kullanılmasını ekonomik olarak zorlaştırıyor. Uygun maliyetli ve modüler füzeler, bu dengeyi maliyet lehine çevirmeyi amaçlıyor.

Üreticilere göre bu sistemler, düşük birim fiyatları sayesinde büyük hacimlerde konuşlandırılabilecek. Ancak programın gerçek etkisi; seri üretimin öngörülen maliyet ve takvimlerle hayata geçirilip geçirilemeyeceğine, menzil ve isabet performansının testlerde doğrulanmasına ve Kongre onay sürecinin sonucuna bağlı olacak.

Türkiye açısından anlamı

Uygun maliyetli seyir füzesi arayışı, yalnızca ABD’ye özgü bir eğilim değil. Türkiye de ATMACA ve SOM gibi yerli seyir füzeleriyle bu alanda kabiliyet geliştiren ülkeler arasında yer alıyor. ABD’nin düşük maliyetli ve yüksek adetli mühimmata yönelmesi, aynı pazarda ürün sunan üreticiler açısından rekabetin fiyat ve üretim ölçeği ekseninde kızışacağına işaret ediyor.

Bu tablo, Türk savunma sanayisi için hem bir rekabet unsuru hem de bir fırsat penceresi anlamına geliyor. Ölçek ekonomisini yakalayabilen ve ihracat pazarlarında maliyet-etkin çözümler sunabilen firmalar, artan küresel talepten pay alabilecek konumda bulunuyor.

Kaynaklar

1. The Washington Times – “Pentagon’s new low-cost cruise missile push includes contract for cargo-plane-capable weapons” – 16 Temmuz 2026. Program adı, anlaşma yapılan şirketler, füze modelleri ve fırlatma yöntemleri için kullanıldı. Bağlantı: https://www.washingtontimes.com/news/2026/jul/16/pentagons-new-low-cost-cruise-missile-push-includes-contract-cargo/
2. ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) resmî açıklamaları / Yahoo News aktarımı – 16 Temmuz 2026. Anlaşmaların kapsamı ve resmî yetkili değerlendirmeleri için kullanıldı. Bağlantı: https://www.yahoo.com/news/articles/pentagon-reaches-agreements-defense-firms-150005908.html