Nuri Paşa Killigil, 1918’de Kafkas İslam Ordusu Komutanı olarak Bakü’nün kurtarılmasındaki rolü nedeniyle “Bakü Fatihi” unvanıyla anılırken, Cumhuriyet döneminde kurduğu tesislerle Türkiye’nin ilk yerli silah fabrikası girişimlerinin öncüleri arasında gösteriliyor. İstanbul’da düzenlenen anma programlarında, Nuri Paşa’nın hem askeri hem de savunma sanayiine uzanan mirası yeniden hatırlatılıyor.
Nuri Paşa’nın vefatının yıldönümünde Edirnekapı Şehitliği’nde gerçekleştirilen törenlerde, Kur’an-ı Kerim okunarak dualar edildi; protokol üyeleri kabri başına çiçek bıraktı.
Edirnekapı’da Anma: Protokol Katıldı
Eyüpsultan Kaymakamlığı tarafından paylaşılan bilgilere göre, İstanbul Edirnekapı Şehitliği’ndeki anma törenine Eyüpsultan Kaymakamı Abdullah Dölek, Kurmay Albay Zeki Bilal Şanlı, Azerbaycan İstanbul Başkonsolosluğu Muavini Konsolos Ramiz Hacızade ile kamu kurumları ve sivil toplum temsilcileri katıldı.
Törende Nuri Paşa’nın öz geçmişi okundu, ardından dualar edildi. Program, kabrine çiçek bırakılmasıyla sona erdi.
“Bakü Fatihi” Unvanı Nereden Geliyor?
Nuri Paşa Killigil, Birinci Dünya Savaşı’nın son döneminde Azerbaycan coğrafyasında yaşanan çatışmalar sırasında, Osmanlı, Azerbaycanlı ve Dağıstanlı unsurlardan oluşturulan Kafkas İslam Ordusu’nun komutanlığı görevini yürüttü.
1918’de Bakü’nün kurtarılmasıyla birlikte Nuri Paşa, Azerbaycan’da “Bakü Fatihi” olarak anılmaya başladı. Bu dönem, Türkiye-Azerbaycan ortak hafızasında önemli bir yer tutuyor.
Trablusgarp’tan Kafkasya’ya: Askeri Kariyer
Kaynaklarda Nuri Paşa’nın Trablusgarp Savaşı’nda da görev aldığı, İtalyan işgaline karşı yürütülen mücadelede yer aldığı ve bu süreçte Gazi Mustafa Kemal Atatürk ile aynı cephede bulunduğu belirtiliyor.
Türkiye’nin İlk Yerli Silah Fabrikası: Zeytinburnu’ndan Sütlüce’ye
Nuri Paşa Killigil, Cumhuriyet döneminde sanayici kimliğiyle öne çıktı. 1930’lu yıllarda kok kömürü satan bir şirketi devralarak bunu madeni eşya fabrikasına dönüştürdü. Üretim portföyünde tabanca, mermi, gaz maskesi gibi ürünler yer aldı.
Daha sonra tesisini büyüterek İstanbul Sütlüce’ye taşıdı. Burada havan ve havan mermisi üretimi dahil olmak üzere savunma amaçlı üretim kapasitesi genişletildi. Bu girişim, Türkiye’de yerli savunma üretiminin erken dönem örnekleri arasında gösteriliyor.
2 Mart 1949 Patlaması: İşçileri Uyarırken Hayatını Kaybetti
2 Mart 1949’da Sütlüce’deki silah ve mühimmat fabrikasında yangın çıktığı bilgisi üzerine Nuri Paşa’nın olay yerine gittiği, çalışanları uyararak fabrikanın boşaltılmasını istediği aktarıldı. Yangının mühimmat deposuna sıçramasıyla büyük bir patlama meydana geldi.
Patlamada çok sayıda kişinin yaşamını yitirdiği, cenaze işlemlerinin ardından Nuri Paşa’nın Edirnekapı Şehitliği’ne defnedildiği bilgisi paylaşıldı.
Filistin’e Silah ve Mühimmat İddiası
Kurumsal sayfada yer alan bilgilere göre Nuri Paşa’nın kurduğu fabrikanın, Arap-İsrail savaşı döneminde Arap orduları için üretim yaptığı ve Filistin’e silah/cephane gönderdiği de belirtiliyor.
Sıkça Sorulan Sorular (SEO Snippet)
S: Nuri Paşa Killigil neden “Bakü Fatihi” olarak anılır?
C: 1918’de Kafkas İslam Ordusu Komutanı olarak Bakü’nün kurtarılmasında rol aldığı için bu unvanla anılır.
S: Nuri Paşa Türkiye’de ne yaptı?
C: Cumhuriyet döneminde sanayici olarak faaliyet gösterdi; savunma amaçlı üretim yapan erken dönem yerli tesislerin kurulmasına öncülük etti.
S: Nuri Paşa Killigil nasıl vefat etti?
C: 2 Mart 1949’da İstanbul Sütlüce’deki silah ve mühimmat fabrikasında meydana gelen patlama sırasında hayatını kaybettiği aktarılır.
