MKE ile Mısır Arasında Savunma Sanayii Mutabakat Zaptı: Saraybosna’da İmza

Türkiye’nin köklü savunma sanayii kuruluşu Makine ve Kimya Endüstrisi (MKE) ile Mısır Askeri Üretim Bakanlığı arasında, patlayıcı ve mühimmat alanında ortak üretimi ve teknik iş birliğini öngören bir mutabakat zaptı (MoU) imzalandı. Anlaşma, Bosna Hersek’in ilk kez düzenlediği uluslararası savunma sanayii fuarı First Balkan Shield 2026 kapsamında, Saraybosna’daki Zetra Olimpik Salonu’nda 3 Eylül 2026’da (bazı kaynaklarda 4 Eylül olarak da geçiyor) atıldı.

Mutabakat zaptını MKE adına Genel Müdür İlhami Keleş, Mısır tarafında ise Askeri Üretim Bakanlığı’na bağlı Kimya Endüstrileri Genel Müdürü Tuğgeneral Hesham Madkour Dakrouri imzaladı. İmza törenine Türkiye Milli Savunma Bakan Yardımcısı Salih Ayhan ile Mısır Askeri Üretim Bakanı Tümgeneral Salah Soliman Gomblat tanıklık etti. Anlaşma; patlayıcı başta olmak üzere çeşitli savunma sanayii ürünlerinin ortak geliştirilmesi ve üretimi ile mevcut üretim kapasitelerinin karşılıklı kullanımını kapsıyor — bağlayıcı bir tedarik sözleşmesi değil, iş birliğinin çerçevesini çizen bir niyet belgesi.

MKE ile Mısır arasındaki bu yeni MoU, ilk kez kurulan bir ilişki değil. MKE’nin TOLGA Yakın Hava Savunma Sistemi’ni Suudi Arabistan’a taşıdığı MoU’nun duyurusunda da hatırlatıldığı gibi, Mısır zaten TOLGA’nın Katar’ın ardından ikinci durağı olmuştu. Saraybosna’daki imza, iki ülke arasında 2024’ten bu yana hızlanan siyasi ve askeri yakınlaşmanın savunma sanayii tedarik ilişkisine dönüşmesinin son halkası.

İçindekiler

• Mutabakat zaptının kapsamı ne?
• Neden önemli?
• Kronoloji: Türkiye-Mısır savunma yakınlaşması
• Taraflar: MKE ve Mısır’ın askeri fabrikaları
• SSB/MSB ilişkisi
• İhracat ve önceki emsaller
• Sık Sorulan Sorular

Mutabakat zaptının kapsamı ne?

İmzalanan belge, taraflar arasında bağlayıcı bir tedarik ya da teknoloji transfer sözleşmesi değil; işbirliğinin çerçevesini belirleyen bir mutabakat zaptı (MoU). Açıklamalara göre kapsam, patlayıcı maddeler başta olmak üzere çeşitli savunma sanayii ürünlerinin ortak geliştirilmesi ve üretimi, endüstriyel iş birliği, teknik/teknolojik bilgi alışverişi ve her iki tarafın mevcut üretim kapasitelerinin daha etkin kullanılmasını içeriyor. Mutabakatın First Balkan Shield fuarında imzalanan ilk anlaşma olduğu belirtiliyor.

Neden önemli?

Türkiye ile Mısır arasındaki ilişkiler, 2013’ten 2024’e kadar süren on yılı aşkın bir soğukluğun ardından hızlı bir normalleşme sürecinden geçiyor. Saraybosna’daki imza, bu normalleşmenin tatbikat ve diplomatik ziyaret düzeyinden çıkıp somut sanayi ortaklığına evrildiğinin yeni bir göstergesi. Analistlerin “tatbikattan ortak üretime geçiş” olarak nitelediği bu eksen değişikliği, MKE için Kuzey Afrika’da yeni bir üretim/ihracat kapısı, Mısır için ise bölgenin en büyük savunma bütçelerinden birine sahip bir ülkede tedarikçi çeşitlendirme anlamına geliyor.

Kronoloji: Türkiye-Mısır savunma yakınlaşması

• 14 Şubat 2024: Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 12 yıl aradan sonra Mısır’a ilk resmî ziyaretini gerçekleştirdi.
• 19 Aralık 2024: D-8 Zirvesi kapsamında Erdoğan ile Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi bir araya geldi.
• Mart 2025: HAVELSAN ile Mısır’ın Kader Fabrikası arasında Kahire’de ortak üretim anlaşması imzalandı.
• Eylül 2025: İki ülke, 13 yıl aradan sonra ilk ortak deniz tatbikatı olan “Dostluk Denizi-2025”i gerçekleştirdi.
• Şubat 2026: Türkiye ile Mısır arasında yaklaşık 350 milyon dolarlık silah/ortak üretim paketi imzalandı; MKE’nin TOLGA Yakın Hava Savunma Sistemi de bu sürecin bir parçası olarak Mısır’dan sonra Suudi Arabistan’a taşınmıştı.
• Temmuz 2026: Mısır Savunma Bakanı Ashraf Salem Zaher’in Türkiye ziyaretinde ek iş birliği çerçeveleri üzerinde çalışıldığı açıklandı.
• 3-4 Eylül 2026: MKE ile Mısır Askeri Üretim Bakanlığı arasında First Balkan Shield fuarında patlayıcı/mühimmat alanında ortak üretim MoU’su imzalandı.

Taraflar: MKE ve Mısır’ın askeri fabrikaları

MKE, 15 Mart 1950’de kurulan ve Milli Savunma Bakanlığı’na bağlı olarak faaliyet gösteren Türkiye’nin en köklü savunma sanayii kuruluşu; 3 Temmuz 2021’de 7330 sayılı Kanun ile kamu iktisadi teşebbüsü statüsünden anonim şirkete (MKE A.Ş.) dönüştürüldü. Kuruluş, 40’tan fazla ülkeye mühimmat, silah ve savunma sanayii ürünü ihraç ediyor.

Mısır tarafındaki muhatap, ülkenin Askeri Üretim Bakanlığı’na bağlı Ulusal Askeri Üretim Otoritesi çatısı altındaki iki fabrika: 1949’da kurulan Fabrika 81 (Heliopolis Kimya Endüstrileri) başta bomba/füze savaş başlıkları, tank ve topçu mühimmatı, mayın ve yüksek patlayıcılar olmak üzere askerî kimyasal ürünler üretiyor; Fabrika 99 (Helwan Mühendislik Endüstrileri) ise ağır mühimmatın metal gövde/parça üretimini yapıyor. Her iki tesis de doğrudan Mısır Askeri Üretim Bakanlığı’na bağlı olup çok uluslu ortaklık yapısındaki Arab Organization for Industrialization (AOI) ile karıştırılmamalı.

SSB/MSB ilişkisi

Anlaşma, Türkiye tarafında MSB’nin 3 Eylül 2026 tarihli haftalık basın brifinginde de teyit edildi. Brifingi Baykar’ın Özdemir Bayraktar Ulusal Teknoloji Merkezi’nde yapan MSB Sözcüsü Tuğamiral Zeki Aktürk, First Balkan Shield fuarında MKE ile Mısır Askeri Üretim Bakanlığı arasında mevcut iş birliğinin geliştirilmesi ve yeni alanlar oluşturulması amacıyla mutabakat zaptı imzalandığını doğruladı; MKE’nin ayrıca 8-10 Eylül’deki El Alamein Uluslararası Havacılık Şovu ile 8-11 Eylül’deki MSPO 2026 (Kielce, Polonya) fuarına da katılacağını açıkladı.

İhracat ve önceki emsaller

MKE’nin Mısır ile sanayi iş birliği yeni bir hat değil. Şubat 2026’da imzalanan yaklaşık 350 milyon dolarlık paket kapsamında MKE, TOLGA sistemini ve 155 mm topçu mühimmatı ile 7,62/12,7 mm hafif silah mühimmatı üretim hatlarını Mısır’a taşımıştı; TOLGA’nın bir sonraki durağı ise Katar ve Mısır’ın ardından imzalanan Suudi Arabistan MoU’su oldu. First Balkan Shield’daki yeni mutabakat, bu birikimin üzerine patlayıcı/mühimmat alanını da ekleyerek iki ülke arasındaki sanayi ortaklığını genişletiyor. Türkiye’nin toplam savunma-havacılık ihracatı ise SSB Başkanı Haluk Görgün’ün açıkladığı verilere göre 2026’nın ilk 8 ayında 6,3 milyar dolara ulaştı — MKE’nin Mısır ile derinleşen iş birliği bu büyümenin Orta Doğu-Kuzey Afrika ayağının önemli bir parçası olarak öne çıkıyor.

Sık Sorulan Sorular

MKE ile Mısır arasında imzalanan mutabakat zaptı bağlayıcı bir sözleşme mi?
Hayır. İmzalanan belge bir mutabakat zaptı (MoU) — iş birliğinin çerçevesini ve niyetini ortaya koyuyor, somut bir tedarik veya teknoloji transfer sözleşmesi henüz kamuoyuyla paylaşılmadı.

Anlaşma hangi ürün alanlarını kapsıyor?
Açıklamalara göre kapsam patlayıcı başta olmak üzere çeşitli savunma sanayii ürünlerinin ortak geliştirilmesi/üretimi, teknik-teknolojik bilgi paylaşımı ve üretim kapasitelerinin karşılıklı kullanımı.

MKE ile Mısır arasındaki bu iş birliği ilk kez mi kuruluyor?
Hayır. Şubat 2026’da imzalanan yaklaşık 350 milyon dolarlık pakette MKE, TOLGA hava savunma sistemini ve çeşitli mühimmat üretim hatlarını zaten Mısır’a taşımıştı; First Balkan Shield’daki mutabakat bu iş birliğinin devamı niteliğinde.

Anlaşma nerede ve ne zaman imzalandı?
Bosna Hersek’in ilk uluslararası savunma sanayii fuarı First Balkan Shield 2026 kapsamında, Saraybosna’da 3 Eylül 2026’da (bazı kaynaklarda 4 Eylül) imzalandı.